De aangekondigde kabinets-maatregelen tegen de oprukkende gokverslaving vallen bij de meeste betrokkenen in goede aarde. Maar niemand denkt dat het voldoende zal zijn.
‘De mens is een spelend wezen’, zegt Michiel Nubé, verantwoordelijk voor Fair Play Casino Online, woensdag tegen de Tweede Kamer-commissie voor Justitie en Veiligheid. ‘Spel is niet zomaar een tijdverdrijf, het zit in onze natuur.’ Het is een sentiment dat in vrijwel iedere bijdrage naar voren komt: gokken kan leuk zijn en het gaat vaak goed.
Maar ook vaak fout. Sinds het legaliseren van de online kansspelen, in oktober 2021, kwamen er 800 duizend online gokkers bij. Het aantal risico- en probleemspelers nam toe, vooral tussen de 19 en 34 jaar. Verslavingsdeskudigen slaan al geruime tijd alarm.
Daarop reageerde staatssecretaris Struycken van Rechtsbescherming vorige maand met de aankondiging van een ‘fundamentele koerswijziging’ van het kansspelbeleid. De aangepaste wet gaat niet langer uit van een grote eigen verantwoordelijkheid van de spelers, maar is meer op bescherming van consumenten gericht.
Zo wordt de minimumleeftijd voor kansspelen met grote risico’s verhoogd naar 21 jaar, wordt de ‘zorgplicht’ van kansspelaanbieders aangescherpt en krijgt de Kansspelautoriteit meer handhavings- en toezichtinstrumenten.
Ter voorbereiding op het Kamerdebat over die ingrepen, volgende week, kregen vertegenwoordigers van de Kansspelautoriteit, de verslavingszorg en de online-gokaanbieders woensdag de kans om tijdens een rondetafelgesprek hun perspectief met de Kamercommissie te delen.
Dat de sector een zorgplicht heeft, daar zijn alle betrokken partijen het over eens. In de woorden van Nationaal Rapporteur Verslavingen Arnt Schellekens, die in 2024 al een rapport met 22 adviezen uitbracht: ‘Gokken is een intrinsiek risicovol product. Dat strengere regels ten koste gaan van de ‘vrijheid blijheid’ van andere spelers, vind ik rechtvaardig.’
Veel aanwezigen wijzen er wel op dat de legalisering in Nederland niet heeft kunnen voorkomen dat er een groots internationaal aanbod is van illegale kansspelen, die zich aan elk toezicht onttrekken. VVD-Kamerlid Rosemarijn Dral vraagt Arjan Blok, directeur van Nederlandse Loterijen, of restricties voor de legale sector wel zin hebben als de illegale partijen niet zijn aangepakt.
Hoewel Nederlandse Loterijen woensdag aankondigde een civiele rechtszaak tegen de illegale goksite Lalabet te starten, is het volgens Blok een kwestie van balans. ‘Eerst de achterdeur dicht is te kort door de bocht, met name voor de kwetsbaarste groepen.’
Maar de vertegenwoordigers van online kansspelen sluiten zich bij Dral aan. Illegale platforms adverteren volgens hen juist bij uitstek met het feit dat zij geen restricties kennen, zoals ‘geen inkomenstoets’, ‘onbeperkt inleggen’, ‘download de app en ontvang €70,-’.
Nubé van Fair Play Casino Online houdt twee afbeeldingen van schijnbaar identieke internetpagina’s omhoog. De een is van zijn platform, de ander een illegale kopie. Kunnen de commissieleden het verschil zien? De servers staan volgens hem in ‘Verweggistan’. Het lukt dus niet om ze uit de lucht te halen.
‘Ik ben een van de weinigen hier over wie vandaag gesproken wordt’, begint ervaringsdeskundige Marko Smit zijn bijdrage. Hij benadrukt de bijzondere eigenschappen van een gokverslaving, hoe deze van andere verslavingen verschilt. ‘Er is geen maximale hoeveelheid geld die je kunt verliezen voordat je lichaam ermee ophoudt. En het is een middel dat je door gebruik kan vermeerderen.’
Er moet volgens hem meer onderzoek naar deze vorm van verslaving worden gedaan, omdat een specifiek beleid voor deze problematiek vaak nog ontbreekt.
Smits gokverslaving begon ver voor 2021. Bij de legalisering keek hij dus als ervaringsdeskundige in de verslavingszorg naar de nieuwe wet. Destijds schreef hij een brief aan alle fracties in de Eerste Kamer om te waarschuwen voor de invloed van reclames. Slechts drie van de twaalf reageerden. ‘Ik wil niet zeggen I told you so, maar je kan niet alles overlaten aan zelfregulering. Dat verwachten we bij andere verslavende omstandigheden ook niet.’
Hoewel de maatregelen van staatssecretaris Struycken geen betrekking hebben op de voorgenomen belastingverhoging van volgend jaar, is de kansspelbelasting wel een een terugkerend thema in de bijdragen van de kansspelaanbieders. Die belasting ging per 1 januari 2025 al van 30,5 procent naar 34,2 procent en zal vanaf 2026 toenemen tot 37,8 procent. Volgens de organisaties zorgt de verhoging voor een onzekere toekomst van de legale kansspelen in Nederland en belemmert het toekomstige investeringen in de consumentenzorg.
Dat de nadruk meer op die zorg komt te liggen, kan intussen rekenen op brede instemming van de verslavingsdeskundigen. Bij Verslavingskunde Nederland, een collectief van twaalf grote verslavingsinstellingen, zien ze volgens Floor van Bakkum dagelijks de gevolgen van het gokken. Zij sprak haar steun uit voor de ‘focusverschuiving van individuele verantwoordelijkheid naar maatschappelijke verantwoordelijkheid’.
Olivier Hendriks van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WOCD) benadrukt in zijn bijdrage: ‘De belangrijkste les van het afgelopen jaar was dat we niet geholpen zijn met een visie, maar alleen met een uitgewerkt beleid’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant