In een Utrechts buurtcentrum bouwt een groep vrouwen drones die bestemd zijn voor vrouwen aan het front in Oekraïne. Het is een initiatief van een stichting van Oekraïense vluchtelingen. ‘Door de workshops houden we mensen betrokken bij de oorlog.’
Het lijkt net een knutselclub op de zondagmiddag. Een groep van tien vrouwen zit voorovergebogen aan tafels in een kring te priegelen met schroefjes en tin. Er is worteltaart, cheesecake en koffie en ondertussen maken ze vriendelijk kennis met elkaar. Een voorbijganger zou niet raden wat de vrouwen werkelijk fabriceren in het lokaaltje in een buurtcentrum in Utrecht: drones die het Oekraïense leger dienen.
‘Tot nu toe vind ik het heel leuk’, zegt Rina Mostytska (35) terwijl ze schroeft aan een van de motoren. Het is voor haar, net als voor de andere vrouwen, de eerste keer dat ze een drone bouwt. Haar Oekraïense buurvrouw Lidiia Danishereka (44) vindt het een bijzondere ervaring. ‘Misschien gaat deze drone wel naar mijn vrienden en familie die nu aan het vechten zijn.’
De workshop is een initiatief van DroneAid Collective, een stichting opgericht door Oekraïense vluchtelingen. Samen met Oekraïense veteranen die in Nederland revalideren en Nederlandse vrijwilligers bouwen ze FPV-drones (first person view) die door het Oekraïense leger worden gebruikt om te spioneren en Russische doelwitten aan te vallen.
Tijdens de cursus staan niet de Oekraïense veteranen, maar de vrouwen in het middelpunt. Onder de deelnemers zijn Oekraïense vluchtelingen, maar ook Nederlandse vrouwen die in de defensie- of techsector werken. De bedoeling is dat de drones die hier worden gebouwd, direct naar vrouwen aan het front gaan.
Zo wil DroneAid Collective de ruim zeventigduizend vrouwen in het Oekraïense leger steunen en deelnemers enthousiasmeren voor defensietechnologie. ‘Je kunt een oorlog niet winnen met slechts één gender’, zegt Yana Rudenko (26), medeoprichter van DroneAid Collective.
Rudenko vluchtte in augustus 2022 naar Nederland. Toen Rusland Oekraïne binnenviel, woonde ze in Boetsja, de stad in de buurt van Kyiv die wereldwijde bekendheid kreeg door een massamoord in het begin van de invasie. ‘Toen ik doodsbang door het geluid van bommen het dorp uitreed, nam ik me voor: als ik vandaag overleef, is mijn missie niet voorbij. Ik heb het recht niet om te vergeten en om te rusten.’
Rudenko’s missie kreeg vorm toen president Volodymyr Zelensky eind 2023 het doel stelde om in een jaar een miljoen drones te produceren. ‘Mensen in Oekraïne begonnen toen zelf met het maken van drones.’
Het produceren in fabrieken is te riskant vanwege de dagelijkse Russische luchtaanvallen. ‘We dachten: als mensen dat kunnen in hun keuken, tijdens black-outs, onder luchtaanvallen en met beperkte financiële middelen, dan kunnen we dat ook in Nederland onder veel betere omstandigheden.’
In het jaar dat de stichting nu bestaat, zijn er 366 drones gemaakt en 38 workshops georganiseerd. De materialen worden bekostigd door donaties. Minister Ruben Brekelmans van Defensie deed al eens mee tijdens een workshop. Meerdere Kamerleden vroegen afgelopen weken of maatschappelijke initiatieven als DroneAid Collective actiever kunnen worden gesteund door de overheid.
De vrouwen die aanwezig zijn bij de workshop in Utrecht vinden het bouwproces nog een hele opgave. De instructies staan in een boekje, maar de meesten hebben de hulp nodig van de ervaren Oekraïense begeleiders. ‘Je hebt veel geduld nodig’, zegt de Nederlands-Indiase Parul Benien (37). ‘We werken met dure materialen, dus ik wil niks fout doen.’
De deelnemers hebben vooral moeite met het priegelig solderen van dunne snoertjes aan de ‘flight controller’, het hart van de drone. Stukjes tin mogen elkaar niet raken om kortsluiting te voorkomen, de snoeren moeten op de juiste lengte zijn. Benien is gerustgesteld dat de drones meermaals tijdens de workshop worden gecheckt en een vliegtest krijgen voordat ze naar Oekraïne worden verstuurd. ‘Het is uiteindelijk wel een wapen dat je in elkaar zet.’
Drones spelen een steeds belangrijkere rol in de oorlog in Oekraïne. De kleine helikopters van carbon zijn relatief goedkoop om te maken – alle materialen bij elkaar kosten een paar honderd euro – en functioneren als kruisraketten. Met hun camera’s en kleine motoren kunnen ze de vijand bespioneren en snelheden van 150 kilometer per uur bereiken.
Drones kunnen explosieven dragen en kunnen daardoor vanaf een relatief grote afstand en met weinig mankracht Russische doelwitten worden bestookt. Oekraïne produceert en gebruikt zo’n 200 duizend drones per maand.
De tien drones die de vrouwen op zondagmiddag in Utrecht maken, verbleken bij deze aantallen. Maar daar gaat het volgens Rudenko niet om. ‘We kunnen ook alleen geld ophalen, drones kopen en die naar Oekraïne sturen. Door de workshops houden we mensen betrokken bij de oorlog, helpen we ons leger direct en doen deelnemers nieuwe technische vaardigheden op.’
Een Amerikaanse deelnemer, die vanwege veiligheidsoverwegingen liever anoniem blijft, wil bijvoorbeeld graag laten zien dat ze solidair is met de Oekraïeners. Ze vindt het eng dat Trump toenadering zoekt tot Poetin en onduidelijk is over de Amerikaanse wapensteun. ‘Nu kan ik toch een beetje helpen. Ik wil graag aan de kant van de democratie staan.’
Daria Denysenko (32), een Oekraïense jeugdpsycholoog, is ontroerd dat er naast Oekraïeners ook mensen uit andere landen helpen met het bouwen van drones. ‘Ik kan me in Nederland geïsoleerd voelen, alsof ik de enige ben die zich zorgen maakt. Nu zie ik dat meer mensen zich willen inzetten.’
Haar buurvrouw Danisherska sluit zich daarbij aan. ‘Deze drones zijn niet alleen een krachtig wapen, ze hebben hier ook de kracht om ons te verenigen en ons het gevoel te geven dat we bijdragen aan bevrijding.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant