Nu het politieke debat draait om Oekraïne, defensie en internationale veiligheid komt VVD-leider Dilan Yesilgöz in haar element. Toch is de weg naar electoraal herstel nog lang. De samenwerking met de PVV blijft de achilleshiel van de VVD.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Toen een verslaggever van Nieuwsuur deze week aan Dilan Yesilgöz vroeg waarom ze ‘bij veiligheid echt probeert een beetje leiderschap te tonen’, reageerde de VVD-leider verbaasd. ‘Probeert? U vindt dat het niet zo goed gaat?’
Bij de VVD vinden ze in elk geval dat het wel goed gaat. Waar PVV, NSC en BBB wikken en wegen rondom de Oekraïnecrisis, vaart Yesilgöz een herkenbare koers. Alles moet uit de kast worden getrokken om Oekraïne en Europa weerbaarder te maken. De rest is bijzaak.
Yesilgöz heeft de afgelopen weken een tour langs de talkshows gemaakt om die boodschap uit te dragen. Maandag huurde de VVD ook nog het Oorlogsmuseum Overloon af zodat de partijleider tegen de achtergrond van een oud gevechtsvliegtuig haar achterban kon toespreken over de nieuwe bedreigingen voor Europa. ‘Als we vrede willen, moeten we ons voorbereiden op oorlog’, aldus Yesilgöz. ‘Dit eeuwenoude principe is misschien wel relevanter dan ooit.’
Alles over politiek vindt u hier.
Voor Yesilgöz valt voor even alles op zijn plaats. Vaak moet een politicus zijn eigen overtuigingen maskeren of afzwakken om geen kiezers tegen het hoofd te stoten en daarmee de eigen ambities te schaden, maar de VVD-leider heeft daar nu geen last van. Het is juist in haar politieke belang om zoveel mogelijk te praten over een onderwerp dat haar toch al het nauwst aan het hart ligt.
Veiligheid is altijd een kernthema geweest voor de ex-minister van Justitie, die als 8-jarig kind moest vluchten voor het militaire regime in Turkije. ‘Zonder veiligheid geen vrijheid’, zei ze eerder tegen de Volkskrant. ‘Dat zit natuurlijk in mijn hele verhaal, dat zit in alles waar ik voor sta.’
Veiligheid is ook het thema dat Yesilgöz voor het eerst sinds de dramatisch verlopen verkiezingen van 2023 weer politieke wind in de zeilen geeft. Haar onversneden steun voor Oekraïne en de pleidooien voor meer defensie-investeringen en Europese samenwerking sluiten aan bij het sentiment van veel kiezers, bleek deze week uit een peiling van Ipsos I&O. Na premier Dick Schoof wordt Yesilgöz nu gezien als de politicus die het meeste leiderschap toont op het vlak van defensie en veiligheid.
De leiders van de andere coalitiepartijen, PVV, NSC en BBB, zitten juist in de verdrukking. Hun bedenkingen bij de onverminderde steun voor Oekraïne en het Europese herbewapeningsplan zijn slecht gevallen bij een deel van de eigen achterban.
Yesilgöz krijgt zo de uitgelezen kans om zich te profileren als de vrouw die het kabinet op koers houdt. Tijdens het Kamerdebat dinsdag claimde ze zonder een greintje bescheidenheid dat de 3,5 miljard euro steun voor Oekraïne in 2026 aan haar te danken is. ‘Ik zeg dat ik achter Oekraïne sta, dus ik regel hier dat we met elkaar 3,5 miljard afspreken.’
Dat de waardering voor Yesilgöz groeit, leidt tot opluchting binnen haar partij. Geen liberaal zal het hardop zeggen, maar ook bij de VVD groeiden na de verkiezingen de twijfels of een vrouw met een migratieachtergrond wel verkiezingen kan winnen in een land dat louter witte mannen als regeringsleiders heeft gehad. Dat Yesilgöz zich nu juist weet te onderscheiden op een onderwerp dat draait om oorlog en vrede, kan helpen bij een toekomstige gooi naar het premierschap.
Tegelijkertijd loopt zij nog steeds over een dun koord. De oppositiepartijen stellen haar leiderschap nadrukkelijk ter discussie. In hun ogen is het juist volstrekt onverantwoord om op een moment van existentiële dreiging samen op te trekken met een man als PVV-leider Geert Wilders, die Trump bewondert, zich verzet tegen Europese samenwerking en telkens weer voorwaarden stelt aan de steun voor Oekraïne.
Die verwijten sluiten aan bij een sentiment dat ook onder VVD-kiezers begint te leven. De helft van de liberale achterban ziet in de toekomst liever een coalitie met GroenLinks-PvdA, terwijl nog maar 21 procent de voorkeur geeft aan de PVV, aldus recent onderzoek van RTL Nieuws. Ook ex-VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff stelde onlangs in een interview met het tijdschrift Maarten dat in het huidige tijdperk het onderscheid tussen links en rechts veel minder van belang is. De strijd gaat nu tussen democraten en antidemocraten.
Yesilgöz wil publiekelijk niks weten van een eventuele breuk met de PVV. Een kabinetscrisis zou volgens haar onverantwoord zijn op een moment van geopolitieke onrust. Wat op de achtergrond meespeelt, is dat de VVD nog steeds verantwoordelijk wordt gehouden voor de val van het vorige kabinet. Een herhaling is riskant voor een partij die zich laat voorstaan op bestuurlijke betrouwbaarheid.
Tegelijkertijd zal Yesilgöz zal ervoor willen waken dat de permanente onrust binnen de coalitie ten koste gaat van haar geloofwaardigheid als voorvechter van Oekraïense en Europese veiligheid. Niet voor niets heeft de VVD-leider heeft achter de schermen duidelijk gemaakt dat gemarchandeer op dit dossier voor haar onacceptabel is. Hoe hard die rode lijn is, moet nog blijken, bijvoorbeeld als Nederland het verzoek krijgt om troepen te leveren voor Oekraïne. Als de PVV dan de hakken in het zand zet, zal ook het leiderschap van Yesilgöz op de proef worden gesteld.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant