Boekentop-50 Ruim 1300 NRC-lezers kozen hun favoriete Nederlandstalige boeken van de afgelopen 25 jaar. Het resultaat: een top-50 die opvallend afwijkt van de lijst die experts voor NRC en De Standaard samenstelden, maar ook enkele overeenkomsten vertoont.
NRC en De Standaard onthulden drie weken geleden de 50 beste boeken van de 21ste eeuw, gekozen door 81 recensenten, schrijvers en Neerlandici. Ook onze lezers kregen de kans om een eigen keuze in te sturen, samen met bijzondere herinneringen aan hun favorieten, of de meest indrukwekkende passages. Dat deden jullie massaal.
Dit is jullie top-50, inclusief de mooiste citaten uit jullie reacties. 24 boeken stonden niet (+) op de lijst van professionele lezers, verder steeg (▲) of daalde (▼) bijna ieder boek wel een paar plekken. Slechts één boek eindigde op precies dezelfde plaats (●).
Aan het verspreiden, verwerken en presenteren van deze enquête werkten onder meer mee: Peter de Bruijn, Loes Witschge, Miriam Vieveen, Isa van der Brugge, Ruud Puylaert, Ingmar Steen, Jan-Paul van der Wijk, Sanne van Griensven, Arjan de Jongh, Sarah Kartono, Sonny Lensen, Melle Meijer, Noor Mekel en Felix Voogt.
Voor de gehele productie van de boekentop-50, waaronder ook een analyse van de grootste verschillen tussen de officiële lijst en de lezerslijst, zie nrc.nl/boekentop50
Tobi Lakmaker
▼ nr. 44 op lijst deskundigen
Peter Buwalda
+ stond niet op lijst deskundigen
José Matthijsse: „Otmars zonen vertelt over corporate life, expat zijn, werken voor een carrière. Zo pijnlijk precies dat je het soms moet wegleggen.”
Alfred Birney
+ stond niet op lijst deskundigen
Erwin Mortier
+ stond niet op lijst deskundigen
Sandra Langereis
+ stond niet op lijst deskundigen
Jan Kwantes (79): „Voor iedere Nederlandstalige een must.”
Griet Op de Beeck
+ stond niet op lijst deskundigen
Connie Palmen
▼ nr. 12 op lijst deskundigen
Arthur Japin
+ stond niet op lijst deskundigen
Jan Brokken
+ stond niet op lijst deskundigen
Anne Bos (74): „Gelezen na een reis naar de Baltische staten. Prachtige stijl. De veerkracht van deze bevolkingen is heel bemoedigend.”
Nico Dros
+ stond niet op lijst deskundigen
Rob van Essen
+ stond niet op lijst deskundigen
Niek Appels (22): „De goede zoon verdient alleen al vanwege de zelfpratende auto een plek op deze lijst. Van Essen heeft mijn blik op de Nederlandse literatuur voorgoed veranderd met deze sci-fi-achtige, maar diep menselijke passages.”
Sander Kollaard
+ stond niet op lijst deskundigen
Jos de Haan (64): „Uit het leven van een hond hielp me toen een van mijn beste vrienden uit het leven stapte. Dit las ik voor bij zijn begrafenis: ‘Het is niet eten en drinken dat ons in leven houdt, maar levenslust, de morele overtuiging dat het leven de moeite waard is, dat er waarheid en schoonheid ligt in het leven zelf, altijd en overal, maar dat het aan ons is om dat op te zoeken, te delven, als gelukszoekers, in de beste betekenis van dat woord.’ Dat luchtte best op na het stichtelijke proza van de dominee.”
Judith van Felius-van Andel (67): „Na Uit het leven van een hond hebben we een kooikerhondje genomen, waar Sander Kollaard zo liefdevol over schrijft.”
Alexander Münninghoff
+ stond niet op lijst deskundigen
Jeroen Brouwers
▼ nr. 24 op lijst deskundigen
Anya Niewierra
+ stond niet op lijst deskundigen
Tom Lanoye
▼ nr. 5 op lijst deskundigen
Johan Bunt (76): „Tijdens een vakantie in Alto Adige heb ik ongeveer de helft aan mijn allerliefste vriendin voorgelezen, waarbij één keer toen ik stopte applaus klonk uit naburige caravans, campers en tenten. Met ‘doorgaan!’”
Liesbeth Haenen (70): „Ik heb Sprakeloos tijdens een vakantie op Kreta gelezen. Mijn man werd er gek van, omdat ik steeds zinnen wilde voorlezen.”
Tommy Wieringa
+ stond niet op lijst deskundigen
Kader Abdolah
+ stond niet op lijst deskundigen
Gijs Wilbrink
+ stond niet op lijst deskundigen
Lucas Rijneveld
▼ nr. 18 op lijst deskundigen
Gerbrand Bakker
stond niet op lijst deskundigen
Niek Appels (22): „De beginzin van Boven is het stil blijft, in al zijn eenvoud en gewicht terugkeren in mijn gedachten: ‘Ik heb vader naar boven gedaan.’”
Hendrik van Voorthuizen (89): „Dit is één van de vele citaten die mij aanspraken: ‘De krant ligt voor me op tafel, maar ik kan niet lezen. Ik zit en staar naar buiten. De klok zoemt, boven is alles stil, in mijn mok een paar slokken koude koffie. Niet alleen boven is het stil, het is overal stil, de regen tikt zacht op een vensterbank, de weg is nat en leeg. Ik ben alleen, heb niemand om tegenaan te kruipen.’”
Oek de Jong
+ stond niet op lijst deskundigen
Johan Veenstra (71): „Een magistrale roman, bestemd voor de eeuwigheid!”
Safae el Khannoussi
+ stond niet op lijst deskundigen
Evert Brongers (72): „Ik ben ervan onder de indruk dat schrijvers van de leeftijd van mijn dochter zulke prachtige literatuur maken, zoals Safae el Khannoussi, Lucas Rijneveld en Lale Gül. Ze geven diepgang aan onze wereld van groeiende oppervlakkigheid.”
Dimitri Verhulst
+ stond niet op lijst deskundigen
J. Dijkmeijer (53): „De alcohol-Tour de France uit De helaasheid der dingen is hilarisch.”
Bart Van Loo
▲ nr. 47 op lijst deskundigen
Stefan Brijs
▲ nr. 28 op lijst deskundigen
J. Aartsen (65): „De passage waarin Victor Hoppe uit De engelenmaker zichzelf aan het kruis nagelt is zó beeldend beschreven dat-ie bij mij voorgoed in een hersenvakje is terechtgekomen.”
Oek de Jong
+ stond niet op lijst deskundigen
Inge Deutekom (61): „Van Zwarte schuur is mij bijgebleven hoe een trauma later in iemands leven weer de kop kan opsteken.”
David Van Reybrouck
▲ nr. 39 op lijst deskundigen
Yvette de Bruijn (53): „Revolusi heeft mijn kijk op de Nederlandse geschiedenis veranderd, hoe we altijd een mooi heldhaftig verhaal hebben verteld, ten koste van anderen. En wie is ‘we’? Hoe inclusief bespreken we ‘onze’ geschiedenis eigenlijk?”
Geert Mak
▼ nr. 9 op lijst deskundigen
Johan Hermus (68): „Een regelrechte oogopener voor de verhoudingen in Europa.”
Ilja Leonard Pfeijffer
▼ nr. 10 op lijst deskundigen
Gerbrand Dunnewind (64): „‘Later dronk ik op de Piazza delle Erbe. Dat is zo’n zeldzame plek waar het vanzelf avond wordt zonder dat ik daar iets voor hoef te organiseren.’ Een zin uit La Superba, op de eerste bladzijde van mijn eerste boek van Ilja Leonard Pfeijffer. Ik was meteen verkocht.”
Bas Von Benda-Beckmann
▲ nr. 45 op lijst deskundigen
Klaas Taselaar (70): „Het kleedje voor Hitler dwong mij om mijn leven nog eens goed te overdenken. Wat zou ik hebben gedaan in een tijd die dwingt tot keuzes maken?”
David Van Reybrouck
▼ nr. 13 op lijst deskundigen
Atie van Dijk: „Dit boek was verpletterend. Hoewel ik veel lees en me in maatschappelijke zaken verdiep, vielen de schellen van mijn ogen.”
Alien Zonnenberg (66): „De verhalen van een ontluisterende geschiedenis van kolonisatie, uitbuiting en geweld boeide mij des te meer omdat mijn familie in 1958 moest kiezen om na vertrek uit Indonesië naar Belgisch Congo of naar Nederland te verhuizen. Ze kozen voor het laatste en waren daar later zeer dankbaar voor.”
Annet Schaap
▼ nr. 16 op lijst deskundigen
Lize Spit
▲ nr. 38 op lijst deskundigen
Cobie Peters (76): „Lize Spit heeft me bijna tot het einde van het boek laten afvragen wat de hoofdpersoon toch met die emmer ijs moest. Het gruwelijke van dit verhaal heeft nog dagenlang door mijn hoofd gespeeld.”
Nena Veenstra (24): „Ik moest Het smelt voor school lezen. Het heeft mijn liefde voor Nederlandse literatuur echt aangewakkerd. Literatuur kan óók spannend zijn!”
Roxane van Iperen
+ stond niet op lijst deskundigen
Manon Uphoff
▼ nr. 2 op lijst deskundigen
Machteld van Soest (74): „Ik begeleid leeskringen, maar dit boek heb ik nog nooit met een groep besproken. Een mooie literaire analyse met een leeskring maken vind ik een feest, maar bij Vallen is als vliegen ben ik beducht voor het losmaken van te persoonlijke verhalen. Dit boek hakt er zo in! Je doet het ook geen recht door het alleen literair te analyseren.”
Jeroen Brouwers
▲ nr. 17 op lijst deskundigen
Tineke Nauta: „De ‘drensdronsstruiken’ van Cliënt E. Busken tonen de verwarde maar ook heel intelligente woordverandering als gevolg van zijn ziekte. Grappig en pijnlijk tegelijkertijd.”
Rob van Essen
+ stond niet op lijst deskundigen
Marijn Roos (47): „Een boek moet mij anders naar de werkelijkheid laten kijken, er moet iets in mijn onderbewuste worden aangeraakt. Na Ik kom hier nog op terug vroeg ik me af in hoeverre ik zelf een gevangene ben van het heden, en of je dat ook níet kunt zijn.”
Famke van Loon (52): „Op sommige momenten keek ik even om me heen en verwonderde me: hoe zijn we hier in hemelsnaam terecht gekomen? Om vervolgens gretig verder te lezen. Want verder wilde ik.”
Stefan Hertmans
▼ nr. 7 op lijst deskundigen
Tommy Wieringa
▲ nr. 42 op lijst deskundigen
Murat Isik
+ stond niet op lijst deskundigen
Eduard Schmidt-Postmes (36): „Wees onzichtbaar was het boek dat mij liet zien hoe mooi lezen kan zijn, en hoe fictie je ideeën over de wereld uitdaagt en aanscherpt.”
Ilja Leonard Pfeijffer
+ stond niet op lijst deskundigen
Jan Kwantes (79):„Alom geprezen, maar door NRC onterecht kapot gerecenseerd.”
Frans Hazeleger (30): „Door zijn maniertjes wordt Ilja Leonard Pfeijffer vaak weggezet als hautain en theatraal. Maar grote schrijvers mogen (of móeten misschien wel) hun kop boven het maaiveld uitsteken! ””
Arnon Grunberg
▼ nr. 3 op lijst deskundigen
Frank Mijnders (39): „De scène waarin Jorgen Hofmeester opbiecht dat hij zijn dochter en haar vriend heeft vermoord, behoort tot het indrukwekkendste uit de Nederlandse literatuur. Bij elke herlezing van Tirza ontdek je weer nieuwe vooruitwijzingen en wordt Grunbergs wereldbeeld donkerder en donkerder.”
Peter Buwalda
▲ nr. 32 op lijst deskundigen
Lucas Rijneveld
▼ nr. 4 op lijst deskundigen
J. Aartsen (65): „Bij het lezen van De avond is ongemak kwamen vergeten herinneringen aan mijn overleden broertje boven. Hij verdronk toen hij drie was, ik was toen zes.”
Sacha Bronwasser
▲ nr. 30 op lijst deskundigen
Tommy Wieringa
▲ nr. 6 op lijst deskundigen
Suzanne van der Schot (51), docent Nederlands in het voortgezet onderwijs: „Ik lees dit boek al jaren achtereen met mijn leerlingen, ik heb het vele, vele malen gelezen en het verveelt nooit.”
Daniëlle de Graaf-Mans (55), docent Nederlands aan het MBO: ”„Als ik mijn studenten aan het lezen wil krijgen, zeg ik: ‘Lees Joe Speedboot’. Het is zo knap geschreven.”
Anjet Daanje
▲ nr. 14 op lijst deskundigen
Rama Wahab (32): „Het boek De herinnerde soldaat van Anjet Daanje heb ik gelezen terwijl ik in mijn eentje door Italië wandelde. Het gevoel van liefde en de tegelijkertijd aanwezige eenzaamheid in het boek hielden me tijdens het wandelen continu gezelschap. ”
Ilja Leonard Pfeijffer
▲ nr. 8 op lijst deskundigen
Daan van den Broek (22): „Grand Hotel Europa las ik terwijl ik met vrienden op vakantie was in Genua. Toen we ’s avonds terugkwamen van een dagje Cinque Terre, zagen we Pfeijffer in zijn bontjas door de historische binnenstad lopen. Ik durfde hem niet aan te spreken. Ik stond er in zwembroek, met een camera om mijn nek en hoorde de roman me al streng berispen.”
Han Savelkoel (60): „De passage in Grand Hotel Europa waarin twee stellen tegen elkaar opbieden over hun ‘unieke’ reiservaringen en een van de echtparen beschrijft hoe een inheemse jonge vrouw wordt verkracht voor het vermaak van toeristen. Sindsdien kan ik geen enkel vakantieverhaal meer aanhoren.”
Anjet Daanje
● nr. 1 op lijst deskundigen
Hetty Mulder: „Ik las buiten in de zon Het lied van ooievaar en dromedaris en ging er volledig in op. Aangekomen bij een passage over een vlinder, landde er eentje op mijn knie. Het paste volledig bij de mystieke sfeer van het boek.”
Julia Kirkels: „Een van de meest fantastische boeken die ik ooit heb gelezen, elke pagina weer een mindblow. Door dit boek ben ik fan geworden van Emily Brontë en haar gedichten. Ik heb gehuild, gelachen, ben dagenlang in dat boek verdwenen. Absoluut geniaal.”
Source: NRC