Franse en Britse kernwapenarsenalen kunnen de Amerikaanse nucleaire afschrikking absoluut niet vervangen, en dit is sowieso een slecht moment om te spreken over Europese autonomie op veiligheidsgebied. Dat heeft Navo-chef Mark Rutte woensdag gezegd in Warschau.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Rutte erkende in een toespraak voor Poolse studenten dat er ‘harde retoriek’ uit Amerika komt en dat er vragen zijn gerezen over het commitment van de regering-Trump bij de Navo en bij Artikel 5, de wederzijdse bijstandsverplichting uit het Noord-Atlantisch Verdrag. Maar hij onderstreepte dat er in Europa geen alternatief is voor de Amerikaanse nucleaire afschrikking en ook niet voor de gezamenlijke verdediging van Navo-grondgebied samen met landen als de VS en Turkije.
‘Er zijn oproepen om de Europese autonomie nieuw leven in te blazen, maar dit is niet het moment om het alleen te doen’, zei Rutte. ‘Niet voor de Verenigde Staten en niet voor Europa: de mondiale uitdagingen zijn er te groot voor.’ De secretaris-generaal van de Navo deed ook een poging de zorgen over Amerikaanse betrokkenheid bij de Navo en Artikel 5 weg te nemen, verwijzend naar uitspraken van president Donald Trump tijdens de bezoeken van Europese leiders (inclusief Rutte zelf) aan Washington, naar de grote pro-Navo-meerderheid in het Congres en naar de peilingen die wijzen op blijvende steun voor de alliantie onder Amerikanen. ‘Het is niet nodig om hier hoge bloeddruk van te krijgen’, vindt Rutte.
Rutte toonde zich ook positief en optimistisch over de Amerikaanse onderhandelingen (zonder Europa) met Rusland en Oekraïne – enkele dagen nadat Trumps onderhandelaar Steve Witkoff zei dat hij Poetin ‘vertrouwt’ en dat Oekraïners in bezet Russisch gebied ‘in overgrote meerderheid in referenda te kennen hebben gegeven onder Russisch bestuur te willen leven’. Volgens Rutte zijn de Amerikaanse onderhandelaars ‘niet naïef’ en ‘ervaren’. ‘Ik heb vertrouwen in wat ze doen.’
De Europese Unie verwelkomde woensdag de afspraken die gemaakt zijn over een gedeeltelijk staakt-het-vuren in de Zwarte Zee, maar een woordvoerder voegde eraan toe dat er geen sprake kan zijn van gedeeltelijke opheffing van sancties, zoals Moskou eist. ‘Het einde van Ruslands agressie in Oekraïne en de terugtrekking zonder voorwaarden van alle Russische militaire eenheden uit het hele territorium van Oekraïne zou een van de voornaamste voorwaarden zijn om het aanpassen of opheffen van sancties te kunnen overwegen’, aldus een verklaring. ‘De ervaring leert dat Rusland op zijn daden en niet zijn woorden moet worden beoordeeld’, aldus de woordvoerder.
Tegelijkertijd pakten zich donkere wolken samen boven de militaire macht die Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk na een akkoord in Oekraïne zeiden te willen leiden. Volgens persbureau Reuters leidt een combinatie van factoren – Russische tegenstand, toenemende Amerikaanse scepsis en Europese verdeeldheid – ertoe dat de mogelijkheid van een kleine maar krachtige afschrikkingsmacht steeds verder wordt afgezwakt.
Veiligheidsgaranties in de knel
Veel is nog onzeker, maar dit soort berichten vergroot de angst in Kyiv dat veiligheidsgaranties in de knel raken door de Amerikaanse pro-Russische aanpak en Europese onmacht. Oekraïne heeft een ‘serieuze’ bijdrage van Europa nodig met soldaten die klaar en bereid zijn te vechten, en geen vredeshandhavers, aldus onderhandelaar Ihor Zjovkva. Donderdag is hierover opnieuw overleg tussen 31 betrokken landen, ditmaal in aanwezigheid van president Volodymyr Zelensky, die woensdagavond al door zijn Franse collega Emmanuel Macron is ontvangen.
Intussen staat de discussie in Den Haag ook niet stil. Minister van Defensie Ruben Brekelmans zei deze week dat hij 2 miljard (van de 3,5 miljard) die net is vrijgemaakt voor steun aan Oekraïne in 2026 al dit jaar wil uitgeven. Over een motie van Jan Paternotte (D66) om deze versnelde steun aan Oekraïne direct ook te regelen in de Voorjaarsnota, wordt donderdag gestemd.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant