De roerige eerste maanden van het presidentschap van Donald Trump zijn een feest voor de ultraconservatieve auteurs van Project 2025. Ontkende hij vorig jaar nog alle kennis over het initiatief, nu voert Trump beleid dat grotendeels overeenkomt met hun plannen.
De kern van Project 2025 is het streven om de macht van de Amerikaanse president uit te breiden, grote delen van het landelijk overheidsapparaat te ontmantelen en een christelijk-nationalistische ideologie te promoten.
Tijdens de verkiezingscampagne dreigde Project 2025 een molensteen om de nek van Trump te worden, omdat het bijzonder impopulair was bij de kiezer. Hij nam afstand van de plannen en beweerde geen idee te hebben wie erachter zaten. Heel overtuigend was dat niet: veel van de auteurs dienden in zijn eerste regering en Trump sprak zelf goedkeurend over het project toen dat werd gepresenteerd tijdens een diner van de verantwoordelijke denktank, de Heritage Foundation.
De president en zijn kabinet schoten eind januari met grote snelheid uit de startblokken. In de eerste dagen tekende Trump tientallen decreten. Uit een analyse van TIME bleek dat bijna twee derde van die orders aan de landelijke overheid overeenkwam met de inhoud van Project 2025. Meerdere architecten van de plannen werden aangesteld in de regering, zoals Russell Vought.
Het bijna negenhonderd pagina's tellende boekwerk van de Heritage Foundation bevat onder meer plannen om het ministerie van Onderwijs te sluiten. Trump tekende op 21 maart een presidentieel decreet met dat doel. Dat is deel van een enorme campagne om het landelijke overheidsapparaat te saneren en de overblijvende ambtenaren te vervangen door krachten die politiek op één lijn zitten met de president.
Maatregelen tegen 'woke' diversiteitsbeleid en de afbraak van klimaat- en milieubeleid en wetenschap worden ook beschreven in het playbook van de denktank. Economen, zoals analisten van ING, gebruiken Project 2025 om te voorspellen hoe de Amerikaanse handelsoorlogen zich zullen ontwikkelen. Inmiddels richt de Heritage Foundation zich ook op de vraag hoe de EU kan worden ontmanteld.
Veel van het beleid van de nieuwe Amerikaanse regering wordt juridisch aangevochten. Een aantal van die zaken zal uiteindelijk moeten worden beslecht door het hooggerechtshof. Uitspraken van de opperrechters kunnen het land ingrijpend veranderen voor de komende tientallen jaren.
Het volume en het tempo van de hervormingen en de talloze juridische procedures zijn een cruciaal deel van de ultraconservatieve strategie. De beweging wil het ijzer smeden terwijl het heet is. Dankzij het presidentschap van Trump, de Republikeinse dominantie in het Congres en de ruime conservatieve meerderheid in het hooggerechtshof vindt de strijd plaats op een gunstig gelegen slagveld. Dat zou over een kleine twee jaar kunnen veranderen bij de tussentijdse verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden en de Senaat.
De invloed van de Heritage Foundation blijft niet beperkt tot de plannen die worden beschreven in Project 2025. De koers van de regering-Trump sluit ook aan op Project Esther, een plan om antisemitisme te bestrijden. De denktank presenteerde dat in oktober 2024, een jaar na de Hamas-aanslagen in Israël.
De regering richt haar pijlen sinds begin deze maand op mensen met een permanente verblijfsvergunning of (studenten)visum, die betrokken waren bij Gaza-protesten op universiteiten. Zij worden beschuldigd van steun aan Hamas. Daarvoor zijn nog geen bewijzen gepresenteerd. Meerdere studenten en oud-studenten zijn opgepakt en vastgezet in afwachting van uitzetting.
Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio beroept zich onder meer op een obscuur, nooit eerder gebruikt wetsartikel uit 1952, dat zijn ministerie de bevoegdheid geeft om niet-staatsburgers uit te zetten als zij "vijandig staan ten opzichte van de buitenlandse en nationale veiligheidsbelangen" van de VS.
Rechters buigen zich nu over verschillende voorgenomen deportaties. Op die manier test de regering niet alleen haar eigen macht, maar waarschijnlijk ook artikel 1 van de Amerikaanse grondwet: het recht op vrijheid van meningsuiting. Gaat dat in dezelfde mate op voor niet-staatsburgers die legaal in de VS verblijven? Zo nee, waar ligt dan de grens voor hen?
De regering zet ook de onderwijsinstellingen onder druk. Het ministerie van Onderwijs liet eerder deze maand weten voor 400 miljoen dollar (zo'n 372 miljoen euro) aan subsidies en contracten voor Columbia University te hebben bevroren.
De deportaties van student-demonstranten, de rechtvaardiging van Rubio en het intrekken van de financiering van universiteiten komen overeen met voorstellen uit Project Esther. Dat leunt op zijn beurt sterk op de principes en strategieën uit Project 2025.
Het is eerder vertoond dat denktanks aan het begin van een Amerikaanse presidentstermijn veel invloed hadden, maar die gaandeweg verloren. Dat overkwam de Heritage Foundation onder Ronald Reagan. Trump staat bovendien bekend als grillig: tijdens zijn eerste verblijf in het Witte Huis brak hij vaak met eerder geliefde adviseurs. Maar voor nu is het oogsttijd voor de ultraconservatieve beweging.
Nadat Project 2025 vorig jaar in diskrediet was gekomen, werd de toenmalige directeur bliksemafleider. Onder druk van Trumps campagneteam moest Paul Dans opstappen. Zijn openlijke woede daarover lijkt inmiddels te zijn gezakt. In een recent interview met Politico stelde Dans met vreugde vast dat het Witte Huis 'zijn' Project 2025 heeft omarmd. "Het gaat mijn stoutste dromen eigenlijk ver te boven."
Source: Nu.nl algemeen