Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
Op TikTok is de FAFO-opvoedmethode (‘fuck around and find out’) populair. Het idee is dat ouders hun kind niet eindeloos waarschuwen, maar de logische consequenties van hun gedrag laten ervaren. Weigert kindlief een jas aan te doen? Laat hem lekker naar buiten rennen om vervolgens koukleumend terug te keren. Kunnen Nederlandse ouders ook een dosis FAFO gebruiken?
‘FAFO-opvoeden is een oproep om kinderen wat meer los te laten. Dat draag ik een warm hart toe’, zegt ontwikkelingspsycholoog Anahí Israel. ‘Je kunt kinderen honderd keer waarschuwen dat het buiten te koud is of dat ze zich kunnen bezeren aan die scherpe tafelpunt, maar het maakt meer indruk als ze het aan den lijve ondervinden.’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant.
Dat kinderen goedbedoelde adviezen en waarschuwingen (‘straks krijg je het koud!’) naast zich neerleggen, is vaak geen slechte wil. ‘Ze kunnen gevolgen op de lange termijn nog niet overzien, omdat de prefrontale cortex nog niet volledig is ontwikkeld’, aldus Israel.
‘Deze trend zie ik als de tegenhanger van een andere opvoedtrend, namelijk de curling- en helikopterouders, die bovenop hun kind zitten en proberen alle moeilijke momenten weg te nemen’, zegt pedagoog Rick van Logchem. Aan de Erasmus Universiteit onderzoekt hij samen met collega’s wat de goede hoeveelheid ouderlijke hulp is. ‘Voor ouders is het lastig om de balans te vinden tussen loslaten en ingrijpen.’
Het stimuleren van autonomie is belangrijk in de opvoeding. Uit een Nederlands onderzoek onder 159 gezinnen blijkt dat ouderlijke warmte plus het ondersteunen van autonomie in bijna alle opvoedsituaties en gezinnen bijdraagt aan het welbevinden van kinderen. ‘Het is goed als ze zelf initiatief mogen nemen en dingen kunnen ontdekken’, zegt de pedagoog.
Dat blijkt ook uit de interviews die Van Logchem en zijn collega’s houden met jongeren op de middelbare school, als onderdeel van hun onderzoek. ‘We horen vaak terug dat ze het belangrijk vinden dat ouders hen de ruimte bieden zodat ze zichzelf leren kennen, op ontdekking kunnen gaan en er de mogelijkheid is om fouten te maken.’
Kinderen die vaak worden geholpen door hun ouders geven aan minder zelfvertrouwen te hebben.
Zonder jas naar buiten is één ding, maar waar ligt de grens? Laat je een kind de hete oven aanraken? ‘Je wilt voorkomen dat kinderen gevaar lopen’, zegt Israel. Kleintjes alleen in de buurt van water laten spelen omdat ze niet luisteren, is dus geen goed idee. ‘Hetzelfde geldt voor het pijn doen van anderen of het kapotmaken van spullen.’
Kinderen zelf iets laten uitvogelen, betekent overigens niet dat je ze compleet vrijlaat. ‘Juist dan zijn structuur en heldere verwachtingen belangrijk’, aldus Van Logchem. ‘Zoiets werkt niet in chaos.’
Hoe ziet dat eruit in de praktijk? Geef duidelijke kaders door je verwachtingen uit te spreken: ‘Als we naar buiten gaan, doen we onze jas aan. Je waarschuwt twee keer, maar laat het dan los. Het is belangrijk om dit niet vanuit boosheid te doen. Zeg dus niet: ‘Je luistert ook nooit, zoek het maar lekker uit.’
Kinderen zijn vaak beter in staat om een inschatting van gevaar te maken als ze verantwoordelijkheid krijgen, meent Israel. ‘Je ziet dat bijvoorbeeld terug in rommelspeeltuinen, waarbij de ouders op afstand blijven. De kinderen redden zich prima.’
‘Ik geef ouders mee: leer het ongemak van je kind te verdragen’, zegt Israel. Of het nou gaat om natte kleding omdat ze hun regenjas weigeren of een blauwe plek vanwege een valpartij. ‘Je kunt ze niet tegen alles beschermen.’ Mooie bijkomstigheid: het scheelt ouders een hoop strijd en discussie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant