De Amerikaanse president Donald Trump en de zijnen willen doen voorkomen dat ze lak hebben aan kledingconventies, terwijl ze tegelijkertijd aanschurken tegen de Europese elite. Valt er een patroon te ontwaren in hun modepolitiek?
Op vrijdag 28 februari ging Volodymyr Zelensky op bezoek in het Witte Huis in Washington. ‘You’re all dressed up!’, zei Donald Trump nog voor hij hem de hand schudde. Daarna herhaalde hij het luidkeels, richting journalisten, wijzend op zijn gast. Dat ‘dressed up’ was ironisch bedoeld, Zelensky oogde in zijn zwarte sweater en legerbroek immers allesbehalve opgedoft.
Tijdens de persconferentie in het Oval Office later die dag werd Zelensky opnieuw gewezen op zijn dracht. Reporter Brian Glenn van het trumpistische Real America’s Voice, zelf gekleed in korenbloemblauw pak met gele das, vroeg de Oekraïense president: ‘Waarom draagt u geen pak? U bent op de belangrijkste plek van het land op bezoek en u weigert een pak te dragen. Hééft u wel een pak?’
Zelensky antwoordde dat hij problemen had, waarop Glenn zei dat de mensen in Amerika er problemen mee hadden dat Zelensky geen respect toonde door in z’n alledaagse kloffie te verschijnen. Zelensky, korzelig inmiddels, beloofde dat hij kostuums zal dragen als de oorlog in zijn land voorbij is. ‘Misschien een pak als het uwe’, zei hij, ‘misschien iets beters.’ Het was de opmaat naar een inmiddels historische ruzie.
Wat de bijdrage van Glenn betreft: dat het ontbreken van Zelensky’s pak vragen en irritatie oproept, is opmerkelijk. Dat de man wel degelijk nette pakken in de kast heeft hangen, hebben de Amerikanen zelf kunnen zien. Tijdens zijn eerste bezoek aan het Witte Huis, bij Joe Biden begin september 2021, verscheen hij in een zwart pak met een zwarte das.
Dat de Oekraïense president sinds de Russische inval in februari 2022 uit solidariteit met zijn manschappen in legertenue gekleed gaat, heeft hij meermaals uitgelegd aan de pers. In december 2022 schudde hij zodoende van top tot teen in legergroen Bidens hand. Ook dat had reporter Glenn kunnen weten.
Zelensky is in zijn keuze voor legerkleding bovendien niet uniek. Toen Winston Churchill tijdens de Tweede Wereldoorlog Franklin D. Roosevelt in het Witte Huis bezocht, deed hij dat in een zogeheten siren suit, een wat koddig ogende legerhansop die snel aan te schieten is om dekking te zoeken als het luchtalarm afgaat.
Churchill en Zelensky trokken aandacht met hun dracht en deden dat bewust. Afwijkende kleding is, zeker op plekken met veel pers en publiek, uitermate geschikt om te laten zien dat een land in oorlog verkeert, of in een andere uitzonderlijke situatie.
Ook Mahatma Gandhi, die als rechtenstudent in Londen en advocaat in Zuid-Afrika traditioneel westerse pakken droeg, maakte van zijn dracht een statement: nadat hij in 1921 leider was geworden werd van het Indian National Congress en campagne ging voeren tegen armoede, kleedde hij zich enkel nog in lendendoek en witte sjaal.
Die armeluisdracht stond symbool voor de mensen die hij met zijn geweldloze verzet vertegenwoordigde. Bij zijn bezoek aan de Britse koning George V in 1931 kreeg de ‘halfblote fakir’, zoals Churchill hem noemde, permissie het kledingvoorschrift morning dress te negeren en in een dhoti en op sandalen op theevisite te komen.
Symbolische en activistische kleding respecteren, daar doen ze in het Witte Huis niet meer aan. Althans: niet voor bezoekers van buitenaf. Want waar Zelensky wordt berispt om zijn casual kleding, daar wordt Doge-hoofd Elon Musk, die met een Maga-petje en een T-shirt Trumps eerste kabinetsvergadering bijwoonde, met applaus ontvangen. Overigens lijkt het er wel op dat hij inmiddels door Trump is teruggefloten: tijdens diens toespraak voor het Congres droeg hij een keurig pak met een blauwe stropdas.
Je zou kunnen concluderen dat er qua fatsoensregels in het Witte Huis wordt gemeten met twee maten. Want het is niet alleen Musk die afwijkt van de regels, ook de Amerikaanse president zelf heeft lak aan (of weinig weet van) de algemeen geldende etiquette.
Toen Trump in 2019, tijdens zijn eerste presidentstermijn, naar een staatsbanket op Buckingham Palace ging, diende hij het kledingvoorschrift white tie te volgen. Trump eerbiedigde die dresscode door in een rokkostuum met rokwit en een witte strik te verschijnen. Kenners zagen tot hun afgrijzen dat de jas mouwen had die tot de aanzet van zijn duimen reikten. Ook het rokwit was vele centimeters te lang en te strak, waardoor het trok bij de knoopjes.
Wie niks geeft om kledingetiquette zal dat wellicht worst wezen, maar in de wereld van staatsbanketten is het ongeveer even ongepast als de koningin in haar gezicht fluimen.
‘Donald, haal een nieuw rokvest’, schreef Jonathan Evans, moderedacteur van de Amerikaanse Esquire. ‘En vraag de kleermakers van het Londense Savile Row welke maat je hebt.’ In The Washington Post, onder de kop ‘Trumps catastrofale modekeuzen zijn meer dan een teken van slechte smaak’, schreef de Pulitzerprijswinnende auteur Robin Givhan: ‘Mode is diplomatie.’
Givhan noemde Trumps outfits tijdens het staatsbezoek aan het Verenigd Koninkrijk, waarbij hij tijdens een black tie-event ook nog eens naliet zijn jasje dicht te knopen, ‘een zooitje’. Vanity Fair vergeleek Melania Trump met Eliza Doolittle uit My Fair Lady en haar man met de tragische huichelaar Willy Loman uit Death of a Salesman.
Al vanaf zijn eerste ambtsperiode wordt Trumps voorkomen beschimpt. Komieken, cartoonisten en columnisten steken de draak met de zelfbruiner, comb-over en te grote pakken die de indruk moeten wekken dat Trump een atletische, gebronsde gozer is die goed in zijn hoofdhaar zit. Wat ze verraden is dat hij coûte que coûte een fletse teint, kalende schedel en peervormig figuur wil verdoezelen.
De wisselende gradaties van zijn oranje huidkleur zijn in een aantal Instagramstory’s van de Amerikaanse beeldredacteur Emily Keegin nauwlettend bestudeerd. Conclusie is dat hoe meer stress Trump ervaart, hoe meer make-up hij gebruikt: tegen het einde van zijn campagne werd het nepbruin steeds dieper oranje.
Voor de Britse krant The Guardian maakte columnist Zoe Williams een uitgebreide analyse van Trumps ongebruikelijke kledingkeuzes. ’s Mans extreem langgerekte das moet volgens Williams de aandacht afleiden van zijn embonpoint en laten zien wie de langste heeft. Nadeel van een das zo laag dragen is wel dat het smalle deel niet meer ingestopt kan worden achter het lusje, wat Trump oplost door het vast te zetten met reepjes plakband – wat als de wind zijn das omhoogblaast zichtbaar wordt.
Ook jarentachtigschoudervullingen spelen een prominente rol: ze maken Trump van boven breder dan rond zijn middel en moeten suggereren dat hij een Superman-torso heeft. Zolang hij staat werkt dat, zodra hij zit en vooroverbuigt, zoals in augustus vorig jaar, tijdens een videobelletje met Musk, steken de vullingen uit en krijgt het V-silhouet een ingedeukte X-vorm.
Voor een politicus met de trots en de ambitie van Trump, en zijn onzekerheden wat uiterlijk betreft, moet het pijnlijk zijn om de pispaal van de internationale stijlpolitie te zijn. In de jaren voor zijn herverkiezing had hij hulp kunnen vragen om piekfijn gekleed terug te keren in de politieke arena. Geld genoeg immers, connecties en voorbeelden te over – zoals zijn recente gast Mark Rutte, die met zijn ingetogen Napolitaanse maatpakken fluitend de top van het bestgekledepoliticilijstje van Vanity Fair haalde.
Voor Trump vooralsnog een onhaalbare kaart, net zoals het voor zijn vrouw onmogelijk lijkt om als first lady op de cover van de Amerikaanse Vogue te komen. Hoofdredacteur Anna Wintour zette de afgelopen decennia Hillary Clinton, Michelle Obama (3 keer!), Jill Biden en vicepresident Kamala Harris op de cover, maar niet first lady Melania. Die evidente uitsluiting zal de Trumps gestoken hebben, en ze onder de neus hebben gewreven dat ze niet voor vol worden aangezien.
De vraag is wel hoe gretig Donald Trump is om mee te doen met de high society. Al meer dan een eeuw geleden stelde filosoof en auteur Carry van Bruggen dat de mens de basale drift heeft ergens bij te horen, verlangt naar eenheid en broederschap en verschillen haat. Tegelijkertijd, zo stelde Van Bruggen, en misschien zit daarin de reden voor Trumps manier van kleden verscholen, zal de mens zich uit zelfbehoud moeten onderscheiden van anderen om niet roemloos ten onder te gaan in de massa.
Het feit dat Trump geen vezel heeft veranderd aan zijn voorkomen en zijn toch al zo beschimpte stijlluwe palet enkel heeft uitgebreid met Maga-truckerspetten doet vermoeden dat hij helemáál niet wil meedoen met de gepolijste jongens in Italiaanse of Britse maatpakken. Omdat hij zelf een veel grotere jongen is, eentje die zelf wel bepaalt wie er met hem aan tafel mag zitten.
Iemand die het misschien wel handig vindt als zijn voorkomen mensen ontregelt en afschrikt, die zijn kleren laat roeptoeteren: ‘Hier ben ik, in al mijn onaangepastheid. Ik bepaal hier de regels en ik doe waar ik zin in heb.’ Met in zijn kielzog vicepresident JD Vance, die door modekenners op sociale media wordt uitgelachen om zijn te strakke, te korte broeken en zijn leutig gedecoreerde sokken.
Qua uiterlijk is Trump, kortom, een Big Mac die nooit een steak tartare zal worden. Nooit wíl worden – omdat je Big Macs gewoon vanuit je mannenklauwen hapslikweg kunt opschrokken en geen geraffineerde dingen hoeft te doen met eidooier, worcestershiresaus, kappertjes, mes en vork. Trump heeft zijn groteske voorkomen verheven tot geuzendracht en lijkt er zelfs genoegen in te scheppen om af te wijken van hoe het heurt. Hij is een wandelende middelvinger naar de klassieke Europese beschaving.
Daar is de modekous mee af, zou je zeggen, maar de textiele rooksignalen uit het Witte Huis wijzen erop dat Trump daarin toch heel alleen staat. Zijn belangrijkste getrouwen zijn juist dol op de Europese elite en hun dracht. Zijn vrouw Melania bijvoorbeeld, die behalve een paar Amerikaanse designers te pas en vooral te onpas Europese ontwerpen draagt van Gucci, Alexander McQueen en Dolce & Gabbana.
Elon Musk, die behalve petjes en T-shirts maatpakken draagt uit het oer-Londense kleermakerswalhalla Savile Row. Mark Zuckerberg die tegenwoordig zelf zijn T-shirts met Latijnse teksten (Aut Zuck aut nihil en Carthago delendam est) ontwerpt, die verwijzen naar de Romeinse keizer Julius Caesar en senator Cato.
De doodsimpele grijze T-shirts die Zuckerberg de jaren daarvoor droeg waren van het peperdure Italiaanse silent luxury-merk Brunello Cucinelli. De poenige horloges die Zuckerberg om de pols heeft, zoals een handgemaakte Greubel Forsey van ruim acht ton, komen stuk voor stuk uit Zwitserland.
De allergrootste Europa-fan uit de Trumpclan is zijn oudste dochter Ivanka. Zij was het die haar vader in 2019 begeleidde toen hij de nieuwe Texaanse lederwarenfabriek van Louis Vuitton opende, op uitnodiging van Bernard Arnault. Arnault is opperhoofd van het Franse luxeconglomeraat LVMH, dat behalve Vuitton ook Christian Dior, Fendi, Givenchy en Tiffany in de portfolio heeft.
De dag dat Trump werd beëdigd als 47ste president van de Verenigde Staten droeg zijn dochter Ivanka een flessengroen deux-pièces met dophoedje van het Franse huis Dior. Het ontwerp was niet van de hand van de huidige hoofdontwerper (de Italiaanse feminist Maria Grazia Chiuri, die vaak samenwerkt met activistische, vrouwelijke kunstenaars) maar van wijlen Christian Dior. ’s Avonds, bij het inauguratiebal, droeg Ivanka een remake van de witte, door Hubert de Givenchy zaliger persoonlijk voor Audrey Hepburn ontworpen baljurk uit de film Sabrina uit 1954.
Dat LVMH-topman Arnault, zijn dochter Delphine (baas van Dior) en haar broer Alexandre aanwezig waren bij de inauguratie was opmerkelijk maar verklaarbaar. Nu de handel met China inzakt, wil LVMH de banden met Amerika warmhouden.
De boodschap van de outfits van Ivanka was daarentegen iets minder actueel: het was een ode aan de stereotiepe feminiene silhouetten van de jaren vijftig, met smalle tailles en hoge hakken, ontworpen door inmiddels dode mannen. Het was een saluut aan tradwives, vol heimwee naar de traditionele rolverdeling tussen man en vrouw. Tegelijkertijd was het een klap in het gezicht van alle Amerikaanse modeontwerpers.
First lady Melania droeg tijdens de inauguratie wel Amerikaanse kleding: een nachtblauwe robe manteau van Adam Lippes en een hoed van Eric Javits, allebei gevestigd in New York. Daarmee voldeed ze op het eerste gezicht aan de modediplomatieke regels. Ondertussen vertelde haar outfit een heel ander verhaal. Haar hooggesloten jas had de kleur en de snit van een begrafenistenue, niets feestelijks aan. Haar extreem laag gedragen hoed zonderde haar volledig af van de plechtigheid en de blikken van het publiek, alsof ze wilde zeggen: ben er effe niet, mij niet bellen.
En opvallender nog: hij maakte het onmogelijk om felicitatiekussen uit te wisselen met haar echtgenoot, die nu net zijn finest hour beleefde. Zou ze zich opzettelijk van hem hebben willen distantiëren? En hoe was dat voor Trump? Misschien was haar outfit wel veel ongepaster dan die van Zelensky in het Oval Office. Omdat-ie fluisterde, zonder woorden: ik blief geen Big Macs, doe mij maar een steak tartare.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant