Terwijl BBB-leider Caroline van der Plas het afschieten van de wolf makkelijker wil maken, zien anderen het dier als een verrijking van de Nederlandse natuur. Die dubbele houding bestond 150 jaar geleden ook al.
Het is de winter van 1869 als in de Limburgse bossen bij Schinveld twee jonge wolven worden gevonden. ‘Deze beestjes heeft men mede naar huis genomen doch eene wilde geen drinken tot zich nemen en is dezer dagen bezweken’, meldde het Venloosch Weekblad. ‘Het andere neemt behoorlijk voedsel en er wordt de beste zorg voor dit diertje gedragen.’
De vondst van de twee welpjes was opzienbarend. De wolf was aan het eind van de 19de eeuw zo goed als uitgestorven in Nederland. Hoewel uit het korte krantenberichtje een zekere dierenliefde spreekt, volgt de hardere werkelijkheid voor de wolf uit de zinnen die erna komen. ‘Dezen zomer werd reeds gemeld, dat een heer van Schinveld op een ouden wolf daaromtrent geschoten had, hetwelk ongeloofelijk voorkwam; thans moet men echter aannemen, dat wolven zich dezen zomer in die streken hebben opgehouden.’
Met de terugkeer van de wolf anderhalve eeuw later – inmiddels 125 in getal – is dezelfde dubbele houding zichtbaar als toen. Voor sommigen is het dier een verrijking van de Nederlandse natuur, voor anderen vooral een bedreiging voor mens en (landbouw)dier.
Deze week schetste BBB-leider Caroline van der Plas in een debat waarin ze pleitte voor het bejagen van de wolf een duister beeld van de bosrijke regio’s in ons land. ‘Tien jaar nadat de wolf enthousiast in Nederland werd onthaald, loopt zijn terugkeer uit op een fiasco. Mensen worden achtervolgd, aangevallen en gebeten. Ouders op het platteland durven hun kinderen niet meer alleen naar school te laten fietsen.’
De relatie met de wolf in Nederland past in de manier waarop eeuwenlang met wilde natuur is omgegaan. De zee werd zo veel mogelijk getemd, het land ontwaterd, opgeknipt in rationele polderstroken, strakke akkers en percelen productiebos, totdat er in de 19de eeuw niets ruigs meer te vinden was. Als wild element in aangeharkt Nederland werd ook de wolf niet getolereerd. Het eerst werd hij uitgeroeid in de westelijke en noordelijke provincies, later in de bosrijkere gebieden in het oosten en in Limburg.
Een zekere liefde is er ook altijd geweest. De wolf is niet alleen het monster dat Roodkapje probeert te verschalken, maar eveneens het dier dat in verhalen en mythes vondelingen opvoedt: Romus en Remulus, Mowgli. Onder Germaanse volkeren werd het dier als gevaarlijk gezien, maar stond het ook voor moed en trouw. Het is niet voor niets dat Wolf als voornaam werd gebruikt.
In de rubriek Toen duiken historici en specialisten van de Volkskrant in het verleden om de actualiteit beter te kunnen begrijpen.
Met de kerstening van West-Europa veranderde de houding. Het christendom, waar Jezus de herder van de gelovige kudde is, bezorgde de wolf een imagoprobleem. De bijbel maakt een onderscheid tussen vee – de nuttige dieren die bij de mensen horen – en wilde dieren. De wolf was de mensen slechts tot last.
Eeuwenlang werd in de Lage Landen op de wolf gejaagd. Om het vee te beschermen, maar ook omdat het dier agressief naar mensen kan zijn. Vanuit overheidswege werden er regelmatig wolvenjachten georganiseerd, waarbij grote groepen mensen werden ingeschakeld om de dieren op te drijven en te doden.
Er waren flinke premies te verdienen voor diegenen die een wolf doodden. In 1814 loofde de nationale overheid een beloning van 30 gulden uit voor elke dode volwassen vrouwtjeswolf (en 25 gulden voor een mannetje). Dat was een flink bedrag in een tijd waarin de meeste mensen niet meer dan een paar honderd gulden per jaar verdienden.
Zelfs toen ze na eeuwen van jacht een zeldzaamheid waren geworden, laaide soms de angst voor wolven nog op. Bijna altijd was het loos alarm, zoals in november 1877. Uit de Opregte Steenwijkse Courant: ‘Bij Nijmegen hebben eenige personen na veel moeite een wolf geschoten, die later bleek geen wolf maar een herdershond te zijn.’
Dat er in de 19de eeuw onder invloed van de Romantiek een herwaardering voor de ongerepte natuur kwam, was niet genoeg om de wolf voor Nederland te behouden. Het leefgebied was te klein geworden, maar belangrijker: het vijandbeeld te diep geworteld. Bij de terugkeer van het beest blijkt hoe dat beeld anderhalve eeuw heeft overleefd en nu weer kan opbloeien.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant