Terwijl mensen in Istanbul demonstreren tegen de arrestatie van burgemeester en Erdogans belangrijkste uitdager Ekrem Imamoglu, was onze Turkije-verslaggever aanwezig bij protesten in Tel Aviv. ‘Het lijkt wel alsof de autocraten naar elkaar kijken en van elkaar leren.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Rob, net toen in jouw standplaats Istanbul massale protesten uitbraken, was jij in Tel Aviv. Hoe zit dat?
‘Ja, dat moeten we de lezer wel even uitleggen. Ik ben ook verslaggever in Israël en de Palestijnse gebieden. Deze trip naar Israël stond al gepland, want er gebeurt van alles.
‘Maar toen ik woensdagochtend op de luchthaven stond en las dat Erdogans belangrijkste uitdager Imamoglu werd gearresteerd, was dat wel even lastig. Maar ik ben toch op dat vliegtuig naar Israël gestapt. Het is constant crisis in Israël, het is belangrijk daarbij te zijn. Zondag kom ik weer terug en zal ik een inhaalslag maken.’
Hoe heb je vanuit Tel Aviv naar de protesten in je woonplaats Istanbul gekeken?
‘Het heeft me wel verrast, zeker dat het zo’n groot protest was. Dat is heel bijzonder. Er is heel lang niet gedemonstreerd in Turkije, of enkel op kleine schaal. Er is genoeg reden voor natuurlijk, maar ik ben niet anders gewend dan dat de Turken het bewind gelaten over zich heen laten komen.
‘Nu is het zo duidelijk dat het helemaal de verkeerde kant op gaat, dus logisch dat zovelen demonstreren. De CHP, de partij van Imamoglu, heeft ook opgeroepen de straat op te gaan. Dat doet de partij nooit. Het is een goed georganiseerde partij met veel afdelingen, dus dat werkt mobiliserend.’
In wezen wordt in Tel Aviv en Istanbul gedemonstreerd tegen autocratische leiders. Zie je veel parallellen?
‘De overeenkomsten zijn frappant. We hebben het over twee regeringsleiders met autocratische neigingen die geen oppositie dulden. Erdogan laat de belangrijkste oppositieleider en zijn uitdager arresteren. Netanyahu zet iedereen die een eigen mening heeft op een zijspoor.
‘In mijn reportage heb ik gesteld dat Netanyahu de aanval heeft geopend op de laatste drie bolwerken van rechtsstatelijk fatsoen. De regering trekt zich ten eerste niets aan van het Hooggerechtshof. Netanyahu wil Ronen Bar, chef van de binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet, ontslaan, dat is twee. En ten derde wil hij het ontslag van procureur-generaal Baharav-Miara, die zich tegen het ontslag van Bar keerde.’
Laten Turkije en Israël zich vergelijken wat democratisch gehalte betreft?
‘Israël heeft een levendige democratie met vitale vrije pers en veel politieke pers. Maar er valt natuurlijk al van alles te zeggen over de positie van de onderdrukte Arabieren en Palestijnen.
‘De democratie heeft wel grote schade opgelopen. Al Jazeera is al verboden en tegen de kritische krant Haaretz is een officiële boycot ingesteld. Ambtenaren en bewindslieden mogen geen contact meer hebben met journalisten van die krant.
‘Erdogan zet het juridisch apparaat in om politieke afrekeningen te bewerkstelligen. In Israël staat dat ook op het spel, nu Netanyahu al tijden probeert het Hooggerechtshof te ondermijnen. Israëliërs maken zelf die vergelijking: we gaan de kant van Turkije op.
‘In de VS zijn ook autocraten aan de macht, waarbij met massaontslagen ongehoorzamen worden weggewerkt. Het is een trend. Het lijkt wel alsof de autocraten naar elkaar kijken en van elkaar leren. Autocraten hebben de halve wereld.’
De internationale verontwaardiging over de arrestatie van Imamoglu blijft wat uit. Is dat omdat Turkije nu hard nodig is in de Navo?
‘Ja, Turkije is nodig voor de vredesmissie van de ‘coalitie van de welwillenden’, het land heeft zichzelf ook aangeboden. Turkije heeft een bloeiende defensieindustrie en daar heeft Europa nu ook belang bij.
‘Maar het komt op een zeer pijnlijk moment. Moet je dít land opnemen in een bondgenootschap om de democratie te verdedigen?’
In 2028 zijn de Turkse verkiezingen. Doet Imamoglu daaraan mee?
‘Ik zie het somber in. Erdogan en zijn regering doen echt alles om dat tegen te houden. De straat wint niet altijd. Ook in Israël gaan mensen al anderhalf jaar de straat op om voor een bestand in Gaza te pleiten, en nog langer demonstreren Israëliërs tegen Netanyahu’s pogingen het Hooggerechtshof af te takelen. Tot dusver is dat zonder succes.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant