Milieudefensie gaat ING vrijdagochtend dagvaarden. De klimaatclub kreeg in november een flinke tegenslag toen ze in hoger beroep op meerdere punten verloor van Shell. Maar dat ontmoedigt Milieudefensie niet de grootste bank van Nederland aan te klagen.
Vrijdagochtend levert Milieudefensie een dagvaarding af bij het hoofdkantoor van ING in Amsterdam. Daarmee zet de organisatie de eerste stap naar een klimaatzaak, al moet de rechter nog beslissen of de zaak doorgaat.
Milieudefensie eist van ING dat de bank de uitstoot van broeikasgassen in 2030 halveert vergeleken met 2019. De organisatie richt zich op directe én indirecte uitstoot van de bank.
Indirecte uitstoot is de uitstoot van door ING gefinancierde bedrijven, bijvoorbeeld uit de olie- en gassector. Die indirecte uitstoot heeft verreweg het grootste aandeel in de uitstoot van de bank, laat het jaarverslag zien.
Daarnaast wil de milieuorganisatie dat ING strengere klimaateisen stelt aan bedrijven. Ook moet de bank stoppen met het financieren van ondernemingen die nieuwe fossiele projecten beginnen.
Juridische experts kijken gefascineerd naar deze klimaatzaak. "Er zijn veel zaken geweest tegen grote vervuilers en tegen overheden. Dat het nu gaat over de klimaatverplichtingen van banken is relatief nieuw", zegt Margaretha Wewerinke-Singh, universitair hoofddocent duurzaamheidsrecht.
Zij noemt het een "strategisch slimme zet" om een grote bank aansprakelijk te stellen, wie de zaak ook wint. "Zoiets kan een schokgolf veroorzaken naar financiële instellingen wereldwijd. Die zullen voelen dat er naar hen wordt gekeken." En dat kan volgens haar zoden aan de dijk zetten voor het klimaat zelf.
Dat beaamt hoogleraar Europees Recht Christina Eckes. "Dit soort rechtszaken dragen bij aan de discussie over hoe we als samenleving omgaan met klimaatverandering. Moet je bijvoorbeeld meer verantwoordelijkheid nemen als je meer macht hebt?" zegt Eckes. "ING is natuurlijk een enorm machtige financiële speler."
Dat neemt niet weg dat een bank op een andere manier bijdraagt aan klimaatverandering dan een bedrijf dat olie oppompt. Kun je een partij aanklagen voor indirecte gevolgen? Die vraag ligt nog open, maar juridisch gezien is dat niet vergezocht, denkt Wewerinke-Singh.
"Er is best een directe link: als ING zijn beleid aanpast, kan de bank veel uitstoot voorkomen. Dat is glashelder." Ze vergelijkt het met een individu: "Als jij of ik met een dieselauto op pad gaat, is de impact verwaarloosbaar vergeleken met die van zo'n groot bedrijf."
"Ik denk ook dat de vanzelfsprekendheid van het financieren van fossiele activiteiten met deze zaak verder onder druk komt te staan", voegt klimaatjurist Tim Bleeker toe. Hij is gespecialiseerd in milieuaansprakelijkheid en leidt de master klimaatrecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
Een veelgehoord argument tegen klimaatzaken is dat de rechter niet op de stoel van de wetgever moet gaan zitten. Maar dat ziet Bleeker toch anders. "Bij de scheiding der machten denken we vaak dat ze volledig losstaan. Maar deze moeten elkaar juist in balans houden. De rechter ziet erop toe dat burgers, bedrijven en overheidsorganen zich aan het recht houden."
Of Milieudefensie uiteindelijk op alle punten gelijk krijgt of niet, daaruit kun je volgens de experts niet concluderen of de klimaatzaak is geslaagd. Eckes: "Want ook als Milieudefensie alleen deels gelijk krijgt, heeft ze bijgedragen aan het debat rond verplichtingen voor bedrijven."
Volgens haar zijn daar vaak meerdere zaken voor nodig, en die nemen meestal jaren in beslag. "Het gaat niet alleen om winnen, maar ook om de weg vrijmaken." De laatste jaren volgt de ene klimaatzaak de andere op, schreven we eerder al.
Milieudefensie verloor onlangs nog een soortgelijke zaak in hoger beroep. Het gerechtshof oordeelde in november in het voordeel van Shell. Het olie- en gasbedrijf was in beroep gegaan tegen een eerdere uitspraak in een grensverleggende klimaatzaak, gewonnen door Milieudefensie.
Het bedrijf kon niet door een rechter gedwongen worden zijn uitstoot met een specifiek percentage te verminderen, oordeelde het gerechtshof. Milieudefensie is het daar niet mee eens en gaat in cassatie. Het kan dus zijn dat de Hoge Raad een andere conclusie trekt.
Ondanks de voor Milieudefensie teleurstellende uitkomst van de Shell-zaak zegt de organisatie niet te hebben getwijfeld aan het doorzetten van de zaak tegen ING. Milieudefensie laat weten dat ze juist lessen heeft getrokken uit de conclusies uit het hoger beroep.
Source: Nu.nl algemeen