Een pro-Palestijnse demonstrant heeft gefilmd hoe een wijkagent haar thuis opzocht en vragen stelde over haar deelnames aan betogingen. De politie heeft excuses aangeboden, maar het was niet de eerste keer dat iets dergelijks gebeurde. Vier vragen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Wat is er precies gebeurd?
Maandag verscheen een video op het links-activistische Instagramaccount Links in het Nieuws, die zou zijn ingestuurd door een Amersfoortse vrouw die zondag door de politie is bezocht. De vrouw heeft de afgelopen maanden meerdere pro-Palestina-manifestaties bezocht. Ze begint meteen te filmen nadat de politie heeft aangebeld. Als ze opendoet stelt de agent zich voor als een wijkagent die ‘een paar vraagjes heeft’. Hij vraagt of hij mag binnenkomen.
De vrouw zegt dat ze dat liever niet heeft, waarop het gesprek zich op haar stoep voortzet. De agent maakt daarbij geen enkel moment echt duidelijk met welke reden hij haar thuis bezoekt. ‘Ik zie een trend, ik vroeg me af waarom je demonstreert’, zegt hij als de vrouw hem vraagt naar de reden van zijn bezoek. Hij wil ‘een open gesprek’. Ook vraagt hij of ze van plan is nog een keer te demonstreren.
De vrouw weigert de vragen te beantwoorden en zegt alleen: ‘Ik demonstreer tegen genocide.’ De agent zegt dat te accepteren en haar ‘effetjes te laten’, waarop hij afdruipt.
Waarom stond de politie bij deze vrouw op de stoep?
De politie wil ‘met het oog op de privacy van de betrokken vrouw’ niet ingaan op de aanleiding van het bezoek. De Volkskrant heeft geprobeerd contact te leggen met de vrouw, maar tot dusver zonder succes.
Wel valt uit de video op te maken dat de politie haar al langer volgt. Zo zegt de agent: ‘De laatste keer demonstreren was een maandje geleden, volgens mij.’ Aan het einde van het gesprek zegt de agent ‘begrepen te hebben’ dat de vrouw van plan is te verhuizen. Als de vrouw zegt niet te snappen waarom de agent daarover begint, reageert de agent enkel met de vraag: ‘Wat maakt dat jij niet zo veel met ons wil delen?’
Wat zijn de reacties op de video?
Op Instagram wordt deze veel gedeeld door pro-Palestijnse accounts en andere sympathisanten. Activisten reageren onder de video met vergelijkbare verhalen. Het Amersfoortse GroenLinks-raadslid Giel van der Steenhoven heeft de burgemeester schriftelijk gevraagd de zaak te onderzoeken en de politie op te roepen met dit soort bezoeken te stoppen.
‘Er gaat een nogal intimiderend effect van uit en ik kan mij niet voorstellen wat een goede reden is om een demonstrant op te zoeken, als die niet verdacht wordt van een strafbaar feit’, zegt Van der Steenhoven.
De politie Midden-Nederland, waar Amersfoort onder valt, zegt de vrouw haar excuses te gaan aanbieden. ‘De manier waarop het gesprek gevoerd is, is niet de manier waar wij voor staan. We betreuren dat dit zo is gegaan’, laat de politie weten. ‘Het staat uiteraard iedereen vrij om (binnen de grenzen van de wet) deel te nemen aan demonstraties. Dit alleen is voor ons nooit aanleiding om met hen in gesprek te gaan.’
Voor raadslid Van der Steenhoven is de kous er daarmee niet direct af. ‘De politie heeft excuses aangeboden voor de manier waarop het gesprek is verlopen, maar het gesprek had überhaupt niet mogen plaatsvinden.’
Dat vindt ook korpschef Janny Knol. ‘Dit is niet de politie die wij willen zijn en dit had nooit op deze manier mogen gebeuren.’
Ze wijst erop dat de politie mensen niet kan aanspreken op hun deelname aan een demonstratie. Ook kan de politie niet vragen naar hun standpunten. ‘Wij zijn geen gedachtenpolitie. Het staat iedere inwoner van Nederland volledig vrij om voor zijn of haar mening uit te komen en deel te nemen aan demonstraties.’
Bezoekt de politie vaker activisten thuis?
Mensenrechtenorganisatie Amnesty International ziet dat de politie de laatste jaren veel vaker activisten in de gaten houdt. Door tijdens demonstraties met camera’s te filmen en om identiteitsbewijzen te vragen of door mee te kijken in kanalen op sociale media en met bezoeken aan huis.
Toen Amnesty in 2021 vijftig demonstranten vroeg naar hun ervaringen met de politie, zeiden tien van hen thuis bezocht te zijn door de politie. ‘De manier waarop de agent op de video te werk gaat, herkennen we zeker uit de verhalen’, zegt Julia van den Muijsenberg van Amnesty. ‘Vaak vraagt de politie waarom mensen demonstreren, net als op de video.’
Volgens haar mag de politie dit niet zomaar doen als een demonstrant niet wordt verdacht van een strafbaar feit. ‘Bovendien criminaliseert de politie zo het demonstreren, juist nu het zo nodig is om je te durven uitspreken. Dit kan leiden tot een chilling effect, waarbij mensen het een volgende keer wel laten om te demonstreren.’
De klimaatactivisten van Extinction Rebellion (XR) laten dinsdag weten zelfs naar de rechter te stappen vanwege de politiebezoeken aan huis. Sinds 2022 hebben zo’n 35 mensen gemeld bij XR dat ze hier last van hadden. Met een kort geding wil XR ervoor zorgen dat dit soort huisbezoeken niet meer voorkomen, zegt een woordvoerder van de klimaatactiegroep tegen persbureau ANP.
Gevraagd naar de huisbezoeken zei een politiewoordvoerder deze zomer tegen het ANP dat wijkagenten die uitvoerden als mensen tijdens demonstraties in aanraking waren gekomen met de politie en gegevens van hen waren genoteerd. De huisbezoeken zouden bedoeld zijn om ‘in te checken’ hoe het met de mensen gaat. ‘Het idee is dat de wijkagenten meer in verbinding staan met deze demonstranten.’
Activisten weten inmiddels dat ze iets te vrezen hebben: de vrouw op de video besluit het bezoek van de politie meteen te filmen, de agent niet binnen te laten en geen vragen te beantwoorden. Ze volgt daarmee precies het advies op dat bijvoorbeeld de pro-Palestijnse organisatie Plant Een Olijfboom geeft voor het geval de politie op de stoep staat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant