Zoals Duitsland zo lang de motor is geweest van Europa, was Rotterdam die vele decennia van Nederland. Generaties leerden op school dat de haven van Rotterdam de grootste van de wereld was. Het maakte dit volk bijna net zo trots als totaalvoetbal.
In Rotterdam werden de mouwen opgestroopt. Hier lag de basis van Nederland distributieland. En die reputatie lokte niet alleen havenbedrijven, maar ook veel industrie – met name petrochemische – en hoofdkantoren van grote multinationale ondernemingen zoals Unilever en dienstverlenende bedrijven als NautaDutilh en Ernst & Young naar de stad. En Rotterdam was niet te beroerd om in nieuwe faciliteiten zoals de Maasvlaktes te investeren.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Sinds de wereldhandelsroutes zijn verschoven naar de Stille Oceaan, is Rotterdam al ruim niet meer de grootste haven van de wereld. In 2004 raakte de stad die status al kwijt. Het behoort zelfs niet meer tot de top tien. Het visitekaartje van Nederland is inmiddels brainport Eindhoven geworden. Daar investeert de Nederlandse overheid ook 2,5 miljard in.
In Rotterdam lijkt een stille uittocht gaande. Na Indorama, Gunvor en Westlake maakten deze week Tronox en LyondellBasell bekend Rotterdam de rug toe te keren. Omdat de namen minder bekend zijn dan die van Blokker of Stella leidden deze sluitingen niet tot veel nationale ophef. Maar het verlies is niet minder gevoelig. Ook schoof Shell een miljardeninvestering voor de bouw van een nieuwe fabriek voor biobrandstoffen op de lange baan.
De Rotterdamse haven kampt al enige tijd met terugloop van activiteiten. ‘Een neergang in slowmotion’, noemde de Rotterdamse havenwethouder Robert Simons (Leefbaar Rotterdam) het onlangs in het AD. Hij wist ook de oorzaken haarfijn te benoemen: de te hoge energieprijzen in Nederland, de stikstofregels, de congestie op het elektriciteitsnet en de overregulering.
En daar komen nieuwe problemen bovenop zoals de door president Trump ontketende handelsoorlog, de economische terugval in het Duitse achterland en de groeiende aversie tegen de Chinese invloed in de wereldeconomie in het algemeen en die in de Rotterdamse haven in het bijzonder. In 2024 daalde de overslag in de Rotterdamse haven met 0,7 procent na een daling van 6,1 procent in het jaar daarvoor.
Om het tij te keren moet de Rijksoverheid over de brug komen. In februari zonden de provincie Zuid-Holland en de gemeente Rotterdam een brandbrief naar het kabinet, waarin werd gewaarschuwd dat de Rotterdamse haven zijn leidende positie in de wereldeconomie voorgoed dreigt te verliezen. ‘Als het kabinet niet snel ingrijpt, raakt de havenindustrie definitief achterop. Onze welvaart staat op het spel.’
De haven van Rotterdam is nooit onderbedeeld geweest. Het Rijk betaalde 1,4 miljard euro voor alleen al de aanleg van de Tweede Maasvlakte die in totaal 2,8 miljard kostte. Maar de deglobalisering keert zich tegen de havenstad. Europa en Nederland willen zelfvoorzienend en duurzaam zijn. Meer vintage en hernieuwbare energie. Dat betekent minder containerreuzen met Chinese prullaria en minder tankers met lng en aardolie uit de VS. Rotterdam kan niet een oase zijn zonder stikstofregels en netwerkcongestie.
Dat de Rotterdamse haven ooit de grootste was, moet worden gekoesterd als een historisch feit, net als totaalvoetbal.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant