Het is goed dat Europa op grote schaal geld leent om snel de eigen defensie op orde te brengen, vindt DNB-president Klaas Knot. Ook het aangaan van gezamenlijke schulden, zogenoemde eurobonds, zijn in dat opzicht een begrijpelijke stap, aldus Knot bij de presentatie van het DNB-jaarverslag.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Het geopolitieke wapengekletter, zowel letterlijk als via importtarieven, markeert volgens Knot het einde van een lange periode van vrijhandel waaraan zeker Nederland als open economie zeer veel voorspoed te danken heeft. Hij citeerde paus Franciscus: ‘Ik heb het gevoel dat we van een tijdperk van verandering overgaan naar een verandering van tijdperk.’
De president sprak zijn steun uit voor de Europese plannen om op grote schaal samen wapens te kopen en daarvoor begrotingsregels los te laten en gemeenschappelijke schulden aan te gaan. Het verzet binnen de Nederlandse politiek tegen met name ‘eurobonds’, noemde hij ‘gehyperventileer’ waarbij ‘de rationaliteit een beetje weg is’. Knot erkent dat het ‘een reëel risico’ is dat de inflatie door de grote uitgaven verder oploopt en ook dat de toch al hoge staatsschuld van veel eurolanden zal oplopen. Maar veiligheid in Europa noemde hij nu ‘veel belangrijker’.
Wel suggereerde hij dat het geld dat Europa nu snel wil lenen ‘tijdelijk’ moet zijn. Want als defensie in de toekomst structureel meer geld gaat kosten, moet dat ook structureel in de begrotingen van Europese lidstaten opgenomen worden, stelde Knot. ‘En omdat Europa weleens moeite heeft om tijdelijk ook echt tijdelijk te laten zijn, zou je bijvoorbeeld kunnen voorstellen de hoeveelheid geld die geleend mag worden volgens een vooraf afgesproken pad af te bouwen.’
Het is het laatste jaarverslag dat Knot mocht toelichten. Na veertien jaar is hij aan het eind van de tweede ambtstermijn en per 1 juli maakt hij ‘met pijn in het hart’ plaats voor een opvolger. ‘Rationeel weet ik dat het goed is dat er nieuw leiderschap komt’, zei Knot. ‘Tegelijkertijd voel ik dat er nog zo verschrikkelijk veel is te doen waaraan ik samen met de fantastische medewerkers nog een bijdrage kan leveren.’
Over een vervolgbaan zegt Knot nog niet na te denken. ‘Tot 30 juni, 23.59 uur is al mijn aandacht hier nodig. Daarna zal ik eerst eens even uitrusten.’
Knot permitteert zich in zijn jaarverslag wel een terugblik op zijn tijd als hoofd van de bank. Daarbij springen de vier crises die hij meemaakte eruit: de grote schulden- en eurocrisis aan het begin van zijn termijn, de coronapandemie en de energiecrisis in de laatste vijf jaar. En nu dus de handelsoorlog en herbewapening van Europa.
Rode draad door al die crises is volgens Knot dat ze externe oorzaken hebben waar Nederland zelf amper invloed op heeft. Volgens hem het ultieme bewijs dat je ervoor moet zorgen dat je als land een robuuste begroting moet hebben om onverwachte schokken op te vangen.
De laatste crisis is in de eerste plaats zeer ernstig, maar, erkende Knot, voor monetair economen wel zeer interessant. De economieboekjes vertellen dat het invoeren van handelstarieven de inflatie opdrijft. Waarbij het de eerste opdracht is van Knot om die te beteugelen. ‘Maar nu kun je ook aanvoeren dat het de economische groei zal afremmen en dat de inflatie juist terugloopt.’
In zekere zin is die situatie te vergelijken met de energiecrisis, zegt Knot. ‘In beide gevallen heb je een schok in het aanbod, met stijgende prijzen tot gevolg.’
In zo’n geval moet de centrale bank reageren door de rente te verhogen en de economie op die manier af te remmen. In het verleden, zoals tijdens de oliecrisis in de jaren zeventig, ging het afremmen van de inflatie gepaard met een sterk oplopende werkeloosheid. Maar tijdens de recente energiecrisis is het gelukt om zowel de inflatie te beteugelen als de economie goed te laten draaien.
Wat het antwoord van de Europese Centrale Bank zou moeten zijn op de huidige problemen, is voor Knot dan ook ‘helemaal open’. We zullen op weg naar de volgende vergadering in april zoveel mogelijk relevante data moeten verzamelen om daar het beste antwoord op te vinden.’
Op een ander vlak is de reactie van DNB op zich al wel helder, namelijk wat betreft het eigen beleggingsbeleid van de bank. DNB wil ‘duurzame welvaart’ stimuleren en houdt dus een deel van haar geld aan in langetermijnbeleggingen die helpen de CO2-uitstoot in Europa terug te brengen. Olaf Sleijpen, directeur monetaire zaken, vertelde dat de bank nu ook mogelijke beleggingen onderzoekt die de ‘weerbaarheid’ van Europa ten goede zouden komen. Dat zou, wat de DNB-directie betreft, kunnen gaan over investeringen in defensie, maar ook over geld voor cyberveiligheid.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant