De Europese regeringsleiders willen dat de EU over maximaal vijf jaar een geloofwaardige defensiemacht is. Dat vergt grootschalige investeringen over een lange periode. Alle benodigde voorstellen daartoe moeten met spoed worden aangenomen en uitgevoerd.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
In een gezamenlijke verklaring riepen de leiders donderdagavond op om ‘de defensieparaatheid van Europa de komende vijf jaar beslissend te vergroten’. De datum van 2030 komt niet uit de lucht vallen. EU-ambtenaren wijzen op informatie bij geheime diensten in verschillende EU-landen, waaruit zou blijken dat Rusland binnen drie tot vijf jaar voldoende is voorbereid om een EU-land binnen te vallen. Haast is dus geboden.
De leiders verwelkomden dan ook de strategische defensievisie die de Europese Commissie woensdag presenteerde. De alarmerende boodschap daarin is dat de veiligheid van de EU-landen aan alle kanten onder druk staat met oorlog in Oekraïne in het oosten, een onberekenbare Amerikaanse president in het westen, en sabotageacties in EU-landen en Europese wateren. ‘Als Europa oorlog wil voorkomen, moet het zich erop voorbereiden’, zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.
Premier Dick Schoof onderstreepte bij aanvang van de EU-top het belang van een sterkere defensie. Het bedrag dat de Commissie daarvoor wil mobiliseren – 800 miljard euro voor de komende vier jaar – is voor Nederland acceptabel. Volgens Schoof wordt het wel een ‘tour de force’ om die miljarden op de juiste wijze te besteden.
De Finse premier Petteri Orpo toonde zich zichtbaar ingenomen met de EU-besluiten. ‘Eindelijk bouwt de EU aan haar eigen, sterke defensie.’ Finland deelt een ruim 1.300 kilometer lange grens met Rusland. Volgens de Litouwse president Gitanas Nauseda bewijst leiderschap zich met beslissingen. ‘Als we onze militaire tekorten aanpakken, zullen we een leider zijn.’ EU-buitenlandchef Kaja Kallas waarschuwde dat ‘zwakte de agressors aanmoedigt’.
De 800 miljard euro die de Commissie voorstelt, komt grotendeels direct van de lidstaten. De Europese begrotingsregels worden tijdelijk versoepeld, waardoor de EU-landen circa 650 miljard euro meer kunnen uitgeven aan defensie. Verder komt er een nieuw EU-fonds van 150 miljard euro waaruit landen kunnen lenen om de defensie te versterken. Voorwaarde is dat vooral Europese wapenfabrikanten daarvan profiteren. De EU-landen moeten ook veel meer samen inkopen, de Commissie biedt aan om dit te coördineren.
De Commissie sluit niet uit dat er op termijn meer geld nodig is. Alle opties liggen daarbij op tafel, inclusief gezamenlijke leningen (eurobonds). Schoof herhaalde donderdag dat Nederland dit afwijst omdat het zou leiden tot onhoudbare schulden.
De leiders beloofden de Oekraïense president Volodymyr Zelensky – die via een videoverbinding een kwartier met de leiders sprak – extra militaire en financiële steun. Alleen de Hongaarse premier Viktor Orbán – een bondgenoot van Moskou – nam daar afstand van. Bondskanselier Olaf Scholz zei dat Berlijn dit jaar 7 miljard euro voor Kyiv uittrekt. Daarmee is Duitsland de grootste donor van Oekraïne. Het Duitse parlement maakte deze week een eind aan de ‘schuldenrem’, waardoor uitgaven voor defensie (inclusief hulp aan Oekraïne) ongelimiteerd mogen stijgen.
Ondanks hun warme woorden voor Zelensky werden de leiders het niet eens over een voorstel van Kallas om Kyiv dit jaar tussen de 20 en 40 miljard euro meer aan militaire steun te verlenen. Zelfs een eerste aanzet – twee miljoen granaten ter waarde van 5 miljard euro – was een stap te ver. Spanje, Italië en Frankrijk lagen dwars, zij helpen Kyiv aanzienlijk minder dan andere EU-landen.
De Baltische lidstaten bepleitten een versnelling van de onderhandelingen met Oekraïne over het EU-lidmaatschap. Volgens deze landen zou Oekraïne in principe in 2030 moeten toetreden tot de Unie, wat Moskou ervan zou weerhouden het land nogmaals binnen te vallen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant