In de Tweede Kamer groeien de zorgen over de renovatie van het Binnenhof. De duur en de kosten lijken nauwelijks meer beheersbaar. Een deel van de Kamerleden vreest de ‘grip’ te verliezen en gaat daarover woensdag in debat met verantwoordelijk minister Mona Keijzer.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
‘In hoeverre is er nog grip op het project? Hoe gaat de minister voorkomen dat er verdere vertraging optreedt en er nog hogere kosten worden gemaakt?’ Het zijn deze vrij wanhopige woorden van het PVV-Kamerlid Jeremy Mooiman in een Kamerdebat eerder deze maand die misschien nog wel het beste samenvatten hoe er momenteel door de parlementsleden wordt gedacht over de renovatie van hun eigen werkplek.
Zijn coalitiegenoten spreken met evenveel gevoel voor drama de vrees uit dat het gaat om ‘een project dat feitelijk stuurloos is’ (Merlien Welzijn, NSC) en willen weten ‘of het misschien mogelijk is dat delen van het gebouw eerder gereed zijn voor de terugkeer’ (Marieke Wijen-Nass, BBB). Ook het VVD-Kamerlid Peter de Groot – die echt wel begrip toont voor vertragingen – wil weten of het mogelijk is om het verbouwde Binnenhof ‘gefaseerd’ op te leveren en dringt aan op ‘grip’ op de kosten.
Alles over politiek vindt u hier.
Was het allemaal maar zo makkelijk, verzucht verantwoordelijk minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening na dit soort vragen. Aan gefaseerd terugkeren kleven allerlei praktische bezwaren (‘zit je net te debatteren, wordt er in de kamer naast je geboord’) en kosten laten zich nou eenmaal moeilijk schatten bij een renovatieproject dat 90 duizend vierkante meter en vierduizend vertrekken beslaat, legde ze onlangs nog uit.
Woensdagmiddag gaat het getouwtrek over het verbouwingsproject verder, maar veel wijzer zullen de betrokken Kamerleden, de minister en de gemiddelde Nederlander daar niet van worden. Deels is het theater, want alle betrokkenen geloven allang niet meer dat de renovatie van het Binnenhof zich nog laat vangen in heldere afspraken, planningen en begrotingen.
Dat het een forse klus zou worden om het Binnenhof te renoveren, stond vanaf het eerste moment vast. Het gaat om een gebouwencomplex dat grotendeels achthonderd jaar oud is: het dateert dus nog uit de middeleeuwen. Naast de Eerste en Tweede Kamer zijn ook de werkkamer van de minister-president (het Torentje) en de iconische Ridderzaal op het Binnenhof gevestigd. De oudere delen zijn voor het laatst honderd jaar geleden opgeknapt, er waren tot voor kort zelfs delen waar het plafond letterlijk naar beneden viel. Volgens minister Keijzer mag Nederland er ‘trots op zijn’ dat in 2015 het besluit is genomen om deze complexe renovatie aan te pakken: ‘In het Verenigd Koninkrijk hebben ze het nog niet gedurfd.’
De oorspronkelijke aarzeling blijkt inmiddels niet voor niets zo groot te zijn geweest. Qua zowel tijdsduur als kosten valt de renovatie voortdurend tegen. In 2021 ging de Kamer, met wat slagen om de arm, nog uit van een kostenpost van 475 miljoen euro en een verbouwingsduur van vijf jaar. Sindsdien is de raming in diverse tussenstappen al opgeschroefd naar 2 miljard euro en wordt in de wandelgangen inmiddels gesproken van een verbouwingsduur van negen à tien jaar. De Binnenhof-bewoners zouden op zijn vroegst in 2030 kunnen terugkeren naar hun opgeknapte werkplek.
Volgens de PVV zijn die almaar oplopende kosten en vertragingen lastig uit te leggen, want: ‘In Frankrijk kregen ze het voor elkaar om de Notre-Dame, die vrijwel volledig was afgebrand, in vijf jaar tijd en voor 700 miljoen euro te herbouwen’, aldus het Kamerlid Mooiman.
NSC’er Welzijn merkte eerder deze maand op dat ‘2 miljard voor één gebouw’ wel heel veel is als je dat afzet tegen de 5 miljard euro die de coalitie volgens haar ‘met pijn en moeite’ bij elkaar heeft geschraapt om de woningnood voor álle Nederlanders te verlichten. ‘Dat geeft te denken: hoever zouden we hierin moeten willen gaan?’
Ondertussen is het einde van de verbouwing nog lang niet in zicht. Tot verbijstering van enkele Kamerleden zei minister Keijzer eerder deze maand dat ze eind dit jaar wederom met een ‘geactualiseerde planning’ gaat komen: dat 2030 gaat worden gehaald, staat dus zeker niet vast. Inmiddels spreekt de minister liever van ‘de wens om zo snel mogelijk duidelijkheid te krijgen over de planning’ en zegt ze: ‘Ik vind het jammer dat de indruk is gewekt dat er een planning was.’
Volgens de bewindsvrouw is de planning namelijk voortdurend aan verandering onderhevig, omdat het een ‘heel erg ingewikkelde’ renovatie is: ‘Het gaat hier niet om het verven van een schuurtje.’ Er zijn bovendien diverse tegenvallers geweest, zoals toen vorig jaar bleek dat water vanuit de Hofvijver de Eerste Kamer in lekte. Onlangs zijn pontons over de Hofvijver aangelegd, waarover vrachtwagens en werklui kunnen bewegen om deze lekkage te herstellen.
Ook de kosten staan op losse schroeven. Over het vorig jaar nog naar boven bijgestelde budget van 2 miljard euro zegt Keijzer inmiddels: ‘Er zit geen lucht in.’ Daarmee suggereert ze dat er geen geld is ingecalculeerd voor klussen waar gaandeweg op wordt gestuit. Neem de renovatiekosten van zo’n 141 miljoen euro voor de middeleeuwse zalen onder de Ridderzaal (de zogenoemde Grafelijke Zalen): daarvoor moet nog geld worden gevonden. Keijzer: ‘We hebben alleen de financiële afspraak dat we elk jaar bij de voorjaarsnota het geld vragen dat we het desbetreffende jaar nodig denken te hebben.’
Het zorgt voor bezorgde reacties bij Kamerleden. NSC eist daarom woensdag van de minister een lijstje met de ‘toptienrisico’s met de grootste financiële impact’. Alleen de SGP, de partij die vertrouwt op godswonderen, heeft ondanks alle tegenslagen nog hoop. Het Kamerlid André Flach zag bij een recent bezoek aan de bouwlocatie dat er ten minste één ding af was: ‘Een schoorsteen die al uit de steigers was. Het was het eerste teken van hoop, het begin van het einde van de verbouwing, zullen we maar zeggen.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant