De provincie Gelderland gaat in een zone van 500 meter rondom de kwetsbaarste natuur de stikstofuitstoot verder beperken. Boeren uit Winterswijk zijn furieus, ondervindt de BBB-gedeputeerde. ‘Beseft u welke impact deze onzekerheid op ons heeft?’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
Na een uur luisteren kan een van de boeren het niet meer aanhoren. ‘Lul toch niet zo dom’, brult hij vanuit de zaal naar de Gelderse BBB-gedeputeerde Ans Mol. Ze is naar Winterswijk gekomen om uitleg te geven over verregaande provinciale stikstofplannen in de regio. ‘Vond je het nou zelf geloofwaardig hoe je het eerste halfuur hebt volgeluld?’, vraagt de man. ‘Jullie moeten niet zo moeilijk denken, en gewoon stoppen met rechters het land te laten besturen.’
In Theater De Storm in Winterswijk wordt maandagavond pijnlijk zichtbaar hoe, twee jaar na de provinciale machtsovername van de BBB, ook de boerenpartij zich stukbijt op het taaie stikstofdossier. ‘Wij hebben de BBB in het zadel geholpen, en nu krijgen we dit’, roept een andere boer. ‘Van natuur kun je niet van vreten. Natura 2000 moet geschrapt.’
Was het maar ‘zo eenvoudig’, reageert de BBB-politica kalm. ‘Als het aan ons lag, schrapten we morgen nog alle Natura 2000, misschien wel de hele Veluwe. Maar dat kan zelfs Den Haag niet.’
Als provincie met het meeste Natura 2000-oppervlak had Gelderland grootse plannen klaarliggen om het stikstofprobleem aan te pakken. Maar toen trok het kabinet-Schoof de financiering terug. Het moet nog blijken wat ervoor in de plaats komt. Vrijdag werd bekend dat de stikstofcommissie onder leiding van premier Schoof langer nodig heeft om met een oplossing te komen.
Gedeputeerde Mol benadrukt in Winterswijk dat ze niet langer op Den Haag kan wachten. ‘De hele provincie zit op slot; we kunnen geen vergunning verlenen.’ Ze zoekt naar stikstofmaatregelen die, zoals ze zegt, ‘geborgd’ zijn. Zodat de vergunningen die de provincie verleent niet door rechters worden teruggedraaid.
Sinds 18 december 2024 is er nog een probleem bij. De Raad van State oordeelde toen dat veel activiteiten van bedrijven, boeren en bouwers die sinds 2020 werden toegestaan, met terugwerkende kracht ook een vergunning nodig hebben. Het betekent dat nog meer stikstofuitstoot teruggedrongen moet worden rondom Natura 2000 dan aanvankelijk gedacht. De tijd dringt, want vanaf 1 maart moeten provincies handhaven op boeren zonder vergunning, zogenoemde PAS-melders.
Om die reden is door Mol een maatregel van stal gehaald die al langer in de lucht hing: ‘zonering’. De provincie Gelderland wil een zone van 500 meter rondom de kwetsbaarste natuur leggen en daar alle activiteiten die stikstof veroorzaken verder inperken. Ze denkt dat alleen al het afkondigen van deze maatregel effect zal hebben als vergunningen worden aangevochten bij rechters.
Wat straks nog mag binnen de zones, wordt nader uitgewerkt. Maar duidelijk is: de zones komen rondom de Veluwe en twee van de vier Natura 2000-gebieden bij Winterswijk.
De provincie nam maandag een risico door alvast twee kaartjes te tonen met eerste schetsen van zones rondom de gebieden in kwestie: Bekendelle en Willinks Weust. In 2022 veroorzaakte een landelijke stikstofkaart met zones van toenmalig minister Christianne van der Wal een (zoveelste) opleving van de boerenprotesten. Veel veehouders waren zich wezenloos geschrokken toen ze hun bedrijf in zones zagen liggen waar volgens de minister in de toekomst geen landbouw meer mogelijk was. De kaart werd teruggetrokken.
Melkveehouder Stefan te Selle uit Huppel vindt dat Mol dezelfde fout maakt. ‘Beseft u welke impact deze onzekerheid op ons heeft?’ De man spreekt ook namens andere boeren rondom Winterswijk. Ze hebben grote twijfels over de effectiviteit van de zoneringsplannen, helemaal zolang Nederland vasthoudt aan de strenge stikstofeisen vanuit Brussel. Boeren in deze regio hebben al veel gedaan. Wanneer houdt het een keer op, klinkt het meermaals uit de zaal.
Gedeputeerde Ans Mol zegt dat ze niet anders kan, en erkent dat het ‘pijn gaat doen in de zone’. Maar ze belooft ook dat van dwang geen sprake zal zijn. Hooguit van verplaatsing van boerderijen. Ze zegt ook geld toe om boeren binnen de zone te helpen met een bedrijfsvoering die tot minder stikstofuitstoot leidt. ‘Koplopers’, boeren die al veel hebben gedaan, zal ze ontzien.
Voor alle aanpassingen krijgen de boeren in de zones de tijd tot 2035. Te Selle ziet verkapte dwang in die termijn: ‘Over tien jaar kan je vergunning worden ingetrokken, dat noem ik geen vrijwilligheid.’
De boeren zien intussen dat de provincie enorm actief is op de grondmarkt. Volgens hen enkel en alleen om de vier Natura 2000-gebieden rondom Winterswijk te verbinden. Dat en de zonering doet de boeren vermoeden dat er een plan ligt een groot gebied te vormen, met weer nieuwe beperkingen voor hun bedrijven tot gevolg.
Te Selle wil garanties van de gedeputeerde. De zones mogen straks niet voor nog meer beperkingen gaan zorgen. Te Selle: ‘Geeft u die garantie?’ Mol volmondig: ‘Ja!’
De avond loopt op zijn eind als een boer vanuit de zaal zegt dat hij de BBB-politica best wil geloven. ‘Maar’, zegt hij, ‘uw opvolger doet weer wat anders. Ons vertrouwen in de politiek is nul!’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant