Het Nederlandse koningspaar is sinds dinsdag op bezoek in Kenia. Keniaanse jongeren zetten de koning onder druk zich uit te spreken over het repressieve bewind van de president, zag Afrika-correspondent Joost Bastmeijer. ‘De onvrede is zeker niet verdwenen.’
Dag Joost. De afgelopen dagen volgde je het koningspaar tijdens hun staatsbezoek in Kenia. Hoe ging dat eraan toe?
‘De Rijksvoorlichtingsdienst en het ministerie van Buitenlandse Zaken hebben samen met de Kenianen een heel programma dichtgetimmerd. Naast koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn minister Caspar Veldkamp van Buitenlandse Zaken, minister Ruben Brekelmans van Defensie en minister Reinette Klever voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp mee.
‘Woensdag was ik bij de zogenoemde contraprestatie. Als dank voor de geboden gastvrijheid verzorgde het koningspaar een programma met kunst en muziek. Op de eerste dag had de Keniaanse president William Ruto in zijn residentie al een staatsbanket gegeven voor zijn Nederlandse gasten.’
Er was veel te doen om het staatsbezoek, vanwege de gebrekkige mensenrechtensituatie in het land en het hardhandig neerslaan van protesten tegen Ruto vorig jaar. Wat merkte je daar de afgelopen dagen van?
‘Het was eigenlijk de bedoeling dat dit bezoek al in oktober zou plaatsvinden. Dat is toen uitgesteld, omdat het te kort volgde op de rellen in juni. Nederland heeft pas besloten het bezoek door te laten gaan nadat de ambassadeur voor de mensenrechten van Buitenlandse Zaken, Wim Geerts, in februari een bezoek had gebracht aan Kenia. Hij heeft toen onder meer gesprekken gevoerd met jongeren. Jonge Kenianen speelden bij de protesten tegen de regering een hoofdrol.
‘Een groot deel van dit bezoek staat in het teken van de handelsrelatie tussen Nederland en Kenia. Maar ze ontkomen er natuurlijk niet aan het ook over de mensenrechtensituatie te hebben. Toen het koningspaar dinsdag aankwam met het vliegtuig, hebben ze na een ontmoeting met Ruto direct een gesprek gehad met jongeren op de Nederlandse ambassade. Dat laat wel zien dat de koning de situatie serieus heeft genomen.’
Hoe verliep dat gesprek?
‘Onder jonge Kenianen leefde er in aanloop naar het bezoek veel scepsis over welke jongeren voor het gesprek waren uitgenodigd en of die wel onafhankelijk waren. Enkele aanwezigen bleken via hun werk banden te hebben met de Nederlandse overheid, maar zeker niet iedereen.
‘Dat werd ook duidelijk tijdens het gesprek: het was redelijk recht voor z’n raap. Een van de aanwezigen vroeg waarom de koning er voor had gekozen om toch te komen. Een petitie om het koningspaar te verzoeken weg te blijven, kreeg meer dan 22 duizend handtekeningen.
‘Het verweer van de koning was dat hij de situatie alleen met Ruto kon bespreken als hij zou komen. Hij stelde bovendien dat het niet ging om een ontmoeting tussen personen, maar tussen twee landen die al meer dan zestig jaar goede betrekkingen hebben. Volgens de koning zijn er naast mensenrechten ook andere belangen, met name op het gebied van handel.’
Heeft het onbegrip ook tot protesten geleid?
‘Ik heb contact gehad met tientallen Kenianen, hoewel veel mensen niet fysiek durfden af te spreken. Het gevoel van onbehagen en de onvrede zijn zeker niet verdwenen. Dat heeft direct niet geleid tot demonstraties langs de route. Vandaag is de laatste dag van het bezoek, maar het lijkt er niet op dat er nog een protest aankomt. Toch is er online nog steeds veel woede voelbaar. Ook na het gesprek met het koningspaar zag je veel boze reacties van Keniaanse jongeren op sociale media.
Hoe heeft Willem-Alexander zich tijdens het bezoek tegenover Ruto opgesteld?
‘Mensenrechtenorganisaties als Amnesty hadden de koning aangespoord om, als hij het bezoek dan toch door liet gaan, de mensenrechtensituatie aan de orde te stellen. Wat hij achter de schermen heeft gezegd, weten we natuurlijk niet. Maar voor de schermen heeft de koning op meerdere momenten de koning de mensenrechtensituatie in Kenia aangekaart.
‘Dat deed hij dinsdag bij een persmoment bij aankomst op de residentie van president Ruto. Dat liet wel zien dat hij het belangrijk vindt – hij had er ook níks over kunnen zeggen. Bij het staatsbanket later die dag kwam hij er nog uitgebreider op terug. Hij zei in de richting van Ruto dat Nederland zich zorgen maakt over de verdwijningen van critici van de president en andere mensenrechtenschendingen. Daar hoopte hij ‘vrijmoedig’ met elkaar over te kunnen spreken. De jongerenbeweging is erin geslaagd de koning flink onder druk te zetten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant