Amerika zal Groenland niet met geweld annexeren. Dat zei vicepresident JD Vance tijdens zijn bezoek aan de Amerikaanse legerbasis in Groenland. ‘Wij denken niet dat militaire actie ooit nodig zal zijn. Wij denken dat de Groenlanders, die zelfbeschikking hebben, ervoor gaan kiezen om onafhankelijk te worden van Denemarken. Als dat is gebeurd, gaan wij met hen praten.’
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Recent bracht hij een uitgebreid bezoek aan Groenland.
Volgens Vance zullen de Groenlanders op termijn een deal met president Trump willen sluiten, omdat de VS zullen waken over hun veiligheid en economische ontwikkeling bieden.
De vicepresident was zeer kritisch over Denemarken, dat de afgelopen twintig jaar de veiligheid van Groenland zou hebben verwaarloosd. ‘Denemarken heeft niet genoeg gedaan om deze basis, onze troepen en de Groenlanders te vrijwaren van aggressieve acties van Rusland, China en andere landen.’
Vance refereerde onder meer aan een aanbod van China geld te lenen aan Groenland. Daarmee zou Groenland in een afhankelijke positie belanden. Volgens de vicepresident is de toegenomen interesse van Rusland en China in de arctische regio de reden dat de VS zich om de veiligheid van Groenland bekommeren.
Eerder op de dag benadrukte de nieuwe Groenlandse premier Jens Frederik Nielsen, die vrijdag het regeerakkoord presenteerde, dat Groenland zélf zijn toekomst bepaalt. Ook zei hij dat de timing van het bezoek van Vance ongelukkig was. ‘Het getuigt niet van respect voor een bondgenoot om op bezoek te komen terwijl de nieuwe regering nog niet is geïnstalleerd’, zei hij tegen journalisten in het parlementsgebouw in Nuuk.
Mede vanwege protesten van Groenland en Denemarken werd het bezoek van de Amerikanen deze week versoberd. Aanvankelijk was het de bedoeling dat ‘second lady’ Usha Vance met veiligheidsadviseur Mike Waltz naar de steden Nuuk en Sisimiut zou gaan. De Deense premier Mette Frederiksen noemde dat plan ‘onacceptabele druk’.
Met zijn komst werd Vance de eerste Amerikaanse vicepresident die Groenland bezocht. ‘Hoe het gaat? Wat is het hier retekoud’, zei Vance toen hij op de basis arriveerde voor een lunch met militairen. De Pituffik-basis ligt 1.200 kilometer boven de poolcirkel en is uitgerust met radars die in een vroeg stadium vijandelijke raketten kunnen herkennen. Er zijn ongeveer honderdvijftig Amerikanen gelegerd.
Trump zei deze week dat de Verenigde Staten alles zullen doen om Groenland te annexeren. ‘De wereld, inclusief Denemarken, moet ons Groenland laten hebben’, aldus de Amerikaanse president, die beweerde dat Chinese en Russische schepen in de nabijheid van Groenland de veiligheid van de VS bedreigen.
De Russische president Vladimir Poetin liet donderdag blijken geen problemen te hebben met de Amerikaanse plannen. In een toespraak in de eveneens arctische stad Moermansk zei hij dat de kwestie Groenland niets met Rusland te maken heeft. Hij noemde Trumps intentie om Groenland te verwerven ‘serieus’ en ‘geworteld in de geschiedenis’. Hij zei dat het duidelijk was dat de VS hun belangen in het noordpoolgebied blijven bevorderen.
De Groenlandse premier Nielsen, met 33 jaar de jongste premier tot nu toe, zei dat hij snel in gesprek wil over de situatie met zowel Denemarken als de VS. ‘We zien hoe de bevolking heeft gereageerd en tot welke onzekerheid dit heeft geleid. Het is daarom de hoogste tijd dat er een regering komt die met het buitenlandse beleid aan de slag gaat.’
De nieuwe coalitie bestaat uit vier van de vijf partijen uit het parlement. Alleen onafhankelijkheidspartij Naleraq, die zo snel mogelijk afscheiding wil van Denemarken, blijft buiten de regering. Premier Nielsen zei dat hij een zo breed mogelijke coalitie wilde vanwege de pressie die de VS uitoefent. ‘Het is een tijd waarin wij als bevolking onder druk staan. Wij moeten bij elkaar blijven. Samen staan we het sterkst’, aldus Nielsen.
De nieuwe regering zal op korte termijn geen onderhandelingen met Denemarken beginnen over afscheiding, schrijven de coalitiepartijen in het regeerakkoord. De partijen willen wachten op het rapport van een vorig jaar aangestelde commissie die uitzoekt wat er allemaal moet gebeuren om onafhankelijk te worden en hoe dat het beste kan. De commissie zal over twee jaar haar conclusies presenteren.
De nieuwe regering wil de komende jaren wel al taken van Denemarken overnemen. Nu nog bestieren de Denen dertig overheidsdiensten, waaronder de politie. Ook wil de coalitie een sterkere stem hebben in kwesties die betrekking hebben op het noordpoolgebied. ‘Wij zijn het enige noordpoolgebied binnen het koninkrijk Denemarken. Daarom moeten wij het laatste woord hebben als het om het noordpoolgebied gaat’, zo staat in het akkoord.
Premier Nielsen leidde de afgelopen weken de onderhandelingen nadat hij vorige maand met zijn partij Demokraatit verrassend de Groenlandse verkiezingen had gewonnen. De sociaal-liberale partij, die het Groenlandse bedrijfsleven wil stimuleren, kreeg 30 procent van de stemmen.
Groenland kan er sinds 2009, toen het meer autonomie kreeg, voor kiezen om een onafhankelijkheidsprocedure beginnen. Denemarken en Groenland moeten dan tot een overeenkomst komen die goedgekeurd dient te worden door de parlementen in Nuuk en Kopenhagen. De bevolking van Groenland krijgt dan middels een referendum het laatste woord.
Een van de lastige kwesties is financiële onafhankelijkheid. Nu maakt Kopenhagen jaarlijks nog 500 miljoen euro subsidie over, de helft van de overheidsbegroting. Om dat te compenseren zijn extra inkomsten nodig, bijvoorbeeld uit het toerisme of de mijnsector. Peilingen geven steevast aan dat de meeste Groenlanders onafhankelijk willen worden, mits dat niet ten koste gaat van de welvaart.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant