Er komt zo snel mogelijk een pot geld om ‘enkele tientallen’ topwetenschappers die hun land willen ontvluchten onderdak en toekomst te geven in Nederland. Dat heeft minister Eppo Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aangekondigd.
Hoewel de naam ‘Amerika’ in de brief die Bruins donderdag aan de Tweede Kamer stuurde niet valt, is duidelijk dat hij vooral doelt op Amerikaanse geleerden. ‘De wereld verandert. Spanningen nemen toe’, aldus Bruins in een persverklaring. In de brief formuleert hij het plechtiger: ‘Het geopolitieke klimaat verandert, waardoor op dit moment de internationale mobiliteit van wetenschappers toeneemt.’
De aankondiging is pikant, omdat de universiteiten tegelijkertijd zuchten onder een bezuiniging van ruim 1 miljard euro op onderwijs en onderzoek. Toch is koepelorganisatie Universiteiten van Nederland positief: ‘Deze wetenschappers hebben we hard nodig voor onze welvaart, gezondheid en veiligheid’, aldus voorzitter Casper van den Berg.
Wel staan de universiteiten erop dat het fonds niet ook nog eens bovenop de bezuinigingen komt Hoe groot het fonds precies wordt of hoe de regeling eruit komt te zien, is nog onduidelijk.
Dat Bruins nu al met de aankondiging komt, is om te voorkomen dat Nederland de boot mist. Ook onder meer Frankrijk, Duitsland, Spanje en België hengelen naar wetenschappelijke toppers die overwegen het Amerika van Donald Trump te ontvluchten. Overigens staat de Nederlandse regeling formeel open voor topwetenschappers van álle nationaliteiten.
De Amerikaanse wetenschap verkeert in zwaar weer; vooral de klimaatwetenschap, infectieziektebestrijding, milieuwetenschap en alles wat te maken heeft met lhbti- en genderwetenschap gaan gebukt onder massa-ontslagen en bezuinigingen. Maar ook internationaal is de nieuwe wind in de Verenigde Staten voelbaar. Zo werd een Franse wetenschapper die een congres in de VS wilde bezoeken bij de grens teruggestuurd na een routinecontrole: op zijn telefoon stonden boodschappen waaruit ‘haat tegen Trump’ zou blijken.
‘Ik had contact met een netwerk van klimaatonderzoekers. Die maken zich zorgen of ze überhaupt nog wel in Amerika een thuishaven kunnen vinden’, zei oud-minister Robbert Dijkgraaf woensdag in het radioprogramma Met het Oog op Morgen. De D66’er keert terug in de Nederlandse wetenschap, als hoogleraar op een nieuwe leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam, ‘wetenschap en maatschappij in internationaal perspectief’.
Tijdens de vorige regeerperiode van Trump ‘was er een geest van verzet’, aldus Dijkgraaf, die toen als fysicus verbonden was aan het Amerikaanse Institute for Advanced Study in Princeton. ‘Een geest van: we gaan er wat aan doen, we gaan demonstreren, we laten onze stem horen. Nu is de sfeer: wees voorzichtig. Iedereen is bang iets van zich te laten horen.’
Een voordeel voor Europa dus dat wetenschappers zich ‘nu het klimaat verandert als trekvogels ergens anders heen verplaatsen’, aldus Dijkgraaf. Al tekent hij daarbij wel aan: het Europese gras is niet per se groener. ‘We moeten ook eerlijk zijn dat we ook in Europa problemen hebben met de academische vrijheid op bepaalde plekken. Ook in Nederland zijn er sentimenten dat die universiteiten het allemaal wel met wat minder kunnen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant