Nederland is al weer twee maanden rap aan het verdrogen. De afgelopen maanden februari en maart waren al bijzonder droog. Het gevolg: al meer dan tachtig meldingen van natuurbranden. De weersvoorspellingen voor de komende twee weken bieden nog geen soelaas.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Hoewel de statistieken van het vrijwel jaarlijkse droogteseizoen officieel worden bijgehouden van 1 april tot eind september, begon volgens gegevens van het KNMI de huidige droogte al eind januari. Die zette zich na wat regendagen ongeveer half februari voort. Aanvankelijk als gevolg van een hogedrukgebied boven Noord-Europa, waarna een noordoostelijke stroming op gang kwam die koude en droge lucht aanvoerde. Er werd in de maand februari gemiddeld 28 millimeter neerslag gemeten, terwijl een gemiddelde van 58 millimeter normaal is. Het droogst was het die maand in Groningen en Zuid-Limburg. Het minst in Oost-Brabant en delen van Gelderland.
Ook de gegevens van de maand maart laten een aanzienlijk neerslagtekort zien. De KNMI-kaart die is bijgehouden tot zaterdag 29 maart toont slechts één plek in Nederland waar zo’n 30 tot 40 millimeter regen is gevallen: een klein gebied boven Leeuwarden. In vrijwel de gehele rest van het land is die maand minder dan 10 millimeter neerslag gevallen. Ook de komende twee weken zal naar verwachting maar weinig tot geen regen vallen.
Vanwege die dreiging hebben natuurorganisaties als Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer het Waterschap Vechtstromen, dat actief is in Zuidoost-Drenthe, Salland en Twente, opgeroepen water niet weg te pompen, maar vast te houden om kwetsbare planten en diersoorten als weidevogels te beschermen. De vele stuwen van het waterschap zouden nog in de winterstand staan, waardoor veel water wordt weggesluisd. Onder meer weidevogels, die deze periode in hun broedseizoen zitten, komen in de problemen wanneer ze door te droge grond niet bij hun voedsel als wormen komen.
Ook België kampt met droogte: in de Vlaamse provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant en Limburg is sinds 19 maart code geel voor droogte van kracht. In die provincies ligt vooral zandgrond, die water minder lang vasthoudt dan kleigrond. Code geel houdt onder meer in dat het risico op natuurbranden groter is geworden.
In Nederland is het risico op natuurbranden aantoonbaar toegenomen: in maart zijn naar schatting meer dan tachtig natuurbranden gemeld, onder meer in Weert, op de Sallandse Heuvelrug en in twee natuurgebieden in Zeeuws-Vlaanderen. De website Natuurbrandrisico.nl wijst momenteel grote delen van Noord- en Zuid-Holland en heel Noord-Brabant aan als gebieden waar het risico op natuurbrand hoger is dan normaal.
Droogte is niet enkel het gevolg van te weinig neerslag, het ontstaat door een combinatie van factoren. In een warmer wordend klimaat regent het gemiddeld harder én is het vaker droog.
Zo meet het KNMI op basis van dertien weerstations verspreid over het hele land het ‘potentieel neerslagtekort’. Dat is het verschil tussen de hoeveelheid neerslag die valt en de hoeveelheid vocht die verdampt. In de winter verdampt er nauwelijks vocht uit planten. Vanaf het groeiseizoen in het voorjaar neemt die verdamping toe.
Daarnaast spelen waterschappen en landbouw een grote rol in het grondwaterpeil in Nederland. Het waterpeil wordt vaak relatief laag gehouden om boeren in staat te stellen hun land te bewerken met zware apparatuur, die in te natte grond vast zou lopen.
Het KNMI verwacht dat het gemiddelde jaarlijkse neerslagtekort in de toekomst verder op zal lopen. Door het versterkte broeikaseffect wordt het steeds warmer, waardoor de verdamping toeneemt. Ook wordt het naar verwachting steeds zonniger. Verder zal de hoeveelheid neerslag in de lente en zomer waarschijnlijk afnemen of gelijk blijven, aldus het instituut.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant