Met een drastisch verhoogde bijdrage aan de Navo willen Europese bondgenoten een nieuwe ‘grand bargain’ met de VS sluiten, om zo de VS maximaal betrokken houden. De afspraken moeten op de Navo-top in juni worden beklonken.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
De Navo koerst voor de top in juni aan op drastisch verhoogde capaciteitsdoelen voor de Europese bondgenoten en Canada. Persbureau Bloomberg meldde dat het om een verhoging zou gaan in de komende jaren van 30 procent van de Europese capaciteit, vooral op het gebied van materieel en munitie die voorradig moeten zijn om voorbereid te zijn op een groot conflict. De focus op capaciteit zal volgens experts vereisen dat Europese bondgenoten minimaal ruim 3 procent van hun bbp gaan uitgeven aan defensie.
De plannen dienen – net als de hele Europese ‘herbewapening’ waarover ook in EU-verband wordt gesproken – een dubbel doel: Amerika maximaal betrokken houden en tegelijkertijd zo goed mogelijk voorbereid zijn op een eventuele Amerikaanse terugtrekking. Zo bericht de Financial Times dat Europese bondgenoten als het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en noordse landen Trump een plan willen presenteren waarin de Europese bondgenoten ‘geleidelijk de financiële en militaire last van de alliantie overnemen’.
Aangezien deze landen traditioneel ook tot de meest fervente pro-Atlantische landen behoren, zijn hun inspanningen er vooral op gericht de Verenigde Staten aan boord te houden. Het geleidelijk ‘overnemen in de komende vijf tot tien jaar’ van Amerikaanse capaciteit gaat dan vooral over middelen die binnen die tijd gegenereerd kúnnen worden, zegt een diplomatieke bron tegen de Volkskrant, zoals luchttransportcapaciteit.
Verscheidene bronnen bevestigen ook aan deze krant dat, op de lijn die loopt van Amerikanen betrokken houden tot Amerikanen vervangen, oude breuklijnen waarneembaar zijn tussen ‘Europeanen’ en ‘Atlantici’. Vooral Frankrijk legt achter de schermen de nadruk op het aanstaande einde van de trans-Atlantische band, terwijl veel andere landen, het VK en Nederland incluis, er alles aan zullen doen die band zo lang mogelijk te behouden. Die accentverschillen leveren nog weinig praktische problemen op, omdat alle landen de noodzaak van meer Europese inspanningen onderstrepen.
Frans Osinga, hoogleraar veiligheidsstudies in Leiden, spreekt in dit verband van een ‘geleidelijke rebalancing die Amerika ook nodig heeft, ten eerste voor Trumps achterban en ten tweede om de handen vrij te hebben voor spanningen in de Zuid-Chinese Zee’. Osinga bevestigt verder wat ook diplomatieke bronnen tegen de Volkskrant zeggen: na de grote Europese schrik over de trans-Atlantische relaties tijdens de veiligheidsconferentie in München en tijdens de rampzalige ontmoeting tussen de presidenten Trump en Zelensky in het Witte Huis, is Europa nu ‘heel bewust bezig te proberen de trans-Atlantische band in stand te houden en de schade te beperken’. Dat gebeurt onder andere ‘door de al meer dan dertig jaar geuite Amerikaanse zorgen over het gebrek aan balans binnen de alliantie eindelijk serieus te nemen’.
Ook over andere hervormingen binnen de Navo wordt in internationale media druk gespeculeerd. Zo meldde het Amerikaanse NBC News onlangs dat de regering-Trump overweegt de rol van hoogste militaire commandant van Navo-troepen in Europa, traditioneel altijd een Amerikaan, nu door een Europeaan te laten vervullen. Experts twijfelen hieraan: de VS zouden hiermee vrijwillig invloed opgeven, terwijl prominente Republikeinen er fel tegen zijn. Osinga wijst er bovendien op dat er al een Amerikaanse vervanger klaarstaat.
Zeker is dat Europese plannen om veel meer te gaan doen in Washington worden verwelkomd – en dat de VS zich beraden op de militaire invulling van de (allang ingezette) ‘draai naar Azië’. Maar die besluiten moeten nog worden genomen, en omdat Amerika’s Europese bases ook dienen voor machtsprojectie elders, zijn de mogelijkheden voor reducties beperkter dan ze lijken. Daarbij overwegen de VS ook binnen Europa troepen te verplaatsen, van Duitsland naar de oostflank van de alliantie. ‘We staan er nu beter voor dan een paar weken geleden’, zegt een Europese diplomaat over de positie van Europa en Oekraïne. ‘Maar waar we precies uitkomen, weten we nog niet.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant