De Rijksoverheid moet zich loskoppelen van big tech, vindt de Tweede Kamer. Die heeft dinsdag een motie aangenomen om over te gaan tot de oprichting van een ‘rijkscloud’, voor de opslag van documenten en mailarchieven van ministeries, in plaats van op Amerikaanse servers.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met tech als specialisme.
Al meer dan twee jaar verhuist de Rijksoverheid bestanden, systemen en mailarchieven naar de dataparken van bedrijven als Microsoft, Google of Amazon. Deze diensten zijn gebruiksvriendelijk en relatief goedkoop. Zo gebruiken Kamerleden clouddiensten van Microsoft om te mailen en om hun documenten op te slaan. Ook het registratiesysteem van het internetdomein ‘.nl’ werd vorig jaar uitbesteed aan Amazon.
Maar de afhankelijkheid van Amerikaanse diensten is gevaarlijk, klonk vorige week donderdag tijdens een Kamerdebat over het gebruik van ict door de overheid. Die ‘hangt aan het infuus van Amerikaanse techmiljardairs’, zei Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA). De urgentie om dit infuus los te trekken is de afgelopen weken toegenomen, meende NSC-Kamerlid Jesse Six Dijkstra: ‘Onze digitale afhankelijkheid van Amerikaanse bedrijven kunnen de VS gebruiken als drukmiddel.’
Kritiek op deze grootschalige ‘cloudmigratie’ is niets nieuws: techexperts waarschuwen al langer dat de digitale soevereiniteit van Nederland erdoor in het geding komt. Maar, zoals Kathmann in juni 2024 zei: ‘Dit onderwerp wordt gezien als onbeduidend, even interessant als het merk pennen dat op kantoor ligt.’
Dat de Tweede Kamer dinsdag een reeks moties aannam om de Nederlandse digitale autonomie te stutten, is daarom een omslagpunt. Vooral omdat de negen moties – waarvan geen enkele sneuvelde – werden gesteund door Kamerleden van coalitie- én oppositiepartijen.
Zo stemde een meerderheid van de Kamer voor de motie van Kathmann om te investeren in een ‘rijkscloud’. Deze online ict-omgeving, in eerste instantie voor mail en de opslag van bestanden, moet volledig onder Nederlands beheer komen. ‘Baanbrekend’, zegt Kathmann opgelucht: ‘Eindelijk wordt het als belangrijk gezien dat Nederland technologisch de eigen broek moet kunnen ophouden – net zoals we die onafhankelijkheid al heel normaal vinden op medisch gebied.’
Door het aantreden van de Amerikaanse president Donald Trump zijn op digitaal gebied de koppen dezelfde kant op gedraaid, zoals dat ook op militair gebied is gebeurd. Zo zette Kamerlid Marieke Koekkoek (Volt) haar motie om versneld te investeren in Europese alternatieven voor Amerikaanse clouddiensten kracht bij met het argument dat Trump ‘maatregelen kan nemen die de toegang tot of veiligheid van Europese data in Amerikaanse cloudomgevingen bedreigen’.
De vrees is dat Trump de afhankelijkheid van Amerikaanse datacenters kan gebruiken om Europa onder druk te zetten: ‘Doet Nederland niet wat Trump wil, dan kan hij sancties introduceren waardoor wij de toegang tot de clouddiensten van Microsoft of Amazon kwijtraken’, zegt Simon Besteman, directeur van de Dutch Cloud Community, een belangenvereniging van Nederlandse cloudleveranciers.
In een reactie aan de Volkskrant laat Zsolt Szabó, staatssecretaris van Digitalisering en Koninkrijksrelaties (PVV), weten dat hij de aangenomen moties ‘in overweging zal nemen’. Hoewel het nog onduidelijk is of er daadwerkelijk een rijkscloud komt en hoe die eruit moet zien, is Besteman ‘heel blij’ met de nieuwe steun van de Tweede Kamer voor de Nederlandse cloudsector. ‘De politiek heeft het al langer over investeringen in de sector, maar dan ging het over een tijdschaal van jaren. Inmiddels is het devies: het moet nu gebeuren.’
Is de Nederlandse sector daar klaar voor? ‘Ja, deels’, zegt Besteman. De Nederlandse providers kunnen het gros van de clouddiensten die de overheid nu nog van Amerikaanse bedrijven afneemt prima leveren, zegt hij. Dan gaat het bijvoorbeeld over de opslag van bestanden.
Toch hebben Nederlandse cloudbedrijven simpelweg niet de middelen van Google of Microsoft, en ze zijn ook nog niet eerder gevraagd om een hele rijkscloud op te zetten. ‘We moeten daarom nog goed onderzoeken waar de grootste investeringen precies nodig zijn. Dat heeft niemand nog goed in kaart gebracht.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant