Vorige week zat ik in het Amsterdamse DeLaMar Theater bij Vrijdag Doemsdag, de erg sterke solovoorstelling van Remko Vrijdag. In een mix van cabaret, toneel en muziektheater speelt Remko Vrijdag de laatste mens op aarde, die zich moet zien te redden in een post-apocalyptische wereld. De voorstelling kent bijzondere wendingen, vandaar dat het publiek na afloop nog een voice-over te horen kreeg. Een vriendelijke stem verzocht ons of we het verrassende einde niet willen verspreiden via sociale media.
Spoileralerts doemen steeds vaker op in het theater. Nog vaker dan het publiek krijgen de theaterrecensenten verzoekjes mee naar huis. Onlangs, bij de première van Let’s Get Louder, de onewomanshow van Stephanie Louwrier, kreeg de pers per mail het verzoek om het slotdeel niet in de recensies te beschrijven.
Micha Wertheim bracht het journaille in 2022 pas écht in een lastig parket, toen hij na afloop van Voor heel even brieven liet uitdelen met het dringende verzoek of de recensenten de grote verrassing uit hun artikelen wilden houden. Het probleem was hier wel dat dit sloeg op het centrale concept van de show. Spoileralert: in Voor heel even was Wertheim met oortjes in de hele voorstelling aan het telefoneren, in plaats van dat hij tegen het publiek sprak. Als je ze nu terugleest heeft het bijzondere, of beter gezegd: onbegrijpelijke, recensies opgeleverd.
Dit voorjaar toert Micha Wertheim langs de kleine zalen met een nieuw experiment, getiteld Nergens anders. De cabaretrecensenten kunnen zich alvast schrap zetten voor nieuw spoilergevaar.
Hoewel de verzoeken soms lichtelijk overdreven klinken, heb ik er alle begrip voor. Sommige voorstellingen drijven op verrassingen en wendingen, en het lijkt me als maker vreselijk als jouw zorgvuldig opgebouwde plot meteen na de première de wereld in wordt geslingerd.
Tegelijk zitten theaterjournalisten in een spagaat, want het is juist hun taak om duidelijke, verhelderende stukken te schrijven, zeker ook voor de lezers die de voorstelling niet zullen gaan bezoeken (en dat is het grootste deel van de lezers).
Eind januari vond op Theaterkrant.nl een interessante discussie plaats tussen recensent en makers. Kester Freriks had een zeer lovende recensie geschreven over Noodzakelijk kwaad van cabaretier René van Meurs. Maar in zijn stuk gaf hij vrijwel de hele voorstelling weg, inclusief het einde.
Al snel kwamen er cabaretcollega’s in actie. Jan Beuving schreef een reactie op de site: ‘Dit is meer een stenoverslag dan een recensie.’ Ook Jochem Myjer reageerde: ‘Ik vind dat u veel en veel en veel en veel te veel weggeeft. Wij spelen zo’n show nog twee seizoenen.’ De Theaterkrant-redactie besloot om een spoileralert aan het stuk toe te voegen.
Voor mij is de conclusie toch dat we lekker moeten blijven schipperen tussen te veel en te weinig informatie weggegeven in je theaterrecensie. Soms gaat het fout, maar meestal gaat het goed. En de echte spoilervrezers zullen de recensies toch wel mijden totdat ze de voorstelling zelf hebben gezien.
Gelukkig hebben we ook nog het mooie journalistieke genre van ‘het achterafverhaal’. Mijn collega Gidi Heesakkers schreef er vorig jaar eentje over de oudejaarsconference van Micha Wertheim. In dat verhaal, dat pas op 1 januari werd gepubliceerd, kon zij de verrassende voorstelling heerlijk tot in detail analyseren.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns