Dit voorjaar moet de Britse regering beslissen of het oude gebouw van de Rijksmunt, tegenover de Tower of London, kan worden verbouwd tot een Chinese ambassade. Er is weerstand van buurtbewoners, politici en Hongkongers.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
‘Ambassade? Een groot politiebureau, een spionnennest! Midden in Londen!’ Met haar strijdvaardige gezicht deels verborgen achter een geel masker demonstreert Mandy, die niet met haar achternaam in de krant wil, bij de plek waar de grootste Chinese ambassade van Europa moet komen. In haar hand houdt de Britse van Hongkongse komaf een bord waarop staat dat de ‘mega-ambassade’ een bedreiging is voor de nationale veiligheid. ‘We staan hier om de Britten te waarschuwen. Vertrouw nooit de Communistische Partij.’
Voor de toeristen die op een zonnige maar koude zaterdagmiddag de Tower en de nabijgelegen Tower Bridge fotograferen, is de luidruchtige demonstratie een extra bezienswaardigheid. Een paar duizend betogers, in de gaten gehouden door tientallen agenten, staan voor de hoge poorten van de Royal Mint Court. Aan de gevel van dit ruim tweehonderd jaar oude gebouw komt in de nabije toekomst onder het koninklijke wapen en de tekst Dieu et mon Droit mogelijk de rode vlag van de Volksrepubliek China te hangen. De veiligheidscamera’s zijn al geïnstalleerd.
Vier jaar geleden presenteerden de Chinezen de plannen om het rijksmonument om te bouwen tot een grote ambassade, compleet met 225 woningen voor het ambassadepersoneel. Drie jaar eerder had Beijing de grond, in totaal 2,1 hectare, al gekocht. Maar het stadsdeel lag dwars en verwierp de plannen unaniem, de Conservatieve regering besloot zich er niet mee te bemoeien.
Maar Beijing gaf niet op. Kort nadat de Labour Partij begin juli aan de macht was gekomen, diende China een identiek voorstel in, wetende dat de nieuwe regeringspartij de Anglo-Chinese relatie wil verbeteren. In november kwam het plan ter sprake tijdens de eerste ontmoeting tussen de Britse premier Keir Starmer en de Chinese president Xi Jinping. Nadat het stadsdeel weer negatief had gereageerd, besloot de regering een onafhankelijke inspecteur te benoemen die afgelopen maand hoorzittingen hield. Dit voorjaar komt hij met een niet-bindend advies aan de regering.
Dat de sociaaldemocratische regering gematigd positief tegen het controversiële ambassadeplan lijkt te staan, bleek uit een vrijgegeven brief van minister van Buitenlandse Zaken David Lammy. ‘Omdat het gaat om een nieuwe ambassade, vind ik dat deze aanvraag duidelijk in het belang is van een buitenlandse regering, meer dan van plaatselijk belang.’
‘Dat is ongelooflijk,’ zegt Peter Golds, met 27 jaar het langst zittende raadslid van Tower Hamlets. ‘Dat de regering overweegt om een groot stuk grond naast de Tower en het financiële centrum aan China te geven. Denk je dat de Amerikanen zo’n buurman dulden naast Wall Street, of de Fransen naast de Notre-Dame? Het is niet alleen een prestigieuze maar ook een strategische locatie.’ In 2019 maakte een rapport van de veiligheidsdiensten melding van kabels met gevoelige financiele informatie die hier onder de grond liggen. Dat brengt zorgen over spionage met zich mee. Volgens de Chinese autoriteiten zijn die ongegrond.
Een andere zorg zijn verkeersopstoppingen, omdat een ambassade als deze een magneet zal zijn voor protesten. Ook op zaterdag ontstonden er files over Tower Bridge, ondanks flinke politie-inzet. Raadslid Golds, een Conservatief, heeft een voorkeur voor het oorspronkelijke plan om de Rijksmunt te verbouwen tot kantoren, winkels en woningen, met toegang tot de ruïnes van het klooster dat het domein was van de Orde der Cisterciënzers. Naar het klooster, St Mary Graces, is het complex met honderd flats genoemd dat op het terrein van de Royal Mint Court ligt.
De bewoners kregen enkele jaren geleden een grote schok toen ze per toeval ontdekten dat niet langer de Britse monarch, maar de Chinese Communistische Partij hun pachtheer is. ‘Ik kwam van vakantie terug en hoorde dat de pacht in handen is van de Chinese staat’, zegt de 64-jarige Mark Nygate, die er sinds 1998 in een tweekamerflat woont. ‘De woningbouwvereniging zwijgt erover. Je hebt geen idee wat de plannen van deze eigenaar zijn, wat ze op termijn met de flats aan willen. De onzekerheid betekent in ieder geval dat de flats onverkoopbaar zijn.’
Voor de regering staat een goede band met China voorop. Afwijzing van het plan zou gezichtsverlies betekenen voor Beijing en een verslechtering van de band. ‘We zijn overeengekomen dat onze relatie consistent, duurzaam en respectvol wordt,’ zei Starmer nadat hij Xi had ontmoet tijdens een G20-top. Voorop staat daarbij de handel met de op een na grootste economie van de wereld. Begin dit jaar was minister van Financiën Rachel Reeves in China, waar ze deals sloot ter waarde van omgerekend ruim 700 miljoen euro.
Die boodschap van respect vindt bij de demonstranten weinig gehoor. Op protestborden van de buurtbewoners, politici, Tibetanen, Taiwanezen en Hongkongers wordt de Britse premier onder meer als marionet van de Chinese machthebbers afgebeeld. Hongkongers benadrukken hoe China afspraken met de Britten over de voormalige kroonkolonie heeft geschonden. ‘De Britten moeten ferm staan en dit erfgoed niet weggeven aan China,’ zegt de Britse-Hongkonger Kwok, overgekomen uit de stad Warrington. ‘Wat we nu zien is ‘koutou’ – onderwerping.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant