Zaterdag rijden ook, voor het eerst sinds twintig jaar, vrouwen weer de klassieker Milaan-Sanremo. Daarmee hebben bijna alle traditionele mannenkoersen een vrouwelijke equivalent. Wat zegt dat over de ontwikkeling van het vrouwenwielrennen?
schrijft voor de Volkskrant over wielrennen en Formule 1.
Zaterdag kent de openingsklassieker Milaan-Sanremo hoe dan ook een nieuwe winnares. Geen van de 144 rensters die aan de start verschijnen heeft de wedstrijd, ook wel La Primavera genoemd, ooit gewonnen. Ook nooit gereden trouwens. Zo gek is dat niet: de koers stond de afgelopen twintig jaar voor de vrouwen niet op het programma.
Begin deze eeuw was Milaan-Sanremo voor vrouwen nog een van de belangrijkste klassiekers van het voorjaar, herinnert oud-renner en wielercommentator Iris Slappendel zich. In 2004 reed zij La Primavera. Al leefde het vrouwenwielrennen vooral binnen het vrouwenpeloton: er was destijds nauwelijks publieke belangstelling voor. ‘Het was niet iets wat bij het publiek speelde. Er werd niks uitgezonden en er was verder heel weinig aandacht voor.’
Dat is twintig jaar later anders. ‘Het is mooi dat dit legendarische monument nu ook een vrouwenkoers heeft’, zegt wielrenner Demi Vollering, een van de favorieten dit weekend. ‘Alleen hadden ze de wedstrijd wat mij betreft ook gelijk 200 kilometer mogen maken. Voor een echte Milaan-Sanremo-ervaring is een lange, zware tocht nodig. Daarom mag er bij deze wedstrijd wel wat bovenop. Andere koersen hoeven niet langer te worden, dat maakt het vaak juist saaier.’
De wedstrijd bij de mannen, die sinds 1907 wordt verreden, gaat over een afstand van iets minder dan 300 kilometer. Daarmee is het de langste professionele eendagswedstrijd op de mannenkalender. ‘Nu hebben ze bij de vrouwen een schamele 156 kilometer aan parcours neergelegd. Dat is niet per se Milaan-Sanremo als je het mij vraagt’, meent Vollering, die sinds dit seizoen uitkomt voor FDJ-Suez. De vrouwen starten daarom in Genua en niet in Milaan. ‘Gelukkig is de finale met de beklimmingen van de Cipressa en Poggio wel hetzelfde.’
Inmiddels staan vier van de vijf wielermonumenten – eendagswedstrijden die al meer dan honderd jaar bestaan en waarbij een overwinning in één klap je carrière kan maken – ook bij de vrouwen op de kalender. De Ronde van Vlaanderen is sinds 2004 een vast onderdeel van het vrouwenprogramma. In 2017 werd Luik-Bastenaken-Luik toegevoegd, Parijs-Roubaix volgde in 2021. Met de terugkeer van Milaan-Sanremo dit jaar ontbreekt alleen nog de vrouwelijke editie van de Ronde van Lombardije.
Vollering ziet die wedstrijd graag nog op de kalender verschijnen, maar vindt het, net als Slappendel, niet nodig dat elke mannenwedstrijd een vrouweneditie krijgt. ‘Ik zou zelfs durven stellen dat het beter zou zijn als we ook nieuwe wedstrijden proberen op te starten. Op plekken waar de mannen nog niet rijden, of niet meer’, zegt de 28-jarige Vollering.
‘Aan de ene kant is het voor de groei van de sport belangrijk dat je kunt profiteren van de bekendheid van het mannenwielrennen, de wedstrijden en de status die het meebrengt’, meent Slappendel. Ze noemt de Tour de France, die de ontwikkeling van het vrouwenwielrennen flink heeft geholpen. Volgens Vollering is dat een ‘game changer’ geweest.
Slappendel: ‘Maar voor de lange termijn en de duurzaamheid van de sport is het ook belangrijk om de eigen wedstrijdkalender van vrouwen – met wedstrijden als de Trofeo Alfredo Binda – te bewaren. Sommige wedstrijden hebben een eigen identiteit en het zou zonde zijn als die moeten wijken voor de ‘grotere’ mannenwedstrijden.’
Afgelopen jaren ging de ontwikkeling van het vrouwenwielrennen snel, aan klassieke mannenkoersen werd een vrouwenprogramma toegevoegd. Mijlpaal was wel de terugkeer van de meerdaagse Tour de France voor vrouwen in 2022, waarin Vollering als tweede eindigde achter Annemiek van Vleuten. Het jaar daarop won ze. Afgelopen zomer werd Vollering op vier seconden tweede, achter de Poolse Kasia Niewiadoma.
De Tour de France Femmes bracht veel aandacht en sponsoren met zich mee. Maar er klonk vanuit de wielerwereld en de media ook kritiek op de ontwikkeling van het vrouwenwielrennen: het zou allemaal te snel gaan, er zouden te veel wedstrijden zijn, te weinig renners. Het minimumsalaris zou niet werken omdat de teams geen budgetten zouden hebben. Slappendel: ‘Maar je zag juist dat het veel teams wel lukte, omdat hun sponsoren ook vonden dat rensters een minimumsalaris moesten verdienen.’
In 2017 zette Slappendel The Cyclists’ Alliance op. Ze hoopte met de rennersvakbond het vrouwenwielrennen te professionaliseren, door zich onder meer te richten op het verbeteren van de arbeidsomstandigheden, het invoeren van een minimumsalaris en zwangerschapsverlof. Daar is ze de afgelopen jaren in geslaagd.
In diezelfde periode kwam er meer commerciële aandacht voor vrouwenwielrennen. ‘Het is vanuit het bedrijfsleven veel normaler geworden, en misschien nu zelfs een must, om in vrouwensport te investeren’, zegt Slappendel. ‘Investeringen van grote merken in de fietsindustrie, zoals Trek, hebben een enorme impuls gegeven. Teams hebben grotere budgetten en zijn professioneler georganiseerd.’ Ook wedstrijdorganisatoren als Flanders Classics (Ronde van Vlaanderen) en de ASO (Tour de France) zagen het belang, en voordeel, van een vrouweneditie in.
Die professionalisering van het vrouwenwielrennen heeft er volgens Vollering voor gezorgd dat het niveau enorm is gestegen. ‘Meer vrouwen kunnen fulltime met fietsen bezig zijn. Ook alles rondom de sport, zoals de faciliteiten en de staf, wordt professioneler. Elke renster gaat nu wel een keer in het jaar op hoogtestage, om te pieken in een bepaalde wedstrijd.’
Hoewel Vollering de snelle ontwikkeling van het vrouwenwielrennen als iets positiefs ziet, zegt ze ook dat die snelheid uitdagingen met zich meebrengt ‘die we niet uit het oog mogen verliezen’. Ze benoemt, net als Slappendel, dat er geen onder-23-categorie is bij de vrouwen en dat er steeds minder wedstrijden op amateur- en instapniveau zijn. Juist deze categorie is van belang voor de bredere aanwas van jonge rensters in het profpeloton.
Vollering: ‘Nu moeten meiden na hun periode als junior zich meteen mengen in het World Tour-peloton, als ze al een plekje bij een ploeg hebben gevonden. Daardoor kunnen veel jonge rensters zich niet eerst rustig op een lager niveau ontwikkelen, wat ook het risico met zich meebrengt dat ze vervroegd uit de sport stappen.’
Die nieuwe obstakels ziet ook Slappendel, maar ze vindt dat de sport de tijd moet krijgen om die stappen te kunnen zetten. ‘Alle veranderingen brengen groeipijnen met zich mee. Je moet niet bang zijn stappen te forceren, anders kun je nooit iets veranderen.’
Zaterdag doet Slappendel als commentator bij Eurosport verslag van Milano-Sanremo Donne. De media-aandacht is volgens Vollering een belangrijke factor voor de groei van het vrouwenwielrennen. ‘Toen ik in 2019, in mijn eerste seizoen als prof, derde werd in Luik, werden er amper wedstrijden uitgezonden. Nu is deze wedstrijd voor een groot gedeelte al goed in beeld. Zichtbaarheid is het allerbelangrijkste voor de sport.’
Terwijl plannen voor een terugkeer van de vrouwenwedstrijd Primavera Rosa al in 2022 werden bekendgemaakt, bleek de kalender een obstakel.
Van 1999 tot 2005 werd Milaan-Sanremo onder de naam Primavera Rosa zeven keer bij de vrouwen verreden. In 2002 schreef de Nederlandse Mirjam Melchers de wedstrijd op haar naam. ‘Het is toch een monument dat je wint, met al die historie, met altijd hetzelfde parcours. Dat maakte het heel speciaal’, vertelde Melchers in 2023 aan NRC.
In 2006 verdween de vrouwenkoers vanwege financiële problemen van de kalender. De laatste Primavera Rosa leek gereden, tot de Italiaanse organisator RCS Sport in 2022 plotseling bekendmaakte plannen te hebben voor een terugkeer. Daarna bleef het stil.
Een van de obstakels bleek de kalender. De Trofeo Alfredo Binda – een van de zwaarste en belangrijkste klassiekers in het vrouwenwielrennen – wordt normaliter in hetzelfde weekend gereden. Dit jaar kon die wedstrijd na veel gepuzzel vervroegd worden en werd vorige week al gereden. Daar versloeg de Italiaanse Elisa Balsamo (Lidl-Trek) in de sprint Kata Blanka Vas (SD-Worx) en Cat Ferguson (Movistar).
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant