Met de arrestatie van de burgemeester van Istanbul schakelt Erdogan een politieke rivaal uit. Dat mag de EU niet over haar kant laten gaan.
Nu Europa volop inzet op een versterking van zijn defensie, komt Turkije in beeld als een interessante partner. Turkije heeft een groot leger en een florerende defensie-industrie. Maar juist op het moment dat Europa en Turkije elkaar naderen, zet de Turkse president Recep Tayyip Erdogan een nieuwe en grote stap in de richting van een autocratisch bewind.
Met de arrestatie van de burgemeester van Istanbul, Ekrem Imamoglu, schakelt Erdogan een rivaal uit van wie hij de verkiezingen in 2028 zou kunnen verliezen. Dat deed hij volgens beproefd recept: een autoritaire leider die via verkiezingen aan de macht is gekomen gebruikt de staatsinstellingen om zijn tegenstanders te dwarsbomen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Het geopolitieke klimaat is ongetwijfeld gunstig voor Erdogan. Wellicht hoopt hij dat Europa een oogje dichtknijpt nu het de militaire kracht van Turkije zo goed kan gebruiken. Van de Amerikaanse president Donald Trump hoeft hij sowieso geen kritiek te verwachten. Trump bewondert sterke leiders en is in eigen land bezig met het afbreken van democratie en rechtsstaat. Het optreden van Trump is een aanmoediging voor alle grote en kleine potentaten van deze wereld om agressief op te treden tegen binnenlandse en buitenlandse tegenstrevers.
Anderzijds is het allerminst de eerste keer dat Erdogan dictatoriale stappen zet. In 2016 voerde hij na een mislukte staatsgreep grootscheepse zuiveringen door bij justitie en het ambtenarenapparaat. Voor Europa was dat destijds reden om de onderhandelingen over een toetreding van Turkije tot de Europese Unie stil te leggen.
Hoe dan ook kan de EU door Erdogan in een lastig parket worden gebracht. De Turkse bijdrage aan de Europese defensie is zeer welkom. Bovendien kan Erdogan de EU onder druk zetten door de miljoenen vluchtelingen in zijn land door te sturen naar Europa.
Toch moet de EU een duidelijke grens trekken. Door de ontwikkelingen in de wereld wordt zij gedwongen tot een geopolitieke rol waarbij samenwerking met ondemocratische regimes soms onvermijdelijk is. Maar de EU mag nooit toestaan dat een ondemocratisch Turkije de Unie zelf ondermijnt. Toetreding van Turkije tot de EU – iets wat overigens op dit moment absoluut niet aan de orde is – moet onmogelijk zijn zolang Erdogan blijft vasthouden aan zijn autocratische koers. Ook een douane-unie tussen EU en Turkije en het opheffen van visumrestricties zijn niet acceptabel als Erdogan de democratie aan zijn laars blijft lappen. Het is belangrijk dat de EU druk op Turkije blijft uitoefenen.
De EU moet niet alleen haar defensie versterken, maar ook weten wát ze verdedigt: de democratie met haar pluralisme en rechtsstaat. Die democratie wordt toch al van binnenuit aangevreten door Hongarije, Slowakije en de radicaal- en extreemrechtse partijen die in veel lidstaten steeds sterker worden.
Europese democraten worden steeds eenzamer in een wereld waarin de autocratie oprukt. Daarom moet de EU vechten om de democratie en de rechtsstaat in haar eigen deel van de wereld te verdedigen. Dat betekent dat een man als Erdogan op veilige afstand moet worden gehouden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant