De beschuldigingen van seksueel geweld en verkrachting stapelden zich tegen hem op. Een ‘heksenjacht’ tegen de man ‘die Frankrijk trots maakt’, vindt president Emmanuel Macron. Maar maandag staat de Franse acteur Gérard Depardieu dan toch terecht – waarschijnlijk niet voor het laatst.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Opgevouwen in een winkelwagentje, met een gezicht waar het gretig plezier van afstraalt, laat Gérard Depardieu zich voortduwen in achtervolging van een vrouw die het steeds zenuwachtiger op een lopen zet. De openingsscène van Les Valseuses (kloten, in goed Nederlands), de film waarmee Frankrijks beroemdste acteur in 1974 doorbrak, is Depardieu ten voeten uit.
In de rol van Jean-Claude, een anarchist met grote bek die jattend en vloekend door het leven gaat, grijpt hij ongevraagd naar damesbillen. ‘Putain, het personage van Jean-Claude, dat ben ik!’, zou Depardieu bij de casting voor de rol hebben geroepen tegen regisseur Bertrand Blier. Auto’s jatten, elke avond zich bezatten, vrouwen lastigvallen: ‘Dat is mijn leven!’
Ondanks of juist dankzij die rauwe onaangepastheid groeide Depardieu uit tot een grootheid in de Franse cinema, charismatisch, charmant en onvermijdelijk. De acteeropleiding was zijn ontsnappingsroute uit het stadje Châteauroux, waar hij in 1948 werd geboren en opgroeide in een arm gezin met zes kinderen.
Zijn alcoholverslaafde vader was analfabeet, en naar eigen zeggen werd er thuis alleen geschreeuwd of gezwegen – praten was geen optie. ‘Het is onmogelijk om uit te leggen’, zegt Blier in een zesdelig portret over Depardieu in Le Monde. ‘Hij staat met zijn voeten in de stront en toch is het literaire gratie.’
Het heeft lang geduurd, maar ook op de ongrijpbare Depardieu krijgen de wetten van de werkelijkheid uiteindelijk greep. Maandag staat hij in Parijs terecht vanwege beschuldigingen van seksueel geweld tegen twee vrouwen tijdens de opnames van Les Volets Verts (2021). Al jaren stapelen de getuigenissen over seksuele agressie, inclusief verkrachting, zich tegen hem op. Het is voor het eerst dat die nu ook tot een rechtszaak leiden.
In 2018 deed actrice Charlotte Arnould aangifte tegen Depardieu, die haar twee keer zou hebben verkracht bij hem thuis. Depardieu stelt dat Arnould ‘zich niet verzette’, en hem aankeek ‘met verbazing en medeplichtigheid’. Oftewel: ze had ermee ingestemd. Het dossier werd destijds gesloten. In 2020 werd het onderzoek echter heropend, en Depardieu alsnog in staat van beschuldiging gesteld. Voor zijn carrière lijkt dat aanvankelijk weinig uit te maken; Depardieu, die in meer dan 170 films heeft gespeeld, blijft acteren.
Op de set van Les Volets Verts grijpt hij decorontwerper Amélie onder het oog van drie getuigen vast, betast haar middel, buik en borsten. ‘Voel mijn grote parasol, ik zal hem in je kut steken’, zou hij daarbij hebben gezegd. Collega’s moeten hem van haar wegtrekken. Een andere assistente op de set, die anoniem wil blijven, verklaart later dat Depardieu haar billen en borsten heeft betast, zowel op de set als daarbuiten.
‘Ik ben geen verkrachter, geen roofdier’, schrijft Depardieu in oktober 2023 in een ingezonden brief in dagblad Le Figaro, als de beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag elkaar blijven opvolgen. Inmiddels zijn zo’n twintig vrouwen met getuigenissen naar buiten gekomen. Tijd voor de acteur om ‘zijn waarheid’ uit de doeken te doen: ‘Ik heb nog nooit een vrouw misbruikt.’
Twee maanden later kan heel Frankrijk op televisie zien hoe de steracteur zich, op reis in Noord-Korea voor filmopnames, aan vrouwen opdringt en opmerkingen maakt als: ‘Ik weeg 124 kilo, maar 126 met een erectie.’ Het zijn beelden uit 2018, gebruikt in een documentaire waarin het seksueel wangedrag van Depardieu wordt onderzocht.
De seksuele agressie die ooit een vanzelfsprekend onderdeel leek van de onaangepastheid waarmee Depardieu groot werd, leidt uiteindelijk tot zijn val. Iedereen die ooit met hem gewerkt heeft, weet dat hij vrouwen lastigvalt, verklaart de Franse actrice Anouk Grinberg in magazine Elle, eind 2023.
‘Ik heb gezien hoe hij zijn handen op de billen van vrouwen legde, hun borsten en geslacht aanraakt, onderwijl grappen makend. Ik hoorde hem de hele dag praten over hun mossel, hoe hij ze heel de dag zou willen likken, en niemand zei iets.’
De collectieve stilte rond het wangedrag heeft alles te maken met de bijzondere bescherming die Depardieu lange tijd geniet. ‘Zo’n aanval tegen Gérard Depardieu is een aanval op de kunst’, schrijven vijftig beroemde Fransen eveneens in Le Figaro. Ze hekelen een ‘lynchpartij’ van ‘het laatste heilige monster van de cinema.’
Zelfs president Macron, zelfverklaard liefhebber van de acteur, rolt een vangnet voor hem uit. De man ‘die Frankrijk trots maakt’ is slachtoffer van een ‘klopjacht’, zegt Macron eind 2023 in een televisieinterview.
Voor de Franse #MeToo-beweging is het proces tegen Depardieu een belangrijk symbool. Begin februari werd regisseur Christophe Ruggia veroordeeld voor seksueel misbruik van de destijds minderjarige actrice Adèle Haenel, in wat gezien wordt als de eerste #MeToo-zaak in Frankrijk, waar de beweging aanzienlijk moeizamer van de grond komt dan elders. Belangrijk verschil met Depardieu is dat Ruggia als filmmaker relatief onbekend is.
‘Zélfs Gérard Depardieu kunnen we een halt toeroepen’, zegt actrice Alysse Hallali in 2023 op nieuwssite Mediapart. Dat is waarom ze die dag voor de camera getuigt hoe de acteur ook haar borsten betastte tijdens filmopnames, voor het oog van iedereen. ‘Misschien was het acceptabel voor hem in de jaren zeventig, maar de tijd van Les Valseuses is voorbij.’
3 x Depardieu
- De zaak tegen Depardieu had reeds in oktober vorig jaar moeten plaatsvinden, maar de acteur kwam niet opdagen. Volgens zijn advocaat had de stress rond het proces zijn hartklachten en diabetes verergerd.
- Eind februari werd bekend dat de acteur ook verdacht wordt van belastingfraude en witwassen, waar momenteel onderzoek naar loopt. Hij zou fictief in België wonen om zich aan de Franse belastingdienst te onttrekken.
- Depardieu staat bekend om zijn liefde voor autoritaire leiders, waarvan de vriendschap met Poetin de bekendste is. In 2013 ontving hij uit diens handen een Russisch paspoort.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant