Als het aan minister Judith Uitermark van Binnenlandse Zaken ligt, krijgt Nederland een nieuw kiesstelsel: meer regionale kandidaten in plaats van lijsttrekkers en experts. Volkskrant-lezers reageren.
In de ook door Wilma de Rek uitgebreid geprezen biografie Vleugelman over Godfried Bomans, komt het fictieve personage Pieter Bas voor. Deze oud-minister was onder meer ‘Houder der Siamese Ere-pantalon en het Legioen d’Honneur d’Afrique’ en ‘Raadsheer in de Orde der Millioen Olifanten van het koninkrijk Eli-Prabang’. Had Bomans nu nog geleefd, dan had hij zijn personage minister namens de NSC gemaakt.
In een vlaag van verstandsverbijstering overwoog ik ooit op deze partij te stemmen. Ik dacht dat het gemakkelijker zou worden om in contact te komen met de overheid in plaats van voortdurend het spoor bijster te raken in digitale spinnenwebben, dat empathie belangrijker zou worden dan regels, kortom, dat er een fatsoenlijke, verstandige partij op komst was.
Gelukkig ben ik tijdig tot bezinning gekomen. Konden we vorige week al genieten van hobbyplannen voor een totaal overbodig en onduidelijk ‘constitutioneel hof’ en de domheid om niet het belang van een sterke Europese defensie te zien, nu is het helemaal bal. NSC weet nog steeds niet of het hulpverleners en dieren beter wil beschermen in de oudejaarsnacht, staatssecretaris Palmen vindt aandacht voor een conflict met prinses Laurentien belangrijker dan de slachtoffers van de toeslagenaffaire eindelijk eens recht te doen.
Als klap op de vuurpijl komt minister Uitermark met een geldverkwistend onzinnig wolkenridderidee om het kiesstelsel om te gooien. Ik wil op de beste kandidaat kunnen stemmen. Misschien is dat voor mij wel een vrouw uit Schagen en niet een man uit Soest. Het is allemaal om van te huilen. En nou eens door ons! Een troost: laat de NSC de kieslijsten straks maar volplempen met regionale knutselaars; er komt er toch geen één meer in de Kamer, laat staan de regering.
Heleen den Beer Poortugael, Soest
Gaan we nu ook voor het Nederlands voetbalelftal uit iedere provincie verplicht één voetballer selecteren?
Vincent van Merwijk, Rotterdam
Ik ben bang dat een zittende Kamer niet of nooit zal instemmen met een in haar ogen nadelige verandering van haar eigen positie als in het voorgestelde NSC-plan voor een wijziging van het kiesstelsel. Om die reden leent dit onderwerp zich uitstekend voor een volksraadpleging in de vorm van een bindend referendum. Zo’n referendum kennen wij helaas niet, maar dan stel ik een doorslaggevend referendum voor waarbij de Kamer zich vooraf bindt aan de uitslag.
Nico Teekens, Zuidhorn
Bij het NSC-plan voor een nieuw kiesstelsel gaat de voorkeur uit naar regionale kandidaten, maar vooral geen experts. Hoezo?! Waar zit hier de tegenstelling? Wat is er tegen deskundigen, mensen die ter zake kundig zijn, echte experts, die bijvoorbeeld een geopolitieke strategie voor Nederland en Europa kunnen ontwikkelen én uitvoeren. Dat uitstijgt boven het politieke eigen belang. Nederland leeft in Europa en in de wereld. Niet alleen in de regio.
Tegenwoordig zie je bij de kwaliteitskranten als NRC en de Volkskrant meer aandacht voor regionale nieuwsgaring, dan krijg je aandacht voor een sessie met knuffelkoeien (NRC, 28 maart) of in Zwolle, vergadering van Provinciale Staten, de wens tot meer streektaal. Ja hoor, naast Friesland, ieder zijn regionale taal verplicht, dan zijn we terug naar ver voor de Hoekse en Kabeljauwse twisten, nu zijn al we sinds de kabinetten-Rutte verstoken van ‘algemeen belang’, ‘solidariteit’, ‘ je moet je als individu invechten’ en je vooral als zodanig laten gelden .
Hoezo gemeenschap? En wat is het resultaat, een kabinet-Schoof waarbij incompetentie als rode draad door het beleid heen loopt, besluiteloosheid, geen hoofd- van bijzaken kunnen onderscheiden én dit kabinet, deze coalitiepartijen hebben niet het vernuft om de tijdsgeest te verstaan en daarop te anticiperen. Ze willen allemaal terug naar Fantasia Nederland, blank, klompen uit Volendam, veel groen met veel koeien, enzovoorts. Het is allemaal tijdverlies, dit kabinet , dit parlement. Bij gebrek aan beter krijgen we door de media Eerdmans van JA21 (1 zetel) voorgeschoteld; inderdaad, die is geen expert. Voor de duidelijkheid, de tijdsgeest en de mening van de kiezer, dat zijn twee verschillende zaken.
We zien met de BBB, PVV en NSC zelf al meer regionale vertegenwoordigers in het parlement. Is het een vooruitgang? Niet bepaald, het is een duiventil waar Geert Wilders met gulle hand zijn snoepzaad uitdeelt. Er is maar één nieuwe maatregel nodig voor het huidige kiesstel: verhoog de kiesdrempel, en liefst snel!
Paulus van Uijthoven, Ulvenhout
Onze democratie staat onder druk. De kiezers zijn vluchtiger dan ooit, er is historisch weinig vertrouwen in het functioneren van de overheid en er zijn geen tekenen dat daarin op afzienbare termijn verandering komt. In lijn met Pieter Omtzigts overtuiging dat een betere verdeling van Tweede Kamerleden over de provincies een eerlijker en beter landsbestuur oplevert, bereidt minister Judith Uitermark wetgeving voor die het kiesstelsel zodanig aanpast dat het bewuste democratisch tekort gerepareerd wordt.
Ofschoon er beslist voordelen zitten aan een dergelijke totstandkoming van ons parlement, ligt het grotere probleem van moeizaam landsbestuur elders: de verregaande versnippering. Momenteel hebben maar liefst vijftien partijen zitting in ons parlement. Zelfs voor een vrij krappe meerderheidscoalitie heb je minimaal vier partijen nodig. En dus zou een nieuw kiesstelsel – meer nog dan op een betere provinciale vertegenwoordiging – gericht moeten zijn op beperking van het aantal partijen in de Tweede Kamer. Een kiesdrempel dus.
Niet door het simpelweg invoeren van een kiesdrempel à la Duitsland (5 procent) want dat heeft het democratisch nadeel dat de opvattingen van mensen die stemmen op partijen die de kiesdrempel niet halen, verloren gaan voor het parlement. Dat moet je niet willen en dat hoeft ook niet. Daarvoor borduur ik graag door op het voorstel van Paul Scholten (oud-burgemeester Arnhem): een traptweesysteem.
In de eerste stemronde mag elke partij/persoon meedoen. Dus géén initiële kiesdrempel, met in de campagne als gevolg: betekenisvolle en vooral principiële, gedifferentieerde discussies. Dat levert een grote kiezersbetrokkenheid op. In de eerste ronde telt elke uitgebrachte stem voor de uitkomst van de ‘opinies in het land’. Voor de tweede ronde wordt verkiesbaarheid voor de Tweede Kamer beperkt tot de vijf partijen die in de eerste ronde de meeste stemmen vergaarden.
Je houdt in Nederland dan naar alle waarschijnlijkheid de volgende vijf ‘smaken’ over: principieel-links, gematigd-links, midden, gematigd-rechts, principieel-rechts. Voor effectief democratisch landsbestuur – dat is in ieders belang – zijn meer Kamerfracties overbodig. De partijen die afvallen kunnen zich als ‘vleugels’ aansluiten bij een van de overgebleven ‘smaken’. Vervolgens zal er opnieuw betekenisvol campagne gevoerd worden voor die tweede ronde. Ook in de tweede ronde tellen alle uitgebrachte stemmen democratisch mee.
In het commentaar op dit voorstel hoorde ik vaak: ‘Dat vinden kiezers te ingewikkeld.’ Hoezo ingewikkeld? Het wordt in tientallen landen gebruikt: in de VS, in India en in Frankrijk bij de presidentsverkiezingen, in Italië bij burgemeestersverkiezingen. Zelfs in democratisch-dubieuze landen als Rusland, Cuba en Iran is stemmen in twee ronden heel gebruikelijk. Bovendien moeten we niet bang zijn om uit te leggen dat democratie vereist dat burgers zich verdiepen in de redenen van de systematiek.
Leve de levende democratie, juist nu.
Ludo Grégoire, Leiden
Het NSC-plan voor een nieuw kiesstelsel wil de regio een belangrijke plaats geven in de landelijke politiek. Vervolgens wordt de regio vertaald naar de provincie. De provincie Gelderland telt zeven regio’s. Het is voor mij onduidelijk hoe al deze regio’s door een vast aantal afgevaardigden per provincie beter worden vertegenwoordigd dan momenteel. Het lijkt mij dat er dan juist competitie ontstaat tussen regio’s onderling en daarmee zal de vertegenwoordiger uit de ene regio de ander regio’s benadelen.
De column van Jarl van der Ploeg stelt mij wat dat betreft niet gerust, er zal nog meer amateurisme en populisme in het landelijke bestuur plaatsnemen en het land onbestuurbaar maken. Het lijkt mij een poging van de NSC om ten koste van goed bestuur van Nederland aan de macht te blijven, nu blijkt dat zij met hun twee andere amateur-coalitiegenoten niets voor elkaar krijgen.
Laten de regionale partijen doen waar zij wel goed in zijn, hun eigen regio besturen. Blijf alsjeblieft verre van het besturen van Nederland. Laat dat aan intelligente professionele bestuurders over.
Jan Pieter Zeeman, Harderwijk
Betrouwbaarheid van overheidsbeleid, waarom zijn daar geen regels voor? Een zwaar miljardenfonds voor tobbende boeren, opgezet na jaren intensief onderhandelen door partijen uit alle politieke windstreken, wordt in een paar weken tijd compleet leeggetrokken door een amateur-minister van een one-issuepartij met maar een paar zetels. In de krant foto’s van deze bewindspersoon, in paniek turend op haar laptopje, de weg helemaal kwijt, geen enkele clou hoe het verder moet, uitstel op uitstel.
Een degelijk plan voor solidaire asielopvang? Ook in een handomdraai van tafel geveegd, met chaos als gevolg. Deze betrokken bewindspersoon kan alleen lege clichés uitbraken zonder enig gevoel voor historie, planning en diplomatie, zonder een greintje empathie voor gemeenten die al groothartig bezig waren met opvang, vol chagrijnig dedain voor mensen zonder huis en haard.
Hoe kan het toch gebeuren dat zulke belangrijke zaken in één regeerperiode gesloopt worden met de snelheid van het licht, hoe kunnen Nederlanders zo op hun politici bouwen? Straks wordt dit land ook per wekelijks wisselende decreten geregeerd.
Natuurlijk, er kunnen verschillende politieke winden waaien, maar in plaats van een onzinnig nieuw kiesstelsel verzinnen, kan de politiek beter reflecteren op het eigen dump- en weggooibeleid.
Trees Roose, Haren
Het invoeren van provinciale kieslijsten voor de verkiezingen van de Tweede Kamer is natuurlijk onzin. Twaalf verschillende lijsten met twaalf verschillende lijsttrekkers.
Een voorkeurstem uitbrengen op je favoriete politicus kan dan niet meer als deze niet in jouw provincie woont. Degene, die de laatste twee keer mijn voorkeur kreeg, woonde niet in de provincie waar ik woonde. Door mijn verhuizing nu wel, maar er is geen garantie dat zij de volgende keer weer verkiesbaar is, en ook zij kan verhuizen.
Ik voel meer voor een kiesdrempel van bijvoorbeeld vijf zetels. Als compensatie voor degenen die het daar niet mee eens zijn, stel ik een drempelloze toelating van leden bij elke partij voor. Dat geeft de PVV eindelijk de kans ook democratisch te worden.
Ton Kloppenborg, Harderwijk
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant