Als een van de weinigen in de Republikeinse partij durft senator Lisa Murkowski van de Amerikaanse staat Alaska ‘haar’ president Trump openlijk tegengas te geven. Waar diezelfde houding voor anderen de ondergang inluidde, groeide ze voor Murkowski uit tot haar handelsmerk.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Het is heel goed mogelijk dat Elon Musk heeft besloten om het volgende miljard dat hij met Starlink verdient te gebruiken om mij weggestemd te krijgen.’
Lisa Murkowski, senator in Washington namens de staat Alaska, klinkt realistisch als ze van een journalist voor de zoveelste keer de vraag krijgt of er nog wel plek is in de Republikeinse partij voor politici van haar snit. Ze is een van de weinigen die Donald Trump openlijk durft te trotseren. Als ze haar weg willen werken, dan moeten ze dat maar proberen, vindt ze. ‘Maar ik zal nooit mijn integriteit opofferen.’
Je zou het hoogmoed kunnen noemen. De vele miljoenen van Musk, gepaard met Trumps steunverklaring aan een tegenkandidaat die wél absolute loyaliteit aan hem toont, betekenen een politiek doodvonnis voor vrijwel iedere Republikeinse politicus die herkozen wil worden.
Alleen al Trumps dreigement om een concurrent te steunen, bleek de afgelopen maanden afdoende om elke interne oppositie uit te bannen. Republikeinen weten: Trump-critici als Liz Cheney zijn op die manier de partij uitgewerkt.
Trumps wraakzucht is berucht, maar de ervaren Murkowski wordt er niet bang van. Sterker, de 67-jarige senator heeft het imago opgebouwd van onafhankelijk denker, die in staat is van de partijlijn af te wijken zonder dat dit fatale gevolgen heeft.
Als Murkowski in 2022 opgaat voor herverkiezing, weet ze een opponent tegenover zich die de steun van Trump én haar lokale partij in Alaska heeft. Haar eerdere steun voor de afzettingsprocedure tegen Trump vanwege de bestorming van het Capitool heeft kwaad bloed gezet. Trump zegt zich achter iedere tegenkandidaat ‘met een hartslag’ te scharen. Maar Lisa Murkowski wint haar race. En dat in een traditioneel Republikeinse staat.
Het is de tweede keer dat Murkowski spot met de politieke wetten van Washington. In 2010, op het hoogtepunt van de conservatieve Tea party-revolte, verliest ze de Republikeinse voorverkiezingen van een opponent die haar met succes weet af te schilderen als een politicus van het establishment. Haar politieke carrière lijkt voorbij.
Maar er is dan nog een sluiproute voor haar. Kiezers mogen bij de algemene verkiezingen buiten de kandidaten op het stembiljet ook een naam naar keuze invullen. Op eigen houtje begint Murkowski daarvoor campagne te voeren. Ze richt zich daarbij nadrukkelijk op kiezers buiten het conservatieve kamp. Tot verbijstering van velen wint ze via deze route. Als tweede senator ooit, en de eerste sinds de jaren 50.
En dan te bedenken dat Murkowski in de Senaat belandde dankzij een schaamteloze daad van nepotisme van haar vader, een voormalig bankier die politicus werd. In 2002 mag Frank Murkowski als kersverse gouverneur van Alaska bepalen wie de senaatszetel inneemt die hij heeft achtergelaten; het wordt zijn dochter.
Lisa Murkowski is op dat moment vier jaar lid van het parlement van haar thuisstaat. Na een studie economie en rechten werkte ze eerder als advocaat. In die periode trouwde ze met Verne Martell, met wie ze twee zonen heeft gekregen.
Met een sterk individueel mandaat – en een ‘sterkere, rechtere’ ruggengraat – hervat ze in 2010 haar werk in Washington D.C. Ze geldt als een van de meest gematigde Republikeinen in de Senaat, bereid om samen te werken met Democraten op het gebied van bijvoorbeeld immigratie. Op sociale thema’s als abortus en het homohuwelijk klinkt ze meer als een Democraat dan een Republikein.
De opkomst van Trump betekent een nieuwe test voor Murkowski. Enerzijds walgt ze van zijn uitspraken over hoe hij zich aan vrouwen vergrijpt. Anderzijds heeft ze hem, eenmaal verkozen, nodig om haar vurige wens van olieboringen in beschermde gebieden in Alaska te kunnen waarmaken.
Dat levert een penibele situatie op wanneer ze weigert in te stemmen met afschaffing van president Obama’s zorgstelsel; ze bezorgt Trump daarmee een van zijn belangrijkste politieke nederlagen. Het geeft Trumps tegenstanders hoop dat zij in Murkowski een medestander hebben gevonden. Maar die hoop drukt ze de kop in. ‘Wat had je dan gedacht?’, zegt ze over de steun die ze kort daarna geeft aan Trumps omvangrijke belastingverlagingen. ‘Ik ben nog steeds Republikein.’
Na Trumps jongste verkiezingsoverwinning zegt ze zich meer op ‘haar gemak’ te voelen zonder het label van een partij dan met de ‘identiteit van een Republikein’. De strijd om de ziel van haar partij is gestreden, weet ze. Tegelijkertijd is ze zich ervan bewust dat ze in het Amerikaanse tweepartijenstelsel altijd een kant moet kiezen om invloed uit te kunnen oefenen. En zich aansluiten bij de Democraten? ‘Dat nooit’.
Dus meent Murkowski ‘geen andere keuze’ te hebben dan de samenwerking te zoeken met Trump. Ze stemde weliswaar tegen de benoeming van Pete Hegseth als defensieminister omdat Hegseth wordt beschuldigd van seksueel wangedrag, maar een andere controversiële kandidaat van Trump kreeg wel haar steun: ze ging akkoord met de pro-Russische Tulsi Gabbard als inlichtingenbaas.
Het moet nog blijken hoelang Murkowski haar balanceeract tussen kritisch volgen en oppositie bedrijven volhoudt. Ze heeft zich nog niet officieel kandidaat gesteld voor herverkiezing in 2028. Zeker is dat zij behoort tot een uitstervend ras. In de woorden van een lokale politicus uit haar thuisstaat: ‘Ze is als een Galapagos-schildpad. Ze leven nog, ze bewegen, maar ze zijn de laatsten van hun soort.’
3x Murkowski’s lotgenoten
Ook de Republikeinse senator van Maine, Susan Collins, staat te boek als kritisch over Trump. Maar anders dan Murkowski heeft zij die houding nodig om politiek te kunnen overleven als vertegenwoordiger van een gematigd liberale staat.
Senator Bill Cassidy, die ook voor de afzetting van Trump stemde, gaat volgend jaar op voor herverkiezing in het oerconservatieve Louisiana. Uit angst voor repercussies stemde Cassidy, zelf arts, voor de benoeming van de anti-vaxxer Robert F. Kennedy jr. tot minister van Volksgezondheid.
Van de tien Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden die voor Trumps afzetting stemden, zijn alleen Dan Newhouse en David Valadao nog over. Beiden houden zich grotendeels op de achtergrond.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant