Nu de temperaturen weer oplopen en de zon zich langer laat zien, blazen veel mensen de stoflaag van hun Strava-account. De app is bedoeld om sportprestaties te delen met de buitenwereld, maar gebruikers zetten hem steeds meer in als sociaal medium. ‘Je zoekt toch lotgenoten.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Nadat Sander van Mersbergen (43) jaren geleden afscheid had genomen van sociale media – de AD-journalist was de hoeveelheid ‘shit’ zat die hij via Facebook en X over zich heen kreeg vanwege zijn coronaverslaggeving – bleef hij behoefte houden om online fragmenten van zijn leven te delen. In fiets- en hardloopapp Strava vond hij een nieuwe uitlaatklep. ‘Het fenomeen van showen wie je bent en wat je doet is blijkbaar toch menselijk.’
Strava biedt, idealiter in combinatie met een sporthorloge of andere meetapparatuur, de mogelijkheid om gegevens bij te houden voor een breed scala aan sporten: van hardlopen en fietsen tot wandklimmen en tafeltennissen. De gegevens van de work-out kunnen daarna worden getoond aan de buitenwereld, al dan niet voorzien van een foto en een tekstje. Volgers kunnen vervolgens hun bewondering uitspreken door te reageren of ‘kudos’ te geven, zoals likes op de app heten.
Maar Stravagebruikers als Van Mersbergen doen veel meer op de app dan alleen het bijhouden van hun sportprestaties: ze posten er foto’s, houden contact met andere actievelingen, of maken kunstwerken van hun workouts.
Het Stravaprofiel van Van Mersbergen heeft veel weg van een Instagrampagina. In zijn posts zijn de work-outs bijzaak geworden; de foto’s staan centraal. Zo is kat Wilco een terugkerend fenomeen, evenals de concerten die hij bezoekt en zijn favoriete speciaalbieren. Daarmee gebruikt de journalist de app inmiddels voor veel meer dan waarvoor deze in eerste instantie was bedoeld.
Strava – naar sträva, het Zweedse woord voor streven – werd in 2009 gelanceerd door twee voormalige wedstrijdroeiers op Harvard. Terugverlangend naar de sport en de vriendschappen die ze daarmee opdeden, kwamen ze met het idee om een ‘virtuele kleedkamer’ te ontwikkelen, voor mensen die geen teamsport beoefenen, maar wel onderdeel willen zijn van een gemeenschap.
In 2024 telde Strava wereldwijd meer dan 135 miljoen gebruikers in bijna tweehonderd landen. Om hoeveel maandelijkse gebruikers het gaat, wil het bedrijf niet delen. Ook over het het aantal betalende leden laat Strava zich niet uit. Wel is duidelijk dat de app niet kan opboksen tegen grote spelers als Facebook (ruim 3 miljard maandelijkse gebruikers), Instagram (2 miljard) en TikTok (1,5 miljard). Daarbij moet worden opgemerkt dat Strava zich, in tegenstelling tot bovengenoemde apps, specifiek richt op een niche: sporters.
Onderzoeker Rob Franken deed als onderdeel van zijn proefschrift aan de Radboud Universiteit onderzoek naar de app, en in het bijzonder naar hoe gebruikers elkaar beïnvloeden. Strava is de laatste jaren steeds meer trekken gaan vertonen van een ‘online sociaal netwerk’, zegt Franken. ‘Het was in het begin echt bedoeld als app voor fanatici die sportdata inzichtelijk wilden maken. Gaandeweg is dat sociale aspect onstaan, met groepjes, kudos en foto’s.’
Met groepjes bedoelt Franken de ruim 750 duizend zogeheten Strava Clubs waarvan mensen lid kunnen worden. Hierin kunnen bijvoorbeeld sporters uit dezelfde regio, van hetzelfde geslacht, of zelfs van dezelfde seksuele oriëntatie hun prestaties met elkaar delen. Of natuurlijk afspreken om samen te sporten.
Paratriathleet Ingrid de Oude (36) is lid van meerdere Strava Clubs. Op die manier kwam ze in contact met sporters die net als zij werden gediagnosticeerd met zenuwziekte MS. ‘Na mijn diagnose kon ik aanvankelijk niet lopen en kwam ik niet buiten. Maar je zoekt toch lotgenoten. Dan helpt het dat je op zo’n platform mensen vindt die bewegen en sporten, ondanks hun diagnose. Met hen kon ik tips uitwisselen over wat mogelijk is om zo mobiel mogelijk te worden’, zegt ze aan de telefoon, terwijl ze een digitaal rondje fietst over een van de Salomonseilanden.
De zelfverklaarde ‘Stravajunkie’ Maarten van Vulpen (44) is lid van ‘een kleine veertig’ Strava Clubs, en in iets meer dan een handvol daarvan is hij actief. De voordelen van deze groepen zijn volgens hem tweeledig. ‘Aan de ene kant is het een vorm van sociale controle, in positieve zin. Als mensen in een groep een tijd geen activiteiten van je voorbij zien komen, vragen ze wat er aan de hand is.’
‘Aan de andere kant kun je via zo’n groep spontaan iets organiseren met elkaar, samen lopen of meedoen aan een wedstrijd bijvoorbeeld’, zegt Van Vulpen. ‘Ik zit bijvoorbeeld in een groepje met wielrenners uit de buurt die bij enigszins lekker weer via de app een voorstel doen om die avond gezamenlijk een rondje te doen. Dat is een mooie stok achter de deur.’
Dat Strava meer dan alleen een sportapp is, bewijzen ook de makers van zogenoemde Strava Art. Door een bepaalde, vooraf uitgestippelde route te bewandelen, rennen of fietsen, wordt van bovenaf bezien een patroon gecreëerd. Zo fietste een Ajax-supporter na de overwinning op Feyenoord afgelopen november de beeltenis van de Griekse held op het logo van zijn club. Om nog meer zout in de wonden te strooien, deed hij dat uitgerekend in de thuisstad van de aartsrivaal, Rotterdam.
Volgens Psycholoog Thijs Launspach, schrijver van het boek Asociale media, valt het succes van Strava deels te verklaren door de mate van gamefication die in het ontwerp van de app zit. ‘Wij mensen houden van spelletjes, achievements behalen, stickers in je stickerboekje. Een van de mechanismes die sociale media zo verslavend maken, is het idee dat het een spelletje is. Dat doet iets met onze dopaminehuishouding.’
Wat ook in het voordeel van de app werkt, is de menselijke behoefte aan erkenning en verbinding met anderen, zegt Launspach. ‘Ook dat gevoel wordt bevredigd door sociale media, in het geval van Strava in de vorm van kudos. Maar dat is een illusie, want het gaat hier niet om echte verbinding. In werkelijkheid maken dit soort apps ons alleen maar eenzamer.’
Maar voor Van Mersbergen draait de app om meer dan alleen het krijgen van erkenning. ‘Met foto’s van mijn kat en een screenshot van een bijpassend liedje probeer ik vast te leggen wat ik op dat moment voel. Als ik er dan later op terugkijk, hoop ik te kunnen zien wat op dat moment in mijn leven speelde. Het is een soort dagboekje.’
Veiligheidsrisico
Strava bracht in het verleden ook veiligheidsrisico’s met zich mee. Zo bleek vorig jaar uit onderzoek van Le Monde, getiteld StravaLeaks, dat ook Israëlische soldaten en bodyguards van wereldleiders hun sportprestaties maar wat graag delen met familie en vrienden. Journalisten van de Franse krant konden via de app de extreem vertrouwelijke reisbewegingen volgen van onder meer Joe Biden, Emmanuel Macron en Donald Trump.
In 2018 scherpten de VS het gebruik van de apps en sociale media aan, nadat Strava een heatmap had gepubliceerd waarop het alle activiteiten van gebruikers wereldwijd in kaart had gebracht met behulp van oplichtende strepen en stippen. Doordat westerse militairen in conflictgebieden in het Midden-Oosten en Afrika vrijwel de enige gebruikers waren, kon iedereen hun verblijfplaats vrij nauwkeurig aflezen aan de hand van de spaarzame lichtjes.
Source: Volkskrant