De Democratische Republiek Congo (DRC) en de VS hebben zondag gesproken over mogelijke ‘Amerikaanse investeringen’. De Congolese president wil met een grondstoffenakkoord, naar Oekraïens voorbeeld, Amerikaanse steun lospeuteren voor de oorlog tegen rebellenbeweging M23 in Oost-Congo.
‘We willen dat Amerikaanse bedrijven naar de DRC komen om te investeren en te werken. Daarom moeten we zorgen dat er een vredige omgeving is’, zei de Amerikaanse vertegenwoordiger Ronny Jackson zondag na zijn ontmoeting met de Congolese president Felix Tshisekedi. Jackson is lid van het Huis van Afgevaardigden, maar wordt in de verklaring ‘speciaal gezant’ van president Donald Trump genoemd.
Volgens het kantoor van de Tshisekedi is er dagelijks contact met de VS met het oog op een deal over aardmetalen in ruil voor veiligheid. Hoewel er flink wat haken en ogen aan zo’n deal zitten, reageerde Washington eerder op de avances uit de DRC dat de VS openstaan voor ‘partnerschappen’ en dat Congo ‘een aanzienlijk deel van de kritieke aardmetalen ter wereld bevat die nodig zijn voor geavanceerde technologieën’.
Tshisekedi zoekt al langer toenadering tot de VS om de Chinese dominantie in de mijnbouwindustrie tegen te gaan. Daar komt nu bovenop dat hij buitenlandse steun hard nodig heeft om de rebellenbeweging M23 te stoppen. Het Congolese leger is niet opgewassen tegen de rebellen, die afgelopen maanden met steun van het Rwandese leger een snelle opmars hebben gemaakt in de grondstofrijke oostelijke provincies Noord- en Zuid-Kivu.
Washington ziet grote kansen in Congo vanwege de enorme reserves aan onder meer kobalt, lithium en uranium met een geschatte waarde van in totaal ongeveer 24 biljoen (24 met twaalf nullen, red.) dollar. De VS investeren al in een spoorwegproject van 800 miljoen dollar dat de DRC moet verbinden met de haven van Lobito in buurland Angola, maar op dit moment zijn er nog geen Amerikaanse bedrijven in Congo actief. Volgens analisten vormt de onveiligheid een groot obstakel, net als het feit dat China de helft van de grote mijnen in het land in handen heeft.
De Congolese overheid is volgens analisten geïnspireerd door het grondstoffenakkoord tussen Amerika en Oekraïne, dat binnenkort moet worden getekend. In februari ontving de Amerikaanse buitenlandminister een brief met een voorstel voor Amerikaanse controle over Congolese mijnen, een zeehaven en een deel van de aardmetalen die nog in de grond zitten. In ruil daarvoor zouden de VS training geven en uitrustingen leveren aan het Congolese leger om de ‘aanvoerroutes van mineralen te beschermen tegen door het buitenland gesteunde militante groeperingen’.
De kans dat Trump Amerikaanse soldaten naar Congo wil sturen lijkt klein, maar Tshisekedi hoopt vooral dat de VS de internationale druk op Rwanda kunnen opvoeren om de bemoeienis en het ‘plunderen’ van grondstoffen in Oost-Congo te stoppen. Op 20 februari legde Amerika als eerste directe sancties op aan een Rwandese minister. Minister voor regionale integratie James Kabarebe fungeert volgens Washington als contactpersoon voor rebellengroep M23 en coördineert de export van grondstoffen uit de DRC via Rwanda.
De Congolese regering krijgt steeds meer bijval uit westerse landen. Na aandringen van voormalig kolonisator België besloot de EU maandag sancties op te leggen tegen een Rwandese goudraffinaderij, de directeur van de Rwandese mijnbouwmaatschappij, en negen Rwandezen en Congolezen die betrokken zijn bij M23 of het Rwandese leger.
Rwanda, dat steevast betrokkenheid bij het conflict ontkent, besloot maandag alle diplomatieke banden met België te verbreken. De Rwandese regering vindt dat België ‘leugens en manipulatie gebruikt’ om tegen Rwanda te mobiliseren op het internationale toneel om ‘zijn neokoloniale illusies in stand te houden’. Alle Belgische diplomaten moeten binnen 48 uur het land verlaten. In een tegenreactie heeft België alle Rwandese diplomaten tot persona non grata verklaard.
Het mineraalrijke Oost-Congo is al decennialang toneel van conflicten. In januari laaide het geweld weer op toen M23 de miljoenenstad Goma na een bloedige strijd innam. M23 heeft inmiddels ook Bukavu, hoofdstad van Zuid-Kivu, in handen en nadert Walikale, locatie van de grootste tinvoorraden van het land. Duizenden mensen zijn op de vlucht geslagen, terwijl buurlanden Burundi en Oeganda zich mengen in het conflict, waarmee het risico op een regionale oorlog toeneemt.
Tot nu toe weigerde president Tshisekedi om met ‘terroristen’ in gesprek te gaan, maar hij staat onder grote internationale druk om te voorkomen dat het conflict verder uit de hand loopt. De Congolese regering en de rebellenbeweging hebben beide bevestigd dat ze afgevaardigden hebben gestuurd naar buurland Angola, waar dinsdag vredesonderhandelingen moeten beginnen. Het is de eerste keer dat de partijen samen om tafel zitten.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant