Vader en zoon Derwig staan in Shakespeares klassieker samen op het toneel. Regisseur Erik Whien buit dit gegeven optimaal artistiek uit, en tilt het zo voorbij de leuke gimmick.
is chef-kunst van de Volkskrant. Ze schrijft over toneel, film, series en popcultuur.
Jacob Derwig kijkt naar zijn zoon Roman: vaderlijke glimlach, een zweem van trots. Samen met Hannah Hoekstra spelen ze Shakespeares tragedie Hamlet (1602), over de geplaagde Deense prins. Maar in de vernuftige regie van Erik Whien schemert steeds de werkelijkheid van de acterende vader en zoon door de fictie.
Whien heeft met de casting toneelgoud in handen, en maakt daar charmant gebruik van, met grapjes voor ingewijden en liefdevolle kwinkslagen tussen vader en zoon, die hun rollen èn zichzelf spelen. Jacob geeft Roman een bemoedigend schouderklopje, Roman draait de rollen om door zijn gelauwerde vader de les te lezen: ‘Houd het klein.’
Zo brengt Whien een nieuwe laag aan onder dit toch al rijk opgetaste stuk, dat ook gaat over fictie en werkelijkheid, echt en spel. (Zie inzet voor de plot.) Zo veinst Hamlet waanzin om zich te kunnen wreken – of is hij echt gek geworden? Om de waarheid over de dood van zijn vader aan het licht te krijgen, wendt hij zich tot de verdichting van theater: door middel van een toneelstuk-in-het-stuk wil hij de moordenaar ontmaskeren.
Vader en zoon Derwig samen op toneel, in het stuk dat in 1997 bij De Trust de doorbraak voor de vader betekende, is vanzelf al een attractie: de belofte van nieuwe toneelhistorie. Maar Whien buit het gegeven optimaal artistiek uit, en tilt het zo voorbij de leuke gimmick.
Met medebewerkers Derwig en Koen Tachelet nam hij Shakespeares ambitieuze klassieker grondig onder handen. Whien schrapte de helft van de personages, laat drie spelers alle rollen spelen, en komt met die slimme montage uit op een beknopte anderhalf uur (in plaats van vier). Hij regisseert hier een gecondenseerde Hamlet.
Wat resteert is eigenlijk geen vertelling meer, maar een bijna performatief onderzoek naar rouw. Door deze drie acteurs alle rollen te laten spelen, stelt hij steeds dezelfde driehoeksrelatie centraal: een man, een vrouw en hun kind. Dat was de idylle voor de jonge prins Hamlet: dit gelukkige gezin. En dat geluk is met de dood van zijn vader verbrijzeld.
Vader weg, moeder afgeschreven, Hamlet is helemaal alleen. Het indrukwekkende lichtontwerp van Julian Maiwald benadrukt dat mooi, door de bleke Roman in kille, ongenadige lichtspots vast te pinnen, waar Derwig en Hoekstra in het donker staan.
Door de bezetting lijkt het alsof Hamlet in zijn hoofd continu de zo gemiste gezinsdynamiek reconstrueert. Hoekstra is zijn geliefde Ophelia en zijn moeder Gertrude, Derwig is oom Claudius en raadsheer Polonius, en ook Hamlets vrienden Rosencrantz en Guildenstern dragen hun vertrouwde gezichten. Als in een soort re-enactment projecteert hij de verloren verwantschap op elke relatie. Hamlet indringend gereduceerd tot de rouw – laat dat maar aan regisseur Erik Whien over.
Maar dit inklinken heeft ook nadelen. Zo gaan we wel heel holderdebolder door de plot. Als deze Hamlet de verbeelding is van een neerwaartse rouwspiraal, dan is de anekdote misschien verwaarloosbaar, maar je krijgt als toeschouwer wat weinig kans om emotioneel betrokken te raken. Ik vond anderhalf uur eerlijk gezegd gewoon te kort; het slot voelt zelfs een beetje té gejaagd, al snijdt het slotbeeld door de ziel.
Voor Roman Derwig betekent dit dat hij emotioneel razendsnel van nul naar honderd moet schakelen. Dat doet hij overigens verbluffend, en als de toeschouwer nu en dan kortstondig afhaakt – omdat de vaart en intensiteit soms even murw maken – ligt dat zeker niet aan hem, deze derdejaars toneelstudent tijdens zijn eerste (!) stage.
En ja, de toneelgeschiedenis schrijft het voor, maar het wonder voltrekt zich ook echt: hier treedt een groot, magnetisch talent in de voetsporen van zijn vader. Soms speels en guitig, dan een wrokkige puber, dan weer een radeloze adolescent: Roman Derwig heeft het allemaal in huis.
Met zijn wilde krullenbol en tengere, bleke gestalte heeft hij wel iets van een Nederlandse Timothée Chalamet. Hij speelt met zijn ogen – zoekende blik, knipperende lange wimpers – en met zijn handen: kleine, dwarrelende handen die Hamlets grote levensvragen uit de lucht lijken te plukken.
En van Hannah Hoekstra en vader Derwig, beiden virtuoos als altijd, krijgt hij op het toneel de ouderlijke zegen.
Shakespeares Hamlet (1602) gaat over de jonge Deense prins Hamlet. Hij valt ten prooi aan wraaklust na de moord op zijn vader door zijn oom Claudius, die zelf de troon besteeg en met Hamlets moeder Gertrude trouwde. De geest van zijn vader roept Hamlet op tot wraak, maar Hamlet is een twijfelaar. Handelen of niet handelen, zijn of niet-zijn, is de cruciale vraag in het stuk. Om de ware toedracht van de moord te achterhalen veinst Hamlet waanzin, die hem gaandeweg overneemt. Daarbij valt, onbedoeld, de een na de andere dode, waarna uiteindelijk ook Claudius, Gertrude en Hamlet zelf omkomen.
Theater
★★★★☆
Van William Shakespeare door Theater Rotterdam.
29/3, Theater Rotterdam. Tournee t/m 3/5.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant