Er zijn krachten aan het werk die vereisen dat we waakzaam en weerbaar zijn. En dat we opstaan om onze democratie en de menselijkheid in onze samenleving te verdedigen.
‘Heel veel witte mensen begrijpen het niet. Zij denken: racisme is van lang geleden. Tot je dingen vertelt die je hebt meegemaakt.’ Dat zei een meisje van 13 in een workshop die ik gaf aan jongeren over discriminatie en het koloniale verleden. Het brak mijn hart dat al deze kinderen en jongeren van 8 tot 20 jaar uit eigen ervaring konden vertellen wat het is om gediscrimineerd te worden vanwege hun huidskleur.
In het afgelopen jaar is ons land minder veilig geworden voor niet-witte Nederlanders. Met de PVV als grootste ‘partij’: de eenmansbeweging die uitsluiting en discriminatie van bepaalde groepen in ons land als kernwaarde heeft. Met een kabinet dat de onrust in de samenleving verder opstookt door een bevolkingsgroep over een kam te scheren en weg te zetten als cultureel-bepaald antisemitisch. Met een Kamerlid dat vraagt om onderzoek onder niet-autochtone Nederlanders omdat die ‘onze’ normen en waarden niet zouden delen. De vinger wijst altijd naar die ander, het superieure eigen gelijk wordt niet bevraagd. En zo worden zaadjes van afkeer en haat in de humus van de samenleving gestrooid.
Over de auteur
Marisa Monsanto is zelfstandig adviseur in de culturele sector en mede-initiator en woordvoerder van de Coalitie voor een Waardige 1 juli Herdenking.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Waar het een jaar geleden nog not done was om de vergelijking met het fascisme van de jaren dertig te trekken zien we dit intussen meer, en meer uitgesproken, gebeuren. De nieuwste bijdrage aan het debat is van Bas Heijne, die drie essays samenbrengt en becommentarieert: van Menno ter Braak, George Orwell en Albert Camus. Deze essays uit 1937 en 1945 bieden inzichten waar wij volgens Heijne vandaag de dag ons voordeel mee kunnen doen.
Ter Braak stelt dat de democratie altijd onvrede zal voortbrengen omdat deze onmogelijk de belofte van gelijkwaardige zeggenschap kan waarmaken. In iedere democratische maatschappij sluipen daardoor ressentimenten binnen die kunnen worden gemobiliseerd door krachten die de democratie juist gebruiken om deze te ondermijnen of te vernietigen. Het bedrijven van factfree politics is een geijkt middel voor dat ondermijnen. Zo schreef Orwell in 1945 dat hij zich er zorgen over maakte dat ‘het hele idee van een objectieve waarheid aan het verdwijnen is’.
Vandaag zijn wij er getuige van dat de ‘aanvoerder van de vrije wereld’ zijn democratie ontmantelt in een tempo waarbij Vladimir Poetin en Xi Jinping hun vingers aflikken. Of de vermaarde checks and balances in Amerika nog werken valt te bezien: de omgang van Donald Trump met de rechterlijke macht doet het ergste vrezen. Daarbij wordt het Trump-regime gestut door de grote media-machten. Techmiljardairs Elon Musk, Jeff Bezos en Mark Zuckerberg helpen enthousiast mee om Trumps idee van de waarheid verder te verspreiden.
In dit tempo is het de vraag of de Amerikaanse democratie de twee jaar tot de volgende midtermverkiezingen (Senaat en Huis van Afgevaardigden) nog kan overleven. Zei Trump voor zijn herverkiezing immers niet dat Amerika nog maar één keer naar de stembus zou hoeven gaan?
In ons land profiteert Geert Wilders al twintig jaar van de naïviteit en de zelfoverschatting van Nederland. ‘Bij ons zal het wel meevallen’, ‘onze democratie is sterk’, ‘wij hebben immers een rechtsstaat’, klinkt het. Maar ‘rechtsstatelijke’ partijen regeren nu met een anti-rechtsstatelijke partij. VVD-leider Dilan Yeşilgöz maakte Wilders groot ten koste van haar eigen partij met haar leugen van ‘nareis op nareis’. Pieter Omtzigt zwaait met zijn rechtsstatelijke papiertje, maar protesteert niet als zijn coalitiepartner artikel 1 van de Grondwet schendt: het anti-discriminatieartikel dat wil borgen dat wij elkaar als mens blijven zien. En dit kabinet maakt volstrekt duidelijk dat het alle Gazanen niet ziet als mensen, maar als collateral damage van een wraakzuchtige staat die dat volk al tachtig jaar onderdrukt.
Toch ontwaar ik – binnenslands – ook tekenen van hoop. Ik zie in mijn werk hoe gemeenten ervan doordrongen zijn dat wij samen moeten, samen wíllen leven. Dat we eenieder als mens willen zien en dat die stad of dat dorp voor iedereen een thuis moet zijn. Dat we als land inclusief willen zijn, en dat alle minderheden erbij horen. Dit zijn zaadjes die al zijn opgekomen en als jonge plantjes hun kopjes naar het zonlicht wenden, het zonlicht dat in deze periode van toenemend bruin gedachtegoed schaarser wordt. Het zonlicht dat ook Albert Camus zag in de betekenis van de mens zelf, en in de strijd voor rechtvaardigheid en respect voor levens van zovelen die vaak niet worden gezien.
Er is veel onrecht in de wereld dat elke dag, elk uur via televisie- of telefoonschermen ons leven binnenkomt. Oorlogsmisdaden, terreur, het negeren van uitspraken van het Internationaal Gerechtshof. Veel mensen keren zich daarvan af om er niet aan ten onder te gaan, of simpelweg om gewoon hun eigen leventje te leiden. Maar er zijn krachten aan het werk die vereisen dat we waakzaam zijn, en weerbaar. Dat we opstaan om onze democratie en menselijkheid in onze samenleving te verdedigen. Feiten en wetenschap, democratie en rechtsstaat, bescherming van universele mensenrechten en bescherming van minderheden: zij gaan hand in hand.
Daarom is 21 maart, antiracisme-dag, nog hard nodig. Daarom is het belangrijk om te demonstreren. Ga op zaterdag 22 maart naar de Dam in Amsterdam en laat je horen. Omwille van wat ons dierbaar is: ons leven, onze democratie, ons land. Omwille van die jongeren – met hun levens nog voor zich – die nu al hebben moeten ervaren wat racisme is.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant