DEN HAAG - Verpleegkundige Rik werkt in het gevangenisziekenhuis op Scheveningen. Hij verzorgt gedetineerden die te ziek zijn voor een gewone gevangenis. Op social media deelt hij zijn bijzondere ervaringen als Bajesbroeder Rik. Hij noemt zijn werk het leukste dat hij ooit heeft gedaan. 'Het is met niets anders te vergelijken en dat maakt het zo gaaf.'
Wie in de gevangenis belandt, krijgt niet alleen te maken met bewakers en regels, maar soms ook met medische zorg. Niet iedere gedetineerde is gezond genoeg om een reguliere straf uit te zitten.
Voor deze groep is er in Scheveningen een speciale plek: het Justitieel Centrum voor Somatische Zorg. Hier krijgen gevangenen de medische hulp die ze nodig hebben, van wondzorg tot revalidatie.
'Ik werk als verpleegkundige in het justitiecentrum voor somatische zorg, dus de gevangenis op Scheveningen. De Scheveningse bajes', vertelt 'bajesbroeder' Rik. 'Gedetineerden die medische zorg nodig hebben die een reguliere gevangenis niet kan bieden, komen hier terecht.'
Zijn werk is veelzijdig en vraagt om een sterke houding. Hij helpt ernstig zieke gedetineerden, begeleidt verslaafden bij het afkicken en staat soms zelfs in de rol van kraamverzorger.
'Als iemand 24 uur per dag zorg nodig heeft, dan komen ze naar ons toe. Bijvoorbeeld als iemand een schotwond heeft of een half been mist omdat hij is opgegeten door een politiehond. Dan weet je: deze persoon stelt zich niet aan.'
Het is geen regulier ziekenhuis. 'Vroeger was het echt een gevangenisziekenhuis, toen werden hier operaties gedaan. Dat is nu niet meer. We verlenen zorg die in een gewone gevangenis niet kan, maar die wij wel kunnen leveren.'
In de Scheveningse bajes zitten niet alleen mannen. 'Soms krijgen we ook zwangere vrouwen binnen. Maar we zeggen altijd: we willen twee dingen niet. Dat je niet in de gevangenis geboren wordt en dat je er niet doodgaat. Bevallen gebeurt in het ziekenhuis. Als alles goed gaat, mogen moeder en kind daarna bij ons terugkomen voor de kraamtijd.'
Een baby groeit niet op in de gevangenis, vertelt Rik. 'Bij ons blijft een baby tot het weer op geboortegewicht is. Daarna gaan moeder en kind naar een andere gevangenis waar een baby wél mag blijven, tot vier jaar oud. Zodra ze leerplichtig zijn, moeten ze weg.'
Soms gaat een baby eerder weg, als Jeugdzorg vindt dat het niet veilig is bij de moeder. 'Dat is heftig. Dan blijft de moeder achter, zonder haar kind. Daar kun je weinig aan doen, behalve troost bieden.'
Voordat hij bij justitie werkte, had Rik een heel andere carrière. 'Ik heb in de thuiszorg en verpleeghuizen gewerkt. Ik wist niet eens dat deze baan bestond. Had ik het geweten, dan was ik veel eerder begonnen. Het is zo divers. In de ene cel help ik een baby in bad, in de andere cel ligt iemand met een schotwond in bed.'
Werken in een gevangenis is volgens Rik niet te vergelijken met een reguliere zorgbaan. 'Je moet stevig in je schoenen staan. Verbaal moet je sterk zijn, je moet je niet onder de tafel laten lullen en je niet laten manipuleren.'
Fysiek gevaar loopt hij eigenlijk nooit. 'Ik ga ook nooit alleen een cel in. Er is altijd een bewaker bij me die de deur opent en controleert of het veilig is. Wordt het knokken, dan druk ik op mijn pieper en staan er zo meer bewakers. Ik heb eigenlijk een persoonlijke bodyguard, de hele dag door.'
Maar ook bij de ervaren Rik gaat niet alles wat hij meemaakt hem in de koude kleren zitten. Ook hij neemt wel eens verhalen mee naar huis. 'Laatst had ik een gesprek met een jonge knul, verslaafd aan GHB. Hij zat op bed, tranen in zijn ogen, want hij heeft twee dochters die hij voorlopig niet mocht zien. Ik heb ook twee dochters. Ik kon me voorstellen hoe zwaar dat voor hem was.'
Op zulke momenten realiseert Rik zich extra goed hoe waardevol vrijheid is. 'Dan rijd ik naar huis en denk ik: ik kan wél naar mijn vrouw en kinderen.'
'Mensen zeggen vaak dat de gevangenis in Nederland een hotel is. Nou het ligt er misschien allemaal heel netjes bij in vergelijking met het buitenland, maar geloof me: als je je vrijheid kwijt bent, maakt het niet uit hoe netjes het eruitziet. Je kunt niet gaan en staan waar je wil. Dat is het meest waardevolle wat je hebt.'
Op zijn Instagram en Facebook laat Rik niet alleen de zorgkant van het gevangenisleven zien, maar ook hoe veelzijdig zijn werk is. 'We hebben te weinig verpleegkundigen en dit vak is te onbekend. Op school hoor je bijna niks over werken in een gevangenis. Daarom ben ik hierover gaan posten. Zodat mensen weten: je kunt ook in de gevangenis werken.'
Of het nu gaat om medische zorg of een gevangene die troost nodig heeft, het is volgens Rik met niets anders te vergelijken. 'Dat maakt het zo gaaf.'
Source: Omroep West Den Haag