Oorlog in Oekraïne Het Witte Huis claimt een nieuw staakt-het-vuren tussen Oekraïne en Rusland op de Zwarte Zee, na onderhandelingen in het Saoedische Riad. Maar Rusland stelt hoge eisen.
Foto Valentyn Ogirenko/Reuters
Rusland en Oekraïne zijn weer een stapje dichterbij een gedeeltelijk staakt-het-vuren. Ditmaal wordt onderhandeld over het stoppen met militaire aanvallen op de Zwarte Zee. De Verenigde Staten verklaarden als bemiddelaar dinsdag dat beide landen een akkoord hebben getekend. Onduidelijk is wanneer dit staakt-het-vuren kan ingaan: na de bekendmaking eiste het Kremlin opheffing van de zwaarste sancties tegen Rusland. Zo zouden de Russen weer aangesloten moeten worden op het internationale banksysteem Swift.
Deze toezegging ontbreekt in het document dat het Witte Huis heeft gepubliceerd over de afspraken met Rusland. Aan het document zouden meer dan twaalf uur van onderhandelingen zijn voorafgegaan. Washington zegt wel toe dat het Moskou zal helpen om weer toegang te krijgen tot de wereldmarkt met landbouwproducten en kunstmest. Dat doet denken aan wat de ‘graandeal’ is gaan heten.
Na de Russische invasie werd Rusland de toegang ontzegd tot onder meer de graanmarkt en blokkeerde Rusland Oekraïense havens. Daartoe werd in juli 2022 de graandeal gesloten, die tijdelijk de export van Oekraïense tarwe via de Zwarte Zee mogelijk maakte. Het nieuwe akkoord belooft „veilige scheepvaart te garanderen, geweld te beëindigen en te voorkomen dat commerciële schepen voor militaire doeleinden worden ingezet op de Zwarte Zee”.
Oekraïne stemde eerder op dinsdag in met het nieuwe, gedeeltelijke staakt-het-vuren. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky reageerde voorzichtig positief. „Het is te vroeg om te zeggen dat dit werkt, maar het zijn de juiste stappen”, zei hij tegen verslaggevers in Kyiv. Als Rusland het akkoord schendt, zal Zelensky „direct” de Amerikaanse president Donald Trump vragen om „sancties [tegen Rusland] en wapens”. Wat Zelensky betreft kan het gedeeltelijke bestand per direct ingaan.
De Oekraïense defensieminister Roestem Oemerov schrijft in een verklaring op sociale media dat „de verplaatsing van Russische militaire schepen voorbij de oostelijke Zwarte Zee door Oekraïne wordt opgevat als een schending van de geest van het akkoord”.
Een ander gedeeltelijk staakt-het-vuren werd vorige week dinsdag overeengekomen nadat president Trump met Vladimir Poetin telefoneerde. Voorafgaand aan dat gesprek was Oekraïne onder grote druk gezet om akkoord te gaan met een 30 dagen onvoorwaardelijk, algeheel staakt-het-vuren. Rusland ging daarmee niet akkoord en stelde één maand aanvalsstop op energiefaciliteiten voor. Sindsdien was het de vraag wanneer dit precies in zou gaan. Nog op de avond zelf werden er juist dergelijke aanvallen uitgewisseld.
Dinsdagavond verklaarde Rusland dat de aanvalsstop per 18 maart geldt, en dus al een kwart voorbij is. Hierin besloten ligt het stoppen met aanvallen van alles wat met olie en gas te maken heeft, inclusief pompstations, en het ontzien van electriciteits-, waterkracht- en kerncentrales.
Source: NRC