is voormalig Amerika-correspondent en commentator van de Volkskrant.
Het negeren van rechterlijke uitspraken is een niet te onderschatten aanval op de trias politica die alle alarmbellen moet laten rinkelen.
Met het negeren van een rechterlijke uitspraak en de daaropvolgende verdachtmakingen van de rechter heeft de Amerikaanse president Donald Trump een volgende stap uit het autoritaire handboek gezet. Daarmee laat hij opnieuw zien hoe kwetsbaar de (Amerikaanse) rechtsstaat is, en hoezeer de verdediging daarvan rust op het handelen van individuen.
Om de vermeende leden van een Venezolaanse bende uit te zetten riep Trump zaterdag de Alien Enemies Act in, een wet uit 1798 die de president grote bevoegdheden geeft om in geval van oorlogshandelingen vreemdelingen te interneren of deporteren en die tot dusver alleen is gebruikt tijdens drie daadwerkelijke oorlogen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Rechter James Boasberg zette er een streep doorheen. Hij had ernstige twijfels over de rechtmatigheid van de wet, en gebood de onmiddellijke opschorting van de daarop gebaseerde proclamatie.
Trump negeerde die uitspraak en liet zaterdag drie vliegtuigen met gedeporteerde Venezolanen naar El Salvador vliegen, waar ze in een gevangenis voor terroristen zijn beland (de VS betalen El Salvador daarvoor).
Trump voerde twee redenen aan voor het negeren van de uitspraak. Ten eerste zouden de toestellen het Amerikaanse luchtruim al hebben verlaten, en ten tweede zou de rechter ‘helemaal geen zeggenschap hebben over deze presidentiële acties’.
Het eerste argument is tamelijk sofistisch – alsof je je niet aan het recht hoeft te houden zodra je in internationale wateren bent – en klopt sowieso niet, aangezien een van de drie vliegtuigen nog niet was opgestegen uit Texas. Blijft over het tweede argument: dat de president dit gewoon kan maken, en daar niet eens discussie over hoeft te voeren.
Dat is een niet te onderschatten aanval op de trias politica, de scheiding der machten, die alle alarmbellen moet laten rinkelen – voor zover dat nog niet het geval was.
Dat het menens is, liet Trump zelf de afgelopen dagen blijken. Hij riep op tot een afzettingsprocedure jegens rechter Boasberg, ‘een radicaal linkse gestoorde rechter die de rol van president op zich wil nemen’. Dat advies werd meteen gevolgd door de gedienstige Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden, die een impeachment begonnen. Het is de vijfde niet-meewerkende rechter die ze op deze manier proberen af te zetten.
Ook Pam Bondi, minister van Justitie, liet haar trumpistische loyaliteit blijken. ‘De rechter heeft niet het recht zulke vragen te stellen. Dit is een ongekozen federale rechter die het buitenlandbeleid probeert te beïnvloeden, waar hij zich niet mee moet bemoeien.’
Boasberg is in geen enkel opzicht links te noemen. Hij werd allereerst door de Republikeinse president George W. Bush als rechter aangesteld, daarna door de Democraat Barack Obama herbenoemd. Hij staat bekend om zijn genuanceerde uitspraken. Tijdens zijn rechtenstudie was hij een huisgenoot van de huidige conservatieve hoge rechter Brett Kavanaugh. Zijn antwoord was het enig juiste: de juiste procedure voor de regering is een hoger beroep, geen ongehoorzaamheid.
Zelfs de conservatieve opperrechter John Roberts tikte Trump op de vingers. ‘Al meer dan twee eeuwen is een afzettingsprocedure niet het juiste antwoord op een onwelgevallige rechterlijke beslissing. Daarvoor hebben we de beroepsprocedure.’
Dat hooggeplaatste verzet is hoognodig, maar nog niet hard of duidelijk genoeg. Trump voelde zich, met de hem typerende lafheid, niet aangesproken omdat Roberts hem niet bij naam had genoemd. Noem hem alsnog bij naam, is dan de remedie. Maak de dreigende autocratie persoonlijk.
Want elke stap richting verdere afbraak van de rechtsstaat moet uit alle macht worden tegengewerkt. Alleen Julius Caesar stak de Rubicon in één dag over.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant