Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
De Navo wil Europese bondgenoten en Canada vragen hun wapenvoorraden met 30 procent te vergroten in de komende jaren. Dat meldt een hoge functionaris van de militaire alliantie aan nieuwsmedium Bloomberg.
De stappen zijn nodig om de Navo minder afhankelijk te maken van de Verenigde Staten. Dat land geeft op dit moment nog meer geld uit aan defensie dan alle andere Navo-lidstaten bij elkaar opgeteld. Maar na het aantreden van de Amerikaanse president Donald Trump is de relatie tussen de VS en de Navo op spanning komen te staan. Zo heeft Trump meermaals gedreigd de VS terug te trekken uit de Navo omdat het land in zijn ogen de last van defensie van andere lidstaten draagt.
Terwijl Navo Europa en Canada vraagt om de militaire capaciteiten uit te breiden, werken meerdere EU-lidstaten aan een plan om de rol van de VS binnen de Navo over te nemen. Dat schrijft The Financial Times op basis van gesprekken met vier Europese diplomaten. Onder meer het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland praten over de overname van de verantwoordelijkheden van de VS binnen de komende vijf tot tien jaar.
Volgens de diplomaten die de Britse krant sprak gaat het vooralsnog alleen over ‘informele, maar gestructureerde’ gesprekken. Het doel is om een concreet plan te ontwikkelen dat tijdens de Navo-top in Den Haag komende zomer gepresenteerd kan worden.
Frank Rensen
Volgens het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Oekraïne het voorgestelde staakt-het-vuren geschonden door een Russische olieopslagplaats aan te vallen. Het zou gaan om een droneaanval in Zuid-Rusland. Plaatselijke autoriteiten meldden op Telegram dat brandweerlieden een brand in het depot blusten als gevolg van de aanval.
Volgens het Russische persbureau TASS zei een woordvoerster van het ministerie tegen de Russische staatstelevisie dat de Verenigde Staten Oekraïne moeten confronteren met deze actie.
'Wij geloven dat het regime in Kyiv het door de Amerikaanse president voorgestelde staakt-het-vuren al heeft geschonden', zei ze volgens TASS. 'Nu is de vraag, hoe gaat Washington dit terroristische gespuis aanpakken dat gek is geworden? Hoe gaan ze ze op hun plaats zetten en ze op het juiste spoor zetten?'
Oekraïense functionarissen beschuldigen Rusland ervan dat het ondanks eerdere beloftes nog steeds burgerdoelen aanvalt. Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky tonen die aanvallen op infrastructuur, waaronder ziekenhuizen en spoorwegmaterieel, aan dat 'Poetins woorden sterk verschillen van de werkelijkheid'.
ANP
Volgens Donald Trump zal 'heel binnenkort' de grondstoffenovereenkomst met Oekraïne worden ondertekend. Dat zei de Amerikaanse president donderdag in het Witte Huis.
Trump ziet Amerikaanse toegang tot Oekraïense mineralen als compensatie voor de militaire en financiële steun die de VS de voorbije jaren hebben gegeven aan Oekraïne. Vorige week nog benadrukte de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat de VS op die manier 'een direct belang' zou hebben in de bescherming van Oekraïne.
Eind februari was de Oekraïense president Volodymyr Zelensky al naar Washington afgereisd om de grondstoffendeal met de VS te ondertekenen, maar de ontmoeting met Trump en diens vicepresident J.D. Vance ontaardde in ruzie.
Trump en Zelensky spraken woensdag een uur lang telefonisch met elkaar, voor zover bekend het eerste gesprek tussen beide staatshoofden sinds dat incident.
Redactie
De havenstad Odesa, in het zuiden van Oekraïne, is donderdag het doelwit geweest van een grootschalige Russische droneaanval. Dat meldt de kabinetschef van de Oekraïense president, Andrij Jermak, op Telegram. 'Odessa staat in brand, Russische drones hebben burgerdoelen in de stad geraakt', aldus Jermak. Volgens hem is er sprake van slachtoffers, maar de kabinetschef gaf daarover geen verdere details.
Op de publieke radio was eerder al te horen dat er in Odesa meer dan vijftien explosies waren gemeld. Beelden op sociale media tonen raketinslagen en branden. De Oekraïense luchtmacht had gewaarschuwd voor naderende Russische gevechtsdrones uit de richting van de Zwarte Zee.
Ook de zuidoostelijke industriestad Zaporizja werd aangevallen met drones. Volgens de autoriteiten raakten daar minstens twee mensen gewond, terwijl zeker vier woongebouwen schade opliepen.
Belga
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is volgende week in Parijs voor overleg met Europese leiders over de verdere inspanningen de oorlog te beëindigen. Verder gaat het om veiligheidsgaranties voor Kyiv.
De Franse president Emmanuel Macron bevestigde de bijeenkomst, nadat diverse media op basis van informatie van diplomaten al een en ander hadden gemeld.
Zelensky zou in de avond van woensdag 26 maart arriveren. De besprekingen met de zogeheten coalitie van bereidwillige landen zijn op 27 maart. Onder anderen de leiders van Groot-Brittannië, Duitsland en Polen zullen aanwezig zijn. Ook Canada en Italië zouden zijn uitgenodigd.
Ook premier Dick Schoof is donderdag aanwezig bij het overleg, zei hij na afloop van de EU-top in Brussel. Er zal besproken worden hoe het ervoor staat met het concept voor 'de afschrikkingsmacht of vredesmacht' die er zou kunnen komen als er een vredesovereenkomst komt in Oekraïne, aldus de premier.
Op de EU-top van afgelopen donderdag hebben 26 regeringsleiders opnieuw uitgesproken Oekraïne te blijven steunen. Alleen Hongarije stemde, zoals verwacht, niet mee.
ANP
Een aantal Eurobepese landen werkt momenteel aan een plan dat Europa binnen 5 tot 10 jaar in staat stelt om het gat op te vullen dat de Verenigde Staten achterlaten, als zij zich terugtrekken uit de militaire alliantie. Het gaat om Europese grootmachten zoals Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, maar ook de Scandinavische landen nemen deel aan de gesprekken, bericht The Financial Times vanavond. De economische krant baseert zich op meerdere anonieme bronnen.
De landen zouden ook gezamenlijk nadenken over een voorstel dat uiteindelijk moet worden voorgelegd aan de Amerikaanse president Trump. Zij hopen hem er naar verluidt van te overtuigen de Amerikaanse verantwoordelijkheden binnen het verbond geleidelijk aan Europa over te dragen. De Amerikaanse leider heeft al meermaals gedreigd zijn land – de grootste geldschieter van de alliantie – terug te trekken uit de Navo. Als dat gebeurt, moet Europa het financiële en politieke zwaartepunt van de Navo worden, aldus de FT.
De bedoeling is dat het raamwerk in juni gepresenteerd wordt tijdens de jaarlijkse Navo-top, die in Den Haag wordt gehouden. Brussel zet momenteel al volop in op het verhogen van de Europese defensie-uitgaven: lidstaten zouden de mogelijkheid moeten krijgen hieraan straks 3,5 procent van hun bbp te besteden.
Maartje Geels
De Europese regeringsleiders willen dat de EU over maximaal vijf jaar een geloofwaardige defensiemacht is. Dat vergt grootschalige investeringen over een lange periode. Alle benodigde voorstellen daartoe moeten met spoed worden aangenomen en uitgevoerd.
Lees hier het hele bericht van EU-correspondent Marc Peeperkorn.
De Russische president Vladimir Poetin heeft Oekraïners in Rusland de opdracht gegeven geldige verblijfspapieren te regelen of te vertrekken. De deadline daarvoor is 10 september. Het bevel geldt ook voor Oekraïeners die nog wonen in de Oekraïense gebieden die Rusland heeft geannexeerd.
De bezette gebieden vormen de belangrijkste inzet van de onderhandelingen over een mogelijk vredesakkoord tussen Rusland en Oekraïne. Rusland annexeerde in 2014 de Krim en na de inval in 2022 ook de oostelijke provincies Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja. Die vier regio's zijn gedeeltelijk in handen van Rusland.
Kyiv heeft eerder gezegd in te kunnen stemmen met een bestand gebaseerd op de huidige frontlinie. Tegelijkertijd heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky herhaald de gebieden nooit als Russisch te zullen erkennen.
In het decreet van Poetin staat volgens het onafhankelijke The Moscow Times ook dat ‘buitenlandse burgers’ in de bezette gebieden voor 10 juni medisch onderzoek hebben moeten ondergaan. Zij moeten zich laten testen voor drugsgebruik en Hiv. Waarom dat moet, is niet duidelijk.
Eerder deze maand stelde Poetin dat de autoriteiten paspoorten hadden uitgedeeld aan vrijwel alle Oekraïeners die in de bezette gebieden wonen. Het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken meldde dat het in totaal om 3,5 miljoen paspoorten ging. Oekraïne noemde dat ‘illegaal’ en een ‘grove schending van de Oekraïense soevereiniteit’.
Thom Canters
Maandag beginnen nieuwe gesprekken tussen de Verenigde Staten en Rusland. Dat maakte het Kremlin vanmiddag bekend. De gesprekken, die in de Saoedische hoofdstad Riyad plaats zullen vinden, gaan over Oekraïne en een mogelijk vredesakkoord.
Volgens Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov wordt het een ontmoeting van ‘experts’. Zo zijn namens Rusland de voorzitter van de buitenlandcommissie van het parlement en een adviseur van inlichtingendienst FSB aanwezig.
Behalve een mogelijke vredesovereenkomst in Oekraïne staat volgens Peskov ook een wapenstilstand op de Zwarte Zee op het programma. Oekraïne heeft eerder een staakt-het-vuren door de lucht en over zee voorgesteld.
Dinsdag belden Poetin en Trump met elkaar. Daarin maakte Poetin bekend bereid te zijn tot een beperkt staakt-het-vuren, waarbij aanvallen van beide landen op elektriciteitsvoorzieningen zouden stoppen. Gisteren zei Zelensky daarmee in te stemmen.
Zelensky maakte donderdag bekend dat zijn land maandag ook met de VS gaat overleggen in Saudi-Arabië. Dat staat volgens hem los van de ontmoeting tussen de VS en Rusland.
Dylan van Bekkum
De Oekraïense droneaanval van vannacht heeft brand veroorzaakt op de militaire basis in Engels. Dat meldt het Oekraïense leger en wordt bevestigd door Russische autoriteiten.
De brand leidde onder meer tot explosies. Het Russische leger gebruikt de basis, zo’n 700 kilometer van het front, voor het afvuren van raketten en bommen op Oekraïne. Ook in de stad Engels zijn gebouwen beschadigd. Tien mensen raakten gewond, aldus regionale autoriteiten.
Eerder vandaag werd al duidelijk dat bij een vliegveld in dezelfde regio (Saratov) brand was ontstaan. Mensen die dicht bij het vliegveld wonen zijn geëvacueerd. In de regio is de noodtoestand uitgeroepen.
Dylan van Bekkum
Op een vliegveld in de Russische regio Saratov is brand uitgebroken na een Oekraïense droneaanval. Dat meldt de gouverneur van de regio op Telegram. Mensen die dicht bij het vliegveld wonen zijn geëvacueerd. In de regio is een tijdelijke noodtoestand uitgeroepen.
De luchthaven ligt bij een belangrijke militaire basis in de Russische stad Engels, waarvandaan het Russische leger luchtaanvallen uitvoert op Oekraïne, zo meldt persbureau Reuters. De aanvoer naar de basis toe kan door de brand worden verstoord.
Oekraïne viel Rusland vannacht volgens het Russische ministerie van Defensie met minstens 132 drones aan. Brokstukken van neergehaalde drones verwondden twee personen.
Rusland viel Oekraïne aan met 171 drones, aldus de Oekraïense luchtmacht. 75 daarvan werden neergehaald. De autoriteiten van de provincie Charkiv meldden vannacht dat een drone één man doodde. In de stad Kropyvnytsky, in het midden van het land, zijn zeker tien mensen gewond geraakt.
Dylan van Bekkum
Het Russische leger heeft volgens de Oekraïense luchtmacht in de nacht van woensdag op donderdag een nieuwe grootschalige aanval met gevechtsdrones gelanceerd op Oekraïne. De onbemande luchtvaartuigen kwamen uit verscheidene richtingen, luidt het. In het oosten van het land is het luchtalarm van kracht.
De autoriteiten van de provincie Charkiv zeiden dat zo'n twintig bommen werden gedropt boven Koepjansk, een stad op de frontlijn. Eén man kwam daarbij om. (Belga)
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky hoopt dat de afspraken met Rusland om dertig dagen lang geen energievoorzieningen te beschieten snel van kracht worden. Wel waarschuwde hij dat Oekraïne zal terugslaan als Rusland zich niet aan het gedeeltelijke staakt-het-vuren houdt.
Zelensky belde woensdagmiddag met de Amerikaanse president Donald Trump, die een dag eerder al een telefoongesprek met zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin had. In die gesprekken stemden Zelensky en Poetin beiden in met het idee om dertig dagen lang elkaars energiecentrales met rust te laten. Volgens Zelensky moeten nu nog de details worden besproken. Zo is bijvoorbeeld nog niet duidelijk hoe er toezicht wordt gehouden op het bestand.
Zelensky noemde het gesprek met Trump 'waarschijnlijk het meest inhoudelijke' dat ze ooit samen hadden gehad. Hij zou zich niet onder druk gezet hebben gevoeld. Het was de eerste keer dat de presidenten elkaar spraken sinds Zelensky’s bezoek aan het Witte Huis uitliep op een openlijke ruzie.
Volgens de Oekraïense leider is tijdens het gesprek ook de mogelijkheid aan bod gekomen dat de Amerikanen gedeeltelijk eigenaar zouden kunnen worden van de kerncentrale in Zaporizja, in bezet gebied. Volgens de Amerikanen kan de veiligheid daarvan het best gewaarborgd worden als het Amerikaans eigendom wordt.
Oekraïense en Amerikaanse delegaties spreken vrijdag, zaterdag of zondag verder in Saoedi-Arabië over de afspraken en over een eventuele uitbreiding van het gedeeltelijke bestand naar een volwaardig staakt-het-vuren. De Verenigde Staten zeiden eerder al dat er ook Russische diplomaten naar Saoedi-Arabië komen om verder te praten.
Zelensky verwacht niet dat Poetin snel bereid is tot een volledig staakt-het-vuren. Dat zou te maken hebben met de aanwezigheid van Oekraïense militairen in de Russische regio Koersk. Die zijn daar de afgelopen weken flink teruggedrongen, maar volgens Zelensky zijn ze daar wel nog actief. De Oekraïense president denkt dat Poetin de Oekraïners daar eerst helemaal weg wil hebben voordat hij wil praten over een wapenstilstand. (ANP)
• De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is akkoord gegaan met een gedeeltelijke wapenstilstand met Rusland. Zelensky’s akkoord komt nadat hij eerder vandaag met zijn Amerikaanse evenknie Donald Trump een telefoongesprek had gevoerd. De twee landen beloven elkaars energie-infrastructuur dertig dagen lang niet te beschieten.
• Oekraïne en Rusland hebben elk 175 krijgsgevangenen overgedragen. Dat bevestigt de Oekraïense president Zelensky, die het heeft over ‘een van de grootste gevangenenruilen tot nu toe’. Daarbovenop zou Rusland 22 gewonde Oekraïense militairen hebben overgedragen, om ‘goede wil te tonen’, stelt het Russische ministerie van Defensie.
• Rusland en Oekraïne beschuldigen elkaar van aanvallen op elkaars energiesector, daags nadat Vladimir Poetin heeft toegezegd deze dertig dagen niet aan te vallen. Beide landen zouden nadien droneaanvallen hebben uitgevoerd die de energie-infrastructuur van de ander hebben getroffen.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is akkoord gegaan met een gedeeltelijke wapenstilstand met Rusland. Zelensky’s akkoord komt nadat hij eerder vandaag met zijn Amerikaanse evenknie Donald Trump een telefoongesprek voerde. De twee landen beloven elkaars energie-infrastructuur dertig dagen lang niet te beschieten.
Zelensky schrijft op X dat hij een goed gesprek heeft gevoerd met Trump en dat zowel Amerika als Oekraïne denkt dat stoppen met het beschieten van Russische en Oekraïense energie-infrastructuur een ‘goede eerste stap is om tot een einde van de oorlog te komen’. De Oekraïense president benadrukte dat Oekraïne nog steeds achter het Amerikaanse voorstel voor een volledig staakt-het-vuren van dertig dagen staat.
Zelensky zegt dat Oekraïense en Amerikaanse onderhandelingsteams de komende dagen in Saoedi-Arabië bijeen komen om ‘technische problemen’ met betrekking tot de implementatie van het gedeeltelijk staakt-het-vuren te bespreken. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio stelt dat de delegaties in Saoedi-Arabië zullen bespreken of het bestand kan worden uitgebreid naar de scheepvaart op de Zwarte Zee. Ook meldt hij dat Trump en Zelensky hebben gesproken over de mogelijkheid dat de Amerikanen eigenaar worden van Oekraïense energiecentrales. Zo zou de Oekraïense energie-infrastructuur beter beschermd moeten worden tegen Russische aanvallen.
Het voorstel van een gedeeltelijk staakt-het-vuren kwam vanuit Rusland. De Russische president Vladimir Poetin heeft gisteren twee uur lang met Trump gebeld over het Amerikaanse voorstel voor een volledige wapenstilstand in Oekraïne. Dat was voor Poetin ondenkbaar. De Russische president denkt onder meer dat Oekraïne zich in die tijd zal gaan herbewapenen om de strijd daarna weer op te pakken.
Yassin Boutayeb
De Amerikaanse president Donald Trump zegt een ‘erg goed’ telefoongesprek te hebben gevoerd met zijn Oekraïense ambtsgenoot Volodymyr Zelensky. Op zijn sociale medium Truth Social zegt Trump dat het voornamelijk is gegaan over zijn telefoongesprek met de Russische president Vladimir Poetin gisteren.
Volgens Trump zijn Rusland en Oekraïne een ‘eind op weg’ om hun ‘wensen en behoeften op één lijn te brengen’. Wat hij daar concreet mee bedoelde, heeft hij niet gezegd. Het gesprek duurde ongeveer een uur.
Poetin stemde gisteren in met het tijdelijk staken van de aanvallen op de Oekraïense energiesector, hoewel die volgens Kyiv vandaag alsnog hebben plaatsgevonden. Verder herhaalde de Russische leider richting Trump de voorwaarden die hij al sinds het begin van de invasie van Oekraïne stelt voor een staakt-het-vuren
Zo wil Poetin dat de buitenlandse militaire hulp aan Oekraïne volledig wordt stopgezet. Bovendien moeten de ‘onderliggende oorzaken van de crisis’ weggenomen worden, zoals een mogelijk Navo-lidmaatschap voor Oekraïne. Zelensky reageerde daar gisteren al op, door te zeggen dat het vasthouden aan de eisen aantoont dat Poetin niet geïnteresseerd is in vrede.
Een maand geleden zocht Trump in het Witte Huis nog openlijk de confrontatie met Zelensky. Die zou zich volgens de Amerikaanse president en zijn adjudant JD Vance niet dankbaar genoeg hebben opgesteld voor de Amerikaanse militaire steun. Tot ongenoegen van Trump, hamerde Zelensky er tijdens het bezoek op dat een staakt-het-vuren alleen effectief kan zijn als de Verenigde Staten veiligheidsgaranties leveren.
Thom Canters
Oekraïne en Rusland hebben elk 175 krijgsgevangenen overgedragen. Dat bevestigt de Oekraïense president Zelensky, die het heeft over ‘een van de grootste gevangenenruilen tot nu toe’. Daarbovenop zou Rusland 22 gewonde Oekraïense militairen hebben overgedragen, om ‘goede wil te tonen’, stelt het Russische ministerie van Defensie.
Zelensky bevestigde de ruil tijdens een gezamenlijke persconferentie met de Finse president Alexander Stubb in Finland. Daar zei de Oekraïense president ook dat hij vandaag met zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump zal bellen. Zelensky stelt dat hij met Trump ‘de volgende stappen zal gaan bespreken’. Rusland wil geen volledige wapenstilstand afspreken, maar heeft wel aan Trump toegezegd dertig dagen lang geen energie-infrastructuur aan te vallen.
Dat deed hij in een telefoongesprek met Vladimir Poetin. Na dat gesprek werd duidelijk dat Rusland en Oekraïne gevangen zouden gaan ruilen. Ondertussen proberen de Amerikanen met Rusland in contact te blijven om tot een langdurige vrede te komen.
Mike Waltz, de Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur, zegt dat hij vandaag met zijn Russische collega heeft gesproken over het beëindigen van de oorlog. Waltz: ‘We hebben afgesproken dat onze teams elkaar in de komende dagen in Riyad (Saoedi-Arabië) zullen ontmoeten. We zullen praten over hoe we het staakt-het-vuren kunnen implementeren en hoe we dat kunnen uitbreiden.’
Yassin Boutayeb
Rusland en Oekraïne beschuldigen elkaar van aanvallen op elkaars energiesector, daags nadat Vladimir Poetin heeft toegezegd deze dertig dagen niet aan te vallen. Beide landen zouden nadien droneaanvallen hebben uitgevoerd die de energie-infrastructuur van de ander hebben getroffen.
Poetin voerde gisteren een tweeënhalf uur durend telefoongesprek met de Amerikaanse president Donald Trump. Dat leidde niet tot het door Trump gewenste staakt-het-vuren, omdat de Russische president vasthield aan zijn hoge eisen, waaronder de volledige demilitarisering van Oekraïne. Een toezegging om dertig dagen lang de Oekraïense energiesector met rust te laten, bleek het maximaal haalbare.
Afgelopen nacht bleek dat beide landen nog niet voornemens zijn te stoppen met droneaanvallen. De Oekraïense president Zelensky schrijft op X dat Rusland zo'n veertig Iraanse Shaheddrones heeft afgevuurd op Oekraïne. Daarbij zouden onder meer steden in de Oost-Oekraïense provincie Donetsk en een ziekenhuis in de provincie Soemy zijn geraakt. ‘Het zijn dit soort nachtelijke aanvallen van Rusland die onze energiesector, onze infrastructuur en het normale leven van de Oekraïners verwoesten’, schrijft Zelensky.
Twitter bericht wordt geladen...
Het Russische leger beschuldigt Oekraïne op zijn beurt van een poging om de dertig dagen durende overeenkomst te schenden, al is niet duidelijk of Kyiv eveneens heeft toegezegd zich eraan te houden. Oekraïne zou eveneens een droneaanval hebben uitgevoerd, op een olieopslagplaats in het zuiden van Rusland. De aanval zou slechts enkele uren na het telefoongesprek tussen Trump en Poetin hebben plaatsgevonden. Lokale autoriteiten meldden eerder dat daarbij brand was ontstaan.
Het Kremlin meldt bovendien dat Rusland een geplande droneaanval op Oekraïense energie-infrastructuur na het telefoongesprek heeft stopgezet, door zeven van de eigen drones uit de lucht te schieten. Die bewering valt niet onafhankelijk te verifiëren.
Jasper Daams
Volgens de Amerikaanse gezant Steve Witkoff voeren de Verenigde Staten zondag gesprekken met Rusland over de oorlog in Oekraïne in de Saoedische stad Jeddah. Dat zei Witkoff dinsdag tegen de rechtse nieuwszender Fox News.
Witkoff zal samen met nationale veiligheidsadviseur Mike Waltz en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio afreizen naar Saoedi-Arabië, zei hij. De duivel zit in de details," aldus Witkoff over een mogelijk bestand tussen Rusland en Oekraïne. 'En ik denk dat we die details moeten uitzoeken.'
• De Russische president Vladimir Poetin heeft in een telefoongesprek met de Amerikaanse president Donald Trump niet ingestemd met een voorstel voor een staakt-het-vuren van dertig dagen. Wel is Poetin bereid dertig dagen geen aanvallen uit te voeren op de Oekraïense energie-infrastructuur.
• Volodymyr Zelensky, de president van Oekraïne, stelt dat Poetin geen vrede wil. Poetin benadrukte dinsdag opnieuw dat Oekraïne geen Westerse militaire steun meer mag ontvangen, als voorwaarde voor een staakt-het-vuren. Westerse regeringsleiders hebben laten weten hun steun voor Oekraïne niet te zullen stoppen.
• Europa moet over vijf jaar herbewapend zijn, stelt voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. Het doel van het plan, ‘Readiness 2030’, is dat Europa voldoende capaciteit heeft om tegenstanders af te schrikken. Zo moet Europa zorgen voor een functionerend netwerk van corridors, luchthavens en zeehavens, zodat dat militair materieel en soldaten snel vervoerd kunnen worden. Ook moet er geïnvesteerd worden in luchtverdedigingssystemen, munitie en militaire technologieën.
De eisen die Vladimir Poetin stelt aan een staakt-het-vuren laten volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zien dat de Russische president geen vrede wil. Dat zegt Zelensky in een online-persconferentie. Poetin eiste vandaag opnieuw dat de westerse militaire steun aan Oekraïne volledig stopt.
Zelensky zei desondanks positief te zijn over een staakt-het-vuren op energie-infrastructuur. Tegelijkertijd benadrukte hij dat hij de details van het voorstel dat vandaag uit een telefoongesprek tussen Poetin en Trump kwam, nog moet horen. ‘We moeten nog zien wat er eigenlijk wordt voorgesteld’, aldus Zelensky.
Frankrijk en Duitsland maakten vandaag meteen kenbaar dat ze hun militaire steun aan Oekraïne niet zullen stopzetten. Dat zeiden de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz vandaag in een gezamenlijke persconferentie. Ook Nederland blijft Oekraïne steunen, zei premier Dick Schoof vandaag in de Tweede Kamer.
De Amerikaanse president Donald Trump was na afloop van zijn gesprek met Poetin positief. ‘Vele elementen van een vredesakkoord zijn besproken. Zowel Poetin als Zelensky wil de oorlog beëindigen. Dat proces is nu in volle gang’, schrijft Trump op zijn onlineplatform Truth Social.
Dana Holscher
De Verenigde Staten willen dat ook de aanvallen op de Zwarte Zee stoppen. Dat meldt het Witte Huis in een verklaring naar aanleiding van het telefoongesprek tussen Donald Trump en Vladimir Poetin vandaag. Binnenkort zullen de VS en Rusland onderhandelen over een maritiem staakt-het-vuren.
Oekraïne heeft nog niet gereageerd op het voorstel, maar was voorheen wel voorstander van een staakt-het-vuren op zee en in de lucht. De Verenigde Staten voegden aan dat voorstel een wapenstilstand aan de frontlinie toe. Daar heeft Poetin vandaag niet mee ingestemd, al zullen de VS en Rusland volgens het Witte Huis meteen verder spreken over een permanente vrede in Oekraïne.
Poetin bleef ook vandaag vasthouden aan zijn eerdere eisen voor een staakt-het-vuren. Tijdens het telefoongesprek met Trump zou hij volgens het Kremlin opnieuw geëist hebben dat Oekraïne geen buitenlandse militaire hulp en inlichtingen meer ontvangt. Of dat ook een voorwaarde is voor een staakt-het-vuren op de energie-infrastructuur, zoals de VS en Rusland vandaag overeenkwamen, is nog niet duidelijk.
De Russische president heeft daarnaast ingestemd met een gevangenenruil met Oekraïne. Van beide zijden zullen morgen 175 krijgsgevangenen worden vrijgelaten. Ten slotte meldt het Kremlin dat Trump akkoord is gegaan met een Russisch voorstel om Russisch-Amerikaanse ijshockeywedstrijden te gaan organiseren. Russische teams zijn uitgesloten van de internationale ijshockeycompetitie sinds de grootschalige invasie van Oekraïne. Hoewel het Witte Huis daar vooralsnog niets over losliet, spraken de VS wel over ‘enorme economische deals’ die kunnen voortkomen uit een verbeterde bilaterale samenwerking.
Dana Holscher
De Russische president Vladimir Poetin heeft volgens het Kremlin toegezegd om dertig dagen geen aanvallen uit te voeren op de Oekraïense energie-infrastructuur. De aankondiging komt na een telefoongesprek tussen Poetin en de Amerikaanse president Donald Trump.
Oekraïne had vorige week al ingestemd met een Amerikaans voorstel voor een staakt-het-vuren van dertig dagen, maar de Russische president zette vooralsnog zijn hakken in het zand door eisen te stellen die voor Oekraïne onaanvaardbaar zijn. Poetin eiste onder meer dat het Westen geen wapens meer naar Oekraïne zou sturen.
Het telefoongesprek tussen Trump en Poetin duurde ruim twee uur. Voorafgaand aan het gesprek zei Trump hoopvol te zijn over het beëindigen van de oorlog. ‘We zullen spreken over de verdeling van bepaalde bezittingen’, zei Trump, waarna hij zowel grondgebied als energiecentrales noemde.
Hoewel Trump het niet expliciteerde, doelt hij hoogstwaarschijnlijk op de kerncentrale in Zaporizja. Die centrale, de grootste in Europa, ligt aan de frontlinie in het oosten van Oekraïne. De afgelopen drie jaar heeft Rusland de centrale meerdere malen onder vuur genomen. Inmiddels zijn alle reactoren uitgeschakeld. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei vorige week dat hij vreest dat Rusland de centrale wil innemen, om de bezette Oekraïense gebieden van elektriciteit te voorzien.
Dana Holscher
Europa moet over vijf jaar herbewapend zijn, stelt voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. Het doel van het plan, ‘Readiness 2030’, is dat Europa voldoende capaciteit heeft om tegenstanders af te schrikken, aldus Von der Leyen tijdens een toespraak in Kopenhagen.
Met de onvoorspelbare Donald Trump in het Witte Huis en de voortdurende oorlog in Oekraïne ziet Europa zich genoodzaakt zich op defensiegebied te versterken. Begin deze maand stemden Europese regeringsleiders in met een pakket voorstellen dat in de herbewapening van Europa moet voorzien, ‘ReArm Europe’. De lidstaten zullen zeker 800 miljard euro uitgeven aan het versterken van de defensie-industrie en extra militaire en financiële hulp geven aan Oekraïne. Het plan dat Von der Leyen vandaag presenteerde, is daar onderdeel van.
De militaire paraatheid moet volgens Von der Leyen bestaan uit een functionerend netwerk van corridors, luchthavens en zeehavens, die ervoor moeten zorgen dat militair materieel en soldaten snel vervoerd kunnen worden. Ook moet er geïnvesteerd worden in luchtverdedigingssystemen, munitie en militaire technologieën.
Vanmiddag stemde de Duitse Bondsdag in met honderden extra miljarden in defensie. Ook Estland voert de uitgaven op: het land gaat het defensiebudget verhogen van 3,3 procent van het bruto binnenlands product naar 5 procent.
Over de precieze invulling van militaire steun aan Oekraïne zijn de Europese regeringsleiders het niet eens. De Italiaanse premier Giorgia Meloni sprak vandaag haar afkeuren uit over een Brits-Frans plan om vredestroepen naar Oekraïne te sturen om een toekomstige vredesovereenkomst te waarborgen. De steun voor Oekraïne komt voorlopig van de zogenoemde ‘coalitie van bereidwilligen’, waaraan volgens Britse premier en initiatiefnemer Keir Starmer meer dan dertig landen meedoen.
Dana Holscher
De ministers van Defensie van Polen, Estland, Letland en Litouwen willen dat hun landen zich terugtrekken uit het verdrag tegen het gebruik van antipersoonsmijnen. In een verklaring schrijven de vier ministers dat ‘gezien de geopolitieke instabiele situatie’ die onder meer gekenmerkt wordt door ‘Russische agressie’, het ‘essentieel is om alle mogelijkheden te overwegen om onze afschrikking en verdediging te versterken’.
‘De militaire dreiging voor Navo-lidstaten die grenzen aan Rusland en Belarus sterk is toegenomen’, valt te lezen in de verklaring. Het terugtrekken uit het zogenoemde Ottawa-verdrag moet een ‘duidelijke boodschap afgeven: dat onze landen er niet voor terugschrikken alle middelen aan te wenden om ons grondgebied en onze vrijheid te beschermen’.
Meer dan 160 landen hebben zich aangesloten bij het Ottawa-verdrag, dat stamt uit 1997. Het verdrag regelt wereldwijd de uitbanning van de productie, handel, opslag en het gebruik van antipersoonsmijnen. Rusland heeft het verdrag nooit ondertekend, evenals de Verenigde Staten en China.
Thom Canters
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is uitgenodigd om deel te nemen aan de G7-top die in juni in Canada plaatsvindt. Volgens een woordvoerder van het Canadese ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de nieuwe premier Mark Carney Zelensky gevraagd te komen. De twee spraken elkaar afgelopen weekend telefonisch.
Carney, die vrijdag aantrad, heeft gezegd Oekraïne te willen blijven steunen bij de verdediging tegen Rusland, net als zijn voorganger Justin Trudeau. Canada is ook een van de landen die meepraat bij de vergaderingen van de zogeheten ‘coalitie van bereidwillige landen’. Die groep discussieert veiligheidsgaranties die Oekraïne kan krijgen bij een staakt-het-vuren of een mogelijke vrede met Rusland.
De top van de G7, de groep van grote, westerse economieën, vindt vanaf 15 juni plaats in het Canadese Kananaskis. Zelensky was de afgelopen twee jaar ook aanwezig bij de G7-toppen in Italië en Japan. De aanstaande editie is belangrijk door de ontluikende handelsoorlog tussen G7-landen Canada en de VS. Ook stelde de president van de VS, Donald Trump, dat de verwijdering van Rusland uit de G7 – die volgde op de annexatie van de Krim in 2014 – een fout was.
Frank Rensen
Justitie in Litouwen stelt dat de Russische geheime dienst achter de brandstichting zit bij een warenhuis van IKEA in Vilnius, in mei vorig jaar. De twee verdachten die de brand zouden hebben aangestoken, werden volgens een Litouwse aanklager aangestuurd door een Russische criminele bende die banden heeft met de inlichtingendiensten.
Autoriteiten in verschillende Europese landen vermoeden dat zij sinds de oorlog in Oekraïne het doelwit zijn geweest van Russische sabotageacties. De Litouwse Justitie beschouwt de brand in de IKEA in Vilnius als een terroristische daad, bedoeld om het land te destabiliseren en de steun voor Oekraïne te ondermijnen.
De brand in de IKEA zou zijn gesticht door twee Oekraïeners van onder de 20. Aan beiden zou 10 duizend euro zijn beloofd. Een van hen werd kort na de brand aangehouden toen hij op weg was naar de Letse hoofdstad Riga. Hij zou instructies hebben gekregen om ook daar een aanslag te plegen.
De Litouwse autoriteiten werken in het onderzoek samen met Polen. De Poolse premier Donald Tusk zei vorig jaar dat de verdachten van de brand in Vilnius in verband kunnen worden gebracht met sabotageacties in Polen. In mei vorig jaar brak bijvoorbeeld brand uit in een winkelcentrum in Warschau. Tusk beschuldigde de Russen ervan daar een hand in te hebben gehad.
Ook in andere Europese landen zijn er voorbeelden van vermeende Russische sabotageacties. In het Verenigd Koninkrijk werden eind april twee Britten aangehouden op verdenking van brandstichting bij een magazijn met hulpgoederen voor Oekraïne. Openbaar aanklagers beschuldigen de mannen ervan dat ze voor Rusland werken. Eerder die maand hielden de autoriteiten in Duitsland twee Duits-Russische mannen aangehouden die naar verluidt van plan waren in opdracht van de Russische geheime dienst bomaanslagen en brandstichting te plegen bij militaire bases.
Thom Canters
Het Kremlin heeft bevestigd dat de Russische president Vladimir Poetin morgen zal bellen met zijn Amerikaanse evenknie Donald Trump. Trump zei zondag met Poetin te ‘willen kijken of we die oorlog kunnen beëindigen’.
Trump hoopt Poetins steun te krijgen voor het Amerikaans-Oekraïense voorstel voor een staakt-het-vuren van 30 dagen. Volgens de president is er in de gesprekken met Rusland afgelopen weekend al ‘veel werk verricht’. Daarbij is het onder meer gegaan over ‘het verdelen van bepaalde bezittingen’, zoals grondgebied en energiecentrales.
Vermoedelijk doelt hij daarbij op de kerncentrale in de zuidelijke Oekraïense provincie Zaporizja. Rusland houdt die sinds maart 2022 bezet.
De Amerikaanse speciale gezant Steve Witkoff sprak afgelopen week in Moskou al met Poetin. Tegen nieuwszender CNN zei hij dat het gesprek ‘gericht was op oplossingen’ en dat de verschillen tussen de twee landen waren ‘verkleind’. Witkoff toonde zich voorzichtig optimistisch over dat een staakt-het-vuren binnen enkele weken bereikt kan worden.
Poetin leek het voorstel voor een staakt-het-vuren vorige week nog af te schieten, door een hele reeks voorwaardes te noemen voor Rusland akkoord kon gaan. Zo wil hij voorkomen dat Oekraïne zich hergroepeert en herbewapent. Trump noemde Poetins reactie desalniettemin ‘veelbelovend’.
Thom Canters
Acht Europese landen, waaronder Nederland, dienen maandag een klacht in bij de Verenigde Naties over Rusland. Dat land verstoort hun satellieten. Ze eisen dat Rusland stopt met zijn sabotage.
Lees hier het hele bericht.
Het Oekraïense leger moet in rap tempo gebied prijsgeven in de Russische grensprovincie Koersk. Volgens een militaire analist waar The New York Times mee sprak heeft Oekraïne nog zo’n 80 vierkante kilometer langs de grens in handen. Rusland is de afgelopen tijd bezig aan een snelle opmars in het gebied, dat voor een deel bezet wordt gehouden door Oekraïne.
De Oekraïense minister van Defensie Roestem Oemjerov zei zondag dat zijn troepen zich geherpositioneerd hebben op ‘gunstigere verdedigingslinies’. ‘Onze troepen blijven verdedigingsoperaties uitvoeren en behouden een aanzienlijk aantal vierkante kilometers op vijandelijk gebied’, aldus Oemjerov tegen de Amerikaanse zender Fox News. Het verplaatsen van troepen zou al gepland zijn. Berichten uit het Kremlin over de omsingeling van Oekraïense troepen deed Oemjerov af als Russische propaganda.
Een Oekraïense inlichtingenofficier zegt tegen The New York Times dat de operatie in Koersk ‘in feite voorbij is’. Een commandant die vecht in het gebied vertelt dat zijn eenheid zich heeft teruggetrokken richting de grens. ‘We handhaven nog steeds posities aan het front in Koersk’, aldus de commandant. ‘Het enige verschil is dat we nu veel dichter bij de grens zitten.’ Oekraïne hield sinds afgelopen zomer een gebied van grofweg 1.300 vierkante kilometer gebied bezet in Koersk.
Afgelopen weekend deelde het Oekraïens leger een kaart van het slagveld waarmee het wel leek te bevestigen zich te hebben teruggetrokken uit de stad Soedzja. Dat was de belangrijkste plaats in Koersk die het nog in handen had.
Thom Canters
De Verenigde Staten zijn van plan zich terug te trekken uit een internationaal centrum in Den Haag dat onderzoek doet naar de Russische invasie van Oekraïne. Dat zeggen ingewijden tegen The New York Times.
Het Amerikaanse ministerie van Justitie zou Europese bondgenoten al op de hoogte hebben gesteld van de plannen om het zogenoemde International Centre for the Prosecution of the Crime of Aggression against Ukraine (ICPA) te verlaten. Een specifieke reden voor het besluit, anders dan dat ‘beschikbare middelen anders worden ingezet’, is niet gegeven. Later vandaag zou de terugtrekking officieel bekend gemaakt worden.
Onder de Amerikaanse president Donald Trump zijn de VS steeds verder opgeschoven in de richting van Rusland. Trump heeft steevast gezegd zo snel mogelijk een einde te willen maken aan de oorlog in Oekraïne. Eerder schoof hij de schuld voor de oorlog al in de schoenen van Kyiv. ‘Je had hem (de oorlog, red.) nooit moeten beginnen’, zei Trump in februari tegen de Oekraïense regering. Bovendien weigerden de VS eind februari een VN-resolutie te steunen over de oorlog waarin Rusland als agressor wordt aangewezen, en werd na een ruzie met de Oekraïense president Volodymyr Zelenksy de militaire steun opgeschort.
Het ICPA werd in 2023 opgericht om leiders uit Rusland en zijn bondgenoten ter verantwoording te roepen voor de agressie in Oekraïne. De organisatie opereert naast het Internationaal Strafhof, dat al een arrestatiebevel heeft uitstaan tegen de Russische president Vladimir Poetin vanwege de deportatie van kinderen uit bezette gebieden in Oekraïne naar Rusland. Onder Trumps voorganger Joe Biden sloten de VS zich aan bij het ICPA en stuurde het land ook een hooggeplaatste aanklager van het ministerie van Justitie om bij het centrum samen te werken met aanklagers uit andere landen.
Thom Canters
Met president Donald Trump in het Witte Huis staat Europa militair gezien meer dan ooit alleen. Hoe sterk is de Navo zonder de Verenigde Staten?
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van afgelopen week:
• De Russische president Vladimir Poetin heeft het Amerikaans-Oekraïense voorstel voor een staakt-het-vuren in zijn huidige vorm afgewezen. ‘Waarom hebben ze een wapenstilstand van dertig dagen nodig, voor mobilisatie of wapenleveringen aan Oekraïne?’, zo reageerde Poetin donderdag tijdens een persconferentie in Moskou. De Amerikaanse president Trump noemde de reactie ‘veelbelovend, maar incompleet’. De twee spreken elkaar volgens Trump aanstaande dinsdag.
• De zogenoemde ‘coalitie van welwillenden’, een groep Oekraïense bondgenoten zonder de VS, zijn opnieuw samengekomen om te spreken over een vredesplan voor Oekraïne. De Franse president Emmanuel Macron heeft gezegd dat de mogelijke inzet van Europese militairen in Oekraïne niet voorziet in een ‘massale’ inzet van soldaten, maar vooral in het plaatsen van kleine troepenconcentraties op cruciale plekken in dat land.
• Russische troepen boeken aanzienlijke terreinwinst op de Oekraïense legermacht in de Russische provincie Koersk. Na maanden van mislukte pogingen en zware verliezen dreigen ze de Oekraïners nu te omsingelen. President Vladimir Poetin heeft woensdag voor het eerst sinds Oekraïne Koersk binnenviel een bezoek gebracht aan de provincie.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant