De remake van een onschuldig sprookje bleek de ene na de andere culturele valkuil te bevatten. Maar regisseur Marc Webb en scenarist Erin Cressida Wilson weten die wonderwel te omzeilen.
is chef-kunst van de Volkskrant. Ze schrijft over toneel, film, series en popcultuur.
Dat het Disney vijf jaar geleden nog een prima idee leek, een liveactionremake van tekenfilmklassieker Sneeuwwitje en de zeven dwergen (1937), dáár kunnen we met zijn allen nu in elk geval smakelijk om lachen. Want die prinses met haar huid ‘wit als sneeuw’, had daar niet al een alarmbelletje moeten klinken?
En ja, haar jaloerse stiefmoeder moordt om de mooiste te blijven, er zijn die zeven bezitterige mannetjes voor wie de prinses blijmoedig boent en kookt, en dan is er ook nog de ‘stalkende’ prins die haar kust terwijl zij weerloos in coma ligt – het scenario van Sneeuwwitje is een complete catalogus van hedendaagse culturele valkuilen.
Aan de ene kant van het politieke spectrum mag het vanzelfsprekend zijn dat zulks 88 jaar later grondig wordt herzien, aan de andere kant bestaat daartegen virulent onlineverzet, en dat verzet heeft de wind in de zeilen. Ondertussen werd Sneeuwwitje niet alleen twistpunt in het doorgedraaide identiteitsdebat, maar ook een verrassende voorpost van de oorlog in Gaza. Hoe werd de heruitvinding van een onschuldig sprookje Disneys grootste pr-nachtmerrie? En is de film daar nog uit te redden?
Eerst was er Sneeuwwitje zelf. In de rol van het timide prinsesje met het haar van ebbenhout werd de nogal mondige Pools-Colombiaans-Amerikaanse actrice Rachel Zegler (West Side Story) gecast. Nu zijn er abjecte figuren die beweren dat een latina niet thuishoort in zo’n oud Germaans sprookje, zoals ze ook vonden dat een zeemeermin niet zwart kan zijn. Die mensen leggen we nog eens rustig uit: zeemeerminnen bestaan niet. En: het is een spróókje.
Maar nu vonden hun radicale tegenhangers ook iets van die casting. Natuurlijk kan Sneeuwwitje een latina zijn, maar als de film verder helemaal niet gaat over de Latijns-Amerikaanse ervaring, dan is het louter een opportunistisch symbolisch gebaar van Disney. Terwijl Disney natuurlijk alleen maar wil laten zien ‘dat iedereen een prinses kan zijn’. En vijf jaar geleden nog dacht dat het daarmee ook commercieel op de juiste golf surfte.
Zegler zelf maakte zich niet geliefd bij conservatievere liefhebbers van het sprookje, door het origineel ‘extreem gedateerd’ en ‘eng’ te noemen. De typering van de prins op het witte paard als stalker is van haar.
En dan was er het hoofdpijndossier van de dwergen. Voor het oog van een schuimbekkend socialemedialeger worstelde Disney openlijk met dit moderne sociale vraagstuk. Want was dit stereotype niet kwetsend voor mensen met de botgroeistoornis achondroplasie? Casten we acteurs met dwerggroei? Kiezen we voor computeranimatie? Of doen we die achterhaalde reactionaire dwergen in de ban en maken we er ‘zeven magische vrienden’ (van uiteenlopende lengte, kleur en gender) van?
Na wederom stevige online-oppositie koos Disney voor een compromis: er kwamen zeven vrienden én ook nog gewoon zeven sprookjesdwergen, uit de computer. Opluchting alom – behalve bij acteurs met achondroplasie, die zeven historische filmkansen door de neus werd geboord.
En dit was allemaal nog vóór Sneeuwwitje in de loopgraven van het Gaza-debat belandde. Want ja, de boze stiefmoeder wordt gespeeld door de Israëlische actrice Gal Gadot, die zich online pro-Israëlisch uitliet, waar haar filmstiefdochter Zegler eerder ‘Free Palestine’ had gepost. O ja, Zegler postte ook al eens ‘Fuck Donald Trump’.
Disney zelf lijkt nog maar weinig fiducie in de film te hebben, gelastte haastig de feestelijke première af en verbood Gadot en Zegler nog met de pers te praten. Recenserende pers toog aldus met een zwaar hart naar de voorvertoning, die intussen veel weg had van ramptoerisme.
Maar zie daar het mirakel, dat niemand nog had verwacht: Snow White is gelukt. En dat is niet alléén een kwestie van de juiste verhouding tussen ode en innovatie, een precaire balans die regisseur Marc Webb en scenarist Erin Cressida Wilson wonderwel behouden. En ja, ze ontwijken daarbij behendig vele valkuilen, vooral dankzij een betoverende Zegler, die lichtvoetig door het magische mijnenveld danst en moeiteloos geharnaste opinies doet wegsmelten.
Maar bovenal doet de film wat hij moet doen: een onschuldig, tijdloos, geestig, spannend, ontroerend, visueel schitterend en muzikaal meeslepend sprookje zijn. Een sprookje dat toen en nu handig verenigt, met veel liefde voor het origineel en een paar onvermijdelijke hedendaagse accenten, zonder dat die geforceerd of te nadrukkelijk politiek correct aanvoelen.
Zegler transformeert overtuigend van bleue prinses tot strijdbare monarch in spe. Met haar onschuldige hertenogen en bête idealisme – ‘laten we gewoon áárdig zijn tegen elkaar’ – lijkt ze aanvankelijk een soort commentaar te spelen op de naïeve Disney-doctrine. Tot ze, daartoe opgestuwd door een knappe rebellenleider (nee, géén prins) toch de wapens oppakt tegen het verleidelijke, manipulatieve kwaad. Hun duet Princess Problems (een variant op ‘first world problems’) is een geestig en spitsvondig hoogtepunt.
De ‘zeven magische vrienden’ zijn in een nieuwe scriptversie getransformeerd tot een kleurrijk verzetsgroepje à la Robin Hoods ‘Merry Men’ (m/v/x) die zich in het betoverde bos hebben verzameld om de kwade koningin te verslaan. En als zodanig vervangen ze niet zozeer die zeven stokoude kleine mannetjes, maar werken ze sámen. Voila, cultuurstrijdbijl begraven.
En dan die mannen zelf: Doc, Grumpie, Stoetel, Giechel, Niezel, Bloosje en Dommel. Zij hebben van de computer een volstrekt sprookjesachtige trollenverschijning (lange baarden, dikke buiken) gekregen, en zijn zodoende, vermoed ik, behalve van broodroof van verdere kritiek gevrijwaard. De animatie heeft aanvankelijk iets ongemakkelijks, maar de personages zijn zo innemend dat je er toch vrij snel aan went. Zodra ze opgewekt meerstemmig hun geliefde Hei-Ho zingen, is alle controverse glad vergeten. Voor sulletje Stoetel is bovendien een onverwachte glansrol weggelegd.
Maar het interessantst is hoe Webb en Wilson het grootste probleem van het origineel hebben aangepakt: de obsessie met vrouwelijke schoonheid en jeugd. Zonder te veel te verklappen komt het erop neer dat ‘schoonheid’ hier synoniem wordt voor enerzijds macht en anderzijds verantwoordelijkheid.
De boze koningin is vooral bang om haar macht kwijt te raken aan haar gevreesde opvolger, zodra die volwassen is. Dat verklaart mede haar obsessie met het opgroeiende meisje. Gal Gadot mag er heerlijk vilein mee uitpakken in het geestig cynische shownummer All Is Fair (‘Beauty means power, means I write the rules’).
Voor Sneeuwwitje zelf betekent opgroeien vooral: moed tonen, verantwoordelijkheid nemen, een rechtschapen leider worden. Eén bij wie, jawel, de schoonheid vooral ook van binnen zit.
En de stalkende ‘prins’ en zijn ongevraagde kus? Disney verstopte voor de zekerheid alvast consent in een liefdesduet, waarvan de strekking ongeveer is: jij mag me altijd wakker kussen. En dat doet hij. Eind goed, al goed. Toch?
Musical
★★★★☆
Regie Marc Webb
Met Rachel Zegler, Gal Gadot, Andrew Burnap, Patrick Page
109 min., in 240 zalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant