Driekwart jaar BBB-dominantie op het ministerie van Landbouw heeft weinig tastbaar resultaat opgeleverd. In een zaal vol Twentse boeren verdedigde minister Femke Wiersma zich donderdagavond. ‘Als minister heb je het niet alleen voor het zeggen.’
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en voedsel.
Agractie-voorzitter Alien van Zijtveld begint donderdagavond met een aantal scherpe vragen voor haar gast, minister van Landbouw Femke Wiersma (BBB). ‘Hoe lang laten we toe dat de rechter het land bestuurt? Wat is vandaag de dag onze vergunning waard?’
Van Zijtveld vraagt over het mestvoordeel voor Nederlandse melkveehouders dat dit jaar definitief afloopt: ‘Waarom blijft het zo stil?’. De BBB-minister heeft immers gezegd dat ze in Brussel alsnog een verlenging uit het vuur wil slepen.
Wiersma hoort het onbewogen aan. Ze is naar uitgaanscentrum Dieka in Markelo gekomen om voor het eerst sinds haar aantreden, driekwart jaar geleden, haar beleid te verdedigen tegenover een zaal vol boeren. Dat is niet makkelijk.
De afloop van de het mestvoordeel (de derogatie) leidt tot een mestoverschot dat boeren veel geld kost. De minister heeft er nog geen oplossing voor. Twee gerechtelijke uitspraken over het stikstofbeleid hebben de vergunningverlening vrijwel stilgelegd. Pijnlijke maatregelen om de uitstoot te beperken lijken onvermijdelijk.
Het zou een thuiswedstrijd moeten zijn voor Wiersma. De BoerBurgerBeweging (BBB) en Agractie, organisator van de avond, zijn allebei ontstaan uit de boerenprotesten van 2019. Ze delen hun afkeer van het stikstofbeleid van het vorige kabinet. Ze zijn ervan overtuigd dat het met de natuur in Nederland helemaal niet zo slecht gaat. In het Twentse buitengebied rond Markelo kreeg de BBB bij de Tweede Kamerverkiezingen een kwart tot de helft van de stemmen.
Dat is te merken aan de stemming in de zaal. ‘Ze doet het in ieder geval beter dan de vorige’, oordeelt een melkveehouder uit de buurt voordat de minister arriveert. Het gebrek aan resultaat valt haar niet te verwijten, vindt hij. ‘Dat ministerie is een beetje Wageningen-groen. Daar zitten ambtenaren die haar een hak willen zetten.’
Als Van Zijtveld de minister bedankt voor haar komst, klinkt er luid applaus. De Agractie-voorzitter past haar scherpe toon aan. ‘We hebben wel vertrouwen in minister Wiersma en begrijpen ook de zware klus om een andere weg in te slaan.’
Dat het nog niet gaat zoals ze wil, erkent Wiersma als ze het woord krijgt. ‘Sommige mensen denken: je wordt minister en dan heb je alles voor het zeggen. Dat is niet zo.’
Ze verwijst onder meer naar de ‘uiteenlopende visies op landbouw’ binnen haar coalitie, Europese regelgeving en de houding van de Europese Commissie jegens Nederland. Nederland heeft in Brussel veel krediet verspeeld door jarenlang milieuregels aan zijn laars te lappen.
Bij de eerste stelling, waarin wordt beweerd dat Nederland ‘geen milieuprobleem maar een ruimteprobleem’ heeft, wordt de lastige positie waarin Wiersma zit meteen duidelijk. Haar sympathie lijkt bij de zaal te liggen, die in grote meerderheid een groen velletje omhooghoudt. Maar als minister is ze gebonden aan een coalitie die er anders instaat. ‘Ik kan me daar niet op die manier over uitspreken’, zegt Wiersma dan ook.
Bij de volgende stelling gooit een boer de knuppel in het hoenderhok. ‘Ik denk dat we elkaar niet langer voor de gek moeten houden, er is geen stikstofprobleem.’
Wiersma aarzelt met haar antwoord. ‘De realiteit, politiek, en ook wetenschap... je kan daar verschillende waarden aan toekennen. We kunnen met elkaar vaststellen dat we in de toekomst niet méér stikstof gaan uitstoten.’ Ze verwijst naar Europese richtlijnen die stikstofreductie noodzakelijk maken. Over de vraag of er een stikstofprobleem is, laat ze zich niet uit.
Het is niet de laatste keer dat Wiersma verwijst naar Brussel. Ook haar coalitiegenoten moeten het ontgelden. Een aanwezige stelt dat het overheidsbeleid de afgelopen jaren tot doel heeft gehad ‘de boer weg te krijgen’. Onder bijval vanuit de zaal zegt hij: ‘Laat ons gewoon ons ding doen.’
‘Als minister heb je het niet alleen voor het zeggen’, verexcuseert Wiersma zich. ‘Er is een hoofdlijnenakkoord waarin afspraken zijn gemaakt.’
Hoge verwachtingen heeft Wiersma van zogeheten doelsturing: milieunormen opleggen aan individuele boeren die zelf mogen bepalen welke maatregelen ze nemen om daaraan te voldoen. Agractie is echter kritisch. Wordt dat niet een nieuwe stok om boeren mee te slaan? En wie zegt dat de normen na een paar jaar niet ineens strenger worden?
‘Hoe zorgen we dat doelsturing niet negatief uitpakt’, wil een van de boeren weten. Tegelijkertijd geeft hij de minister een compliment. ‘Ze geeft duidelijke antwoorden, dat zijn we de laatste jaren niet gewend.’ Er volgt een luid applaus.
Wiersma reageert enigszins beduusd op de plotselinge waardering. Als ze zich realiseert dat de boer een antwoord verwacht, zegt ze: ‘Met doelsturing kunnen we een stap zetten richting duidelijkheid. Dat lijkt me in ieders belang.’ Een garantie dat het voor individuele boeren niet negatief uit zal pakken, geeft ze niet.
Het is tekenend voor de avond. Wiersma kan de zaal niet geruststellen, maar als BBB-minister heeft ze veel krediet.
Van Zijtveld van Agractie erkent dat ze geen concrete antwoorden heeft gekregen op de vragen waarmee de avond begon. ‘Maar was dat realistisch? Misschien niet. We hebben er heus begrip voor dat je niet van de ene op de andere dag alles kan veranderen. Maar het moet wel snel gaan gebeuren.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant