Vrede in Oekraïne is nog niet zo dichtbij als het Witte Huis ons wil doen geloven. De huidige aanpak is vooral morele en politieke zelfontwapening.
Vrede is nog nooit zo dichtbij geweest, zegt het Witte Huis na telefoontjes van president Trump met Poetin en Zelensky. Een tijdelijke, gedeeltelijke wapenstilstand inzake beschietingen van energie- en civiele infrastructuur ligt in het verschiet – al was daar na Poetins gesprek met Trump nog weinig van te merken. Zelensky heeft ook ingestemd met een onvoorwaardelijke wapenstilstand langs het front – iets waaraan Poetin ridicule voorwaarden verbindt die neerkomen op Oekraïense capitulatie.
Poetin werd na het telefoongesprek overladen met complimenten door Trump. Zijn onderhandelaar Witkoff gelooft Poetin ‘op zijn woord’ en prijst hem om zijn wens ‘geen mensen meer te zien sterven in het veld’. Een boude opmerking over een leider die met zijn agressieoorlog al honderdduizenden slachtoffers maakte. Trumps blinde geloof in Poetins goede intenties, terwijl hij nog nul concessies heeft gedaan, spreekt boekdelen over dit verwrongen ‘vredesproces’, waarin Amerikaans handelen berust op een fabelachtige omkering van de werkelijkheid, een uitgangspunt dat voor Oekraïne en andere Europeanen bedreigend is.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Peilingen tonen dat Amerikanen Kyiv juist meer willen steunen, maar Trump is uit op innige relaties, ook economisch, met Poetins Rusland. Daarvoor chanteert hij Oekraïne met militaire hulp, en geeft hij Poetin diplomatiek eerherstel, waarbij zijn oorlogsmisdaden worden weggepoetst.
Deze aanpak – een mengeling van amateurisme, gebrek aan expertise en grenzeloos geloof in eigen kunnen – wordt verkocht als realistische machtspolitiek, maar is morele en politieke zelfontwapening. Voor Poetin een geschenk uit de hemel: wat op het slagveld niet lukt, is wellicht verkrijgbaar aan Trumps onderhandelingstafel. Zoals Boris Johnson stelt: ‘Poetin onderhandelt niet, hij lacht ons uit.’
Er zijn grenzen aan de schade die Trump kan aanrichten – tenminste, als Oekraïne en vrije Europese landen hun eigen grenzen duidelijk aangeven en bewaken: geen formele erkenning van Russische veroveringen, geen Oekraïense demilitarisering, geen Russisch veto over een Europese afschrikkingsmacht of externe militaire steun.
Ondanks alle valkuilen waartoe dit leidt, heeft Trump met zijn overname van Russische spreekpunten wél de deur naar vredesbesprekingen opengezet. Die moet openblijven en gepaard gaan met maximale Europese steun aan Oekraïne: Poetin moet afstand kunnen nemen van zijn eigen oorlog, laat het via een potje ijshockey met Trump zijn, maar zonder beloning voor zijn agressie. Het is daarom goed dat Zelensky zich blijft uitspreken voor ‘vrede in 2025’ – maar ook ‘vrede door kracht’.
Het echte probleem is dat Poetin niet uit lijkt op vrede. ‘Als je danst met een beer, bepaal jij niet wanneer de dans eindigt, maar de beer’, brengt een Britse oud-ambassadeur in Moskou in herinnering. Voor duurzame vrede zal Rusland een soeverein en onafhankelijk Oekraïne moeten accepteren, iets wat onder Poetin niet lukte.
Zodra Trump daarachter komt, krijgt Oekraïne waarschijnlijk alsnog de schuld. Het goede nieuws is dat Oekraïne sterker is geworden en met zelf ontwikkelde langeafstandswapens Rusland al maanden daar treft waar het pijn doet. Geen wonder dat Poetin, de winter bijna voorbij, wel iets ziet in rust rond de energie-infrastructuur. Maar vrede is helaas nog niet zo dichtbij als het Witte Huis ons wil doen geloven: voor Poetin zijn onderhandelingen vooralsnog een manier om zijn oorlog voort te zetten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant