Een krachtige aardbeving in Myanmar heeft grootschalige verwoesting aangericht. Zeker twintig mensen zijn om het leven gekomen, het dodental stijgt snel. Ook in Bangkok, duizend kilometer ten zuiden van het epicentrum, werd een noodtoestand afgekondigd.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Hoe kon de aardbeving zo ver reizen? ‘Het is echt een rotbreuk’, zegt aardwetenschapper Arwen Deuss, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, terwijl ze zich buigt over de data die binnenstromen. ‘Zelfs hier, aan de andere kant van de wereld, hebben onze meetinstrumenten de trillingen opgepikt.’
De geologische daders van de beving zijn de ‘usual suspects’: de Indiase en Euraziatische aardplaten. Die kruipen al miljarden jaren tegen elkaar op, wat bijvoorbeeld de Himalaya uit de aardkorst heeft geperst. Eens in de zoveel tijd is er door het geologische knarsen en schuren zoveel spanning opgebouwd dat stukken van die platen in één klap langs elkaar schieten. Zo’n breuk veroorzaakt een aardbeving.
De ‘rotbreuk’ die Deuss zelfs in Utrecht kan meten, ontstond op zo’n 15 kilometer onder de stad Mandalay. ‘Heel dichtbij de aardkorst, eigenlijk’, aldus de hoogleraar. Dat verklaart waarom de schade zo groot is: een diepere beving zou onderweg zijn gedempt door de aardkorst.
Dat de breuk zo ondiep was, verklaart ook dat de golf Bangkok kon bereiken. Hoe ondieper een beving, hoe meer energie de schokgolven meekrijgen: als deiningen van een wateroppervlakte. Dat had als gevolg dat de beving ook duizend kilometer verderop schade aanrichtte. In Bangkok stortte een flatgebouw in aanbouw in.
Dat roept de vraag op waarom er weinig meldingen zijn over schade in Bangladesh, China en andere plaatsen rondom het epicentrum Mandalay. Nog niet alle gevolgen van de beving zijn duidelijk, maar toch: waarom lijken andere grote steden in omliggende landen ‘gespaard’?
Wetenschappers zijn nog druk aan het discussiëren over wat de reden zou kunnen zijn, maar Deuss heeft wel een idee. ‘Schokgolven van de aardplaten verliezen gaandeweg hun energie’, vertelt ze. Deze dempende kracht van de tektonische platen hangt samen met de samenstelling van de aardkorst. Die samenstelling is lang niet overal hetzelfde.
Deuss: ‘Tussen Mandalay en Bangkok zit misschien een hard stukje korst, waardoor de golf verder kan reizen. Richting het oosten en het westen van Mandalay zou de korst zachter kunnen zijn, waardoor de golf sneller zijn energie kwijtraakt.’
Daar komt nog eens bij dat Bangkok in een groot rivierbekken tegen de Golf van Thailand aan ligt, waardoor stukken van de stad op zachtere ondergrond staan. Daardoor storten gebouwen sneller in tijdens een aardbeving. Zachte ondergrond heeft ook bijgedragen aan de verwoesting in Mandalay: de stad ligt naast de grootste rivier van het land, de Irrawaddy.
Het is een patroon: veel grote steden die worden geteisterd door heftige aardbevingen liggen tegen zeeën of rivieren aan. ‘Mensen bouwen logischerwijs het liefst steden in de buurt van water’, vertelt Deuss. ‘Maar dat water is daar vaak juist gekomen door hoogteverschillen die zijn ontstaan door breuken in de onderliggende aardkorst, wat de kans op krachtige aardbevingen vergroot.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant