In de theaterbewerking van de boeken van Ted van Lieshout, die daarin onder meer beschrijft hoe hij als 11-jarige een relatie kreeg met een volwassen man, zijn er geen daders of slachtoffers. Wel een jongetje dat hunkert naar een vader.
schrijft voor de Volkskrant over toneel en musical.
Nadat zijn relatie met Ted al 27 jaar geleden was verbroken, schreef Meneer een brief waarin hij zijn diepe spijt betuigde over hun vriendschap destijds. Meneer was toen al lang een volwassen man, en Ted was 11. ‘De waarschijnlijkheid dat ik je schade heb toegebracht, misschien wel voor de rest van je leven, doet me het meest zeer’, schrijft Meneer.
Met die brief begint de voorstelling Schuldig kind van Het Nationale Theater, gebaseerd op twee boeken van Ted van Lieshout: Mijn meneer en Schuldig kind. Van Lieshout beschrijft hierin op genuanceerde wijze hoe hij als 11-jarige een relatie kreeg met een volwassen man, en hoe hij een paar jaar later, als een tikkeltje losgeslagen, vroegrijpe puber, zichzelf aan mannen en jongens aanbood. Soms voor niks, soms voor een tientje, soms uit nieuwsgierigheid of medelijden, maar altijd op zoek naar een vriend, naar liefde. Helaas bleek dat de mannen zelf vooral naar seks zochten.
Teds hunkering naar aandacht domineert ook deze ongekend dappere, bijna lichtvoetige theaterbewerking over een lastig en precair onderwerp: pedofilie. De boeken van Van Lieshout, en ook deze voorstelling, gaan niet over daders en slachtoffers. Ze gaan over hoe lastig het is om niet te kunnen of mogen omgaan met je diepste gevoelens, en hoe dat tot eenzaamheid leidt.
Om haar voorstelling niet te zwaar of moralistisch te maken, heeft regisseur Belle van Heerikhuizen het briljante idee bedacht om zowel Ted als Meneer door drie acteurs te laten spelen, waarbij de twee boeken deels in elkaar zijn geschoven. Daarmee komt deze theaterbewerking als zelfstandig kunstwerk los te staan van de boeken, terwijl ze daar uiteraard wel schatplichtig aan zijn. De tekst is opgebouwd uit dialogen en uit beschrijvende passages.
Begonnen wordt met vrolijke discodansjes op Don’t Leave Me This Way van The Communards en I Need a Man van Grace Jones – liedjes met titels die op zich al genoeg zeggen. De acteurs gaan meteen los, ravotten met elkaar, dollen in het decor – deels een bos, deels een multifunctionele rode bank.
Florian Myjer is dé performer van het drietal, zijn tekstbehandeling is zo krachtig en literair dat je in hem de eigenwijze Ted herkent. De speelse, bijna naïeve Ted laat zich vooral zien in het heerlijk vrije acteren van Sander Plukaard en de al wat oudere Bram Coopmans staat vooral voor de Meneer.
Tegen het eind van de voorstelling heeft hij een onverwachte, heftige uitbarsting waarin dit soort verboden relaties fel worden veroordeeld. Die scène komt op het juiste moment, want gevoelens van ongemak zijn er wel degelijk, temeer daar sommige seksuele handeling vrij onomwonden worden verbeeld. Dat levert gek genoeg ook een paar grappige scènes op, zoals in het kleedhokje van het zwembad waar Ted zijn piemel laat zien aan badmeester Henk in ruil voor consumptiebonnen.
Uiteindelijk gaat Schuldig kind over een jongetje dat niet alleen worstelt met zijn homoseksuele gevoelens, maar vooral een vader mist. Van Lieshouts vader overleed al vroeg, waardoor hij werd opgevoed door een moeder die weliswaar het beste met hem voorhad, maar hem ook aan zijn lot overliet.
Zowel in de boeken als in deze voorstelling manifesteert de vroegwijze Ted zich als een even eigenzinnige als gevoelige jongen, op zoek naar een vader, een vriend.
‘Ik mis hem niet echt. Ik heb net als iedereen een vader, maar het verschil is dat die van hen leeft en die van mij dood is. Een dode vader is óók een vader’, zo schrijft Van Lieshout in Schuldig kind, en dat klinkt best stoer. Deze voorstelling laat zien dat er onder die stoerheid een diepe hang naar geborgenheid zit, en een mateloos verlangen naar vriendschap.
Schrijver Ted van Lieshout was aanwezig bij de première van Schuldig Kind. Na afloop zei hij er dit over: ‘Ik was vorige week ook bij een repetitie en toen moest ik even wennen: ik word door drie acteurs gespeeld, terwijl ik in mijn eentje al zoveel ben. Maar vanavond zag ik dat die drie acteurs verschillende facetten van mij hebben gespeeld, en nu herken ik me er meer in.
‘Nee, ik heb me totaal niet bemoeid met het maken van deze voorstelling. De boeken zijn van mij, de bewerking is van de theatermakers. Ze hebben er iets eigens van gemaakt, en iets genuanceerds – dat vind ik belangrijk. Hoewel we altijd één ding goed moeten onthouden: seks met kinderen is fout.’
Theater
★★★★★
Door Het Nationale Theater, tekst Ted van Lieshout, regie Belle van Heerikhuizen.
15/3, Theater aan het Spui, Den Haag; tournee t/m 28/4.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant