Burgerspeurders ontdekten botresten en kogelhulzen op een boerderij die werd gebruikt door het Jalisco-kartel. De gruwelijke vondst confronteert president Claudia Sheinbaum met een open wond: 125 duizend Mexicaanse vermisten. ‘We worden uitgelachen door deze kloteoverheid.’
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Tussen de droge suikerrietvelden in de centraal gelegen Mexicaanse deelstaat Jalisco ligt een omheind stuk brakke grond. Achter de hoge muren gaat een hindernisbaan met een klimrek en een prikkeldraadparcours schuil. In een mistroostige stenen schuur liggen halters met betonnen gewichten. Hier zijn jonge mannen en vrouwen gedrild tot huurmoordenaars, waarschijnlijk door het beruchte Jalisco-kartel.
De boerderij werd in september ontdekt door de Nationale Garde, een tak van het Mexicaanse leger. Maar pas toen begin deze maand burgerspeurders op het terrein hun spades in de grond staken en verkoolde botresten en kogelhulzen aantroffen, werd Rancho Izaguirre, zoals in sierlijke letters op de donkere poort staat, landelijk nieuws. Het trainingscentrum bleek ook een kerkhof.
Mexico wordt opnieuw gedwongen in de spiegel te kijken en opnieuw kijken de skeletten terug. Het is bepaald niet de eerste keer. Jaarlijks sterven ruim 30 duizend Mexicanen een gewelddadige dood, het officiële vermistenregister telt inmiddels 125 duizend namen. Niet de schok, maar de boosheid overheerst.
‘Presidenta, ziet u ons nu?’, schreven demonstranten in immense letters op het Zócalo, het centrale plein van Mexico-Stad. De president is Claudia Sheinbaum. Zij trad in oktober aan als opvolger van haar links-populistische mentor Andrés Manuel López Obrador. Hij zette de protesterende families van de vermisten jarenlang weg als politieke opponenten. Onderwijl werd de namenlijst enkel langer.
Ook Sheinbaum, geconfronteerd met het eerste (mogelijke) massagraf van haar regering, reageerde aanvankelijk bagatelliserend. Dat veranderde pas toen de maatschappelijke verontwaardiging hoog opliep.
Daarom brengt de pers deze donderdag op uitnodiging van de Mexicaanse openbaar aanklager een bezoek aan de rancho. Een middag lang verdringen vele tientallen journalisten van alle Mexicaanse media zich achter politielinten en rond kleine vlaggetjes die kuilen en hoopjes zand markeren. Hete voorjaarswind waait stof in ogen en camera’s. ‘Bewijs. Niet aanraken’, staat op de vlaggetjes.
Maar bewijs van wat precies? Het is voornamelijk gissen. De pers wordt omringd door een groot aantal zwaarbewapende militairen en politieagenten, maar de aanwezige OM-medewerkers geven geen duiding. Gelegenheid tot vragen stellen, is er ook niet.
Een dag eerder gaf het hoofd van de landelijke justitie, de 85-jarige impopulaire Alejandro Gertz Manero, een weinig bevredigende persconferentie. Hij strooide vooral met verwijten richting de lokale autoriteiten in Jalisco. Zij kwamen pas in beweging toen burgerspeurders zelf waren gaan graven.
Ook het geruchtencircuit kwam op gang. De afgelopen twee weken publiceerden Mexicaanse media interviews met anonieme getuigen. Verscholen achter gezichtsbedekking verhaalden zij hoe ze onder valse voorwendselen waren gerekruteerd door het Jalisco-kartel.
Binnen de muren van Rancho Izaguirre zouden ze zijn gedwongen om andere rekruten te martelen en te doden. Wie tegensputterde of te zwak werd bevonden, werd vermoord. Wie de training doorstond werd elders te werk gesteld als sicario, als moordenaar.
De doden werden in stukken gezaagd en vervolgens verbrand, zo klonk het. Een getuige telde tientallen lichamen. Een ander vermoedde dat er wel vijftienhonderd mensen in ‘ovens’ waren verdwenen. De horrorverhalen kunnen waar zijn: ze stroken met bekende criminele rekruteringsmethoden. Maar ze kunnen ook overtrokken zijn.
Justitiebaas Gertz Manero bevestigde woensdag dat er menselijke resten zijn gevonden op het terrein. Maar hij kon niet zeggen of de rancho naast een trainingskamp ook een campo de exterminio was, een vernietigingsplaats waar het kartel vele slachtoffers liet verdwijnen. Het landelijke onderzoek moet feitelijk nog beginnen.
‘We gaan dit serieus aanpakken’, beloofde de justitiechef. ‘Dit wordt geen Ayotzinapa’, zei hij, verwijzend naar de gruwelijke ontvoering van 43 studenten tien jaar geleden in deelstaat Guerrero. De jongeren verdwenen eerst in de nacht en vervolgens in de doofpot.
Hoewel de landelijke justitiebaas er ditmaal vooral op uit leek om de lokale justitie van Jalisco de schuld te geven, blijkt ter plekke dat de deelstaat inmiddels vaart heeft gemaakt. De honderden kledingstukken, schoenen en tassen die eerder werden gevonden, zijn inmiddels afgevoerd.
In de grote schuur zwerven donderdag alleen nog wat sokken, een paar speelkaarten, een scheermes, twee tandenborstels. Het is tegen het zere been van tientallen aanwezige buscadores, speurende familieleden van vermisten, die hoopten meer aan te treffen. María Vázquez, haar gezicht diep weggestopt achter een sjaal, loopt huilend en vloekend de poort uit. ‘We worden uitgelachen door deze kloteoverheid.’
Tussen de foto’s van bewijsstukken die de lokale justitie online publiceerde, ontdekte ze een gesp met een stierenkop, precies zoals de riem die haar man Juan José droeg toen hij zes jaar geleden werd ontvoerd. Ze had de gesp vandaag met eigen ogen willen zien. ‘Er is niets! Ze hebben alles meegenomen, alles is gemanipuleerd.’
Ze spuwt de woorden uit. Als de autoriteiten niet onder één hoedje spelen met de georganiseerde misdaad, dan houden ze zich wel van de domme, zegt Vázquez. ‘Niemand neemt zijn verantwoordelijkheid. Dit hier is slechts theater.’
En inderdaad, zonder de aanwezigheid van de hoofdpersonen is het de vraag wat precies de bedoeling is van het mediaspektakel. Honderden mensen dwalen rond door de haastig geprepareerde plaats delict, maar wie ontbreken zijn de lokale en de landelijke justitiebaas die het onderzoek leiden.
Ook president Sheinbaum laat tijdens het persbezoek aan Rancho Izaguirre verstek gaan. Toch is haar toon deze week veranderd. Haar regering staat altijd aan de kant van de slachtoffers, beloofde ze, en zal de waarheid nooit verdoezelen.
Ze kondigde maatregelen aan om de zoektocht naar vermiste personen te verbeteren. Onder andere met meer ondersteuning van de nationale zoekcommissie en maandelijkse publicatie van onderzoeksvorderingen. Heel veel indruk maakt het nog niet.
Maar ze kijkt niet weg, zegt Sheinbaum tegen de wanhopige familieleden. Ze ziet ze, de 125 duizend vermisten van Mexico. Nu moet ze ze nog vinden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant