Met een grote Israëlische aanval kwam afgelopen nacht een einde aan een periode van relatieve rust in de Gazastrook – al was het al sinds begin maart de vraag of het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas overeind zou blijven. Drie vragen en antwoorden over de situatie in Gaza.
Wat behelsde het staakt-het-vuren?
In januari sloten Israël en Hamas, onder grote druk van de Amerikaanse president Donald Trump, een akkoord over een staakt-het-vuren. Dat bestond uit drie fases. Eerst zouden er gijzelaars in handen van Hamas worden geruild voor Palestijnse gevangenen, en zou het Israëlische leger zich deels terugtrekken uit Gaza. Tijdens deze fase zou er worden onderhandeld over stap twee: nog meer gijzelaars in ruil voor nog meer Palestijnse gevangenen, en de volledige terugtrekking van het Israëlische leger. Stap drie gaat over de toekomst van Gaza, over de vraag wie het gebied moet besturen, en over de wederopbouw.
Fase 1 verliep grotendeels volgens afspraak: 33 Israëlische en vijf Thaise gijzelaars werden vrijgelaten, in ruil voor ongeveer 2.000 Palestijnen die vastzaten in Israëlische gevangenissen. Maar Israël bleef de onderhandelingen over de tweede fase steeds uitstellen en daarom lag er niets op tafel toen fase 1 op zaterdag 1 maart afliep. Dan verlengen jullie die eerste fase toch gewoon, stelden de VS voor: jullie blijven gevangenen uitruilen voor gijzelaars en dan tillen we de onderhandelingen over de feestdagen (de ramadan en het Joodse paasfeest) heen.
Hamas weigerde dit. De organisatie laat de laatste 24 levende gijzelaars, en de lichamen van 29 anderen pas vrij, als Israël zich helemaal terugtrekt uit Gaza. Anders zijn ze hun belangrijkste onderhandelingstroef kwijt en kan Israël de oorlog alsnog voortzetten nadat de laatste gijzelaar is overgedragen.
Wat is er sinds begin maart gebeurd?
Sinds fase 1 begin deze maand is afgelopen, bleef het relatief rustig in de Gazastrook. Dat betekent niet dat er geen Israëlische acties plaatsvonden. Zo kwamen afgelopen zaterdag nog negen mensen om het leven bij een Israëlische luchtaanval op Noord-Gaza. Maar een grote aanval, zoals die van afgelopen nacht, had nog niet plaatsgevonden.
Intussen verhoogden Israëlische blokkades van noodhulp en elektriciteit de spanning op de nog lopende gesprekken over vrede. Om de druk op Hamas aan de onderhandelingstafel te vergroten, blokkeerden de Israëliërs direct na afloop van fase 1 de toevoer van humanitaire steun: voedsel, medicatie en drinkwater komen sinds 2 maart het gebied niet meer in. Vorige week werd ook de elektriciteit naar Gaza afgesloten. Dat heeft met name gevolgen voor de ontziltingsfabrieken die nu moeten draaien op zonnestroom. Hierdoor kan veel minder zout water worden gezuiverd tot zoet drinkwater.
Wordt er nog gesproken over vrede?
In de Qatarese hoofdstad Doha vinden sinds vorige week weer gesprekken plaats over een wapenstilstand en de vrijlating van gijzelaars. Israël en de VS eisen de terugkeer van de (lichamen van de) resterende gijzelaars. Hamas dringt aan op een permanent einde van de oorlog en een volledige terugtrekking van de Israëlische troepen uit Gaza, in overeenstemming met de voorwaarden van het oorspronkelijke staakt-het-vuren.
Elke partij heeft de andere beschuldigd van het niet respecteren van de voorwaarden van de wapenstilstandsovereenkomst van januari. Maar tot afgelopen nacht werd een volledige terugkeer van de gevechten vermeden. Het is onduidelijk wat de Israëlische bombardementen van afgelopen nacht betekenen voor het verdere verloop van de gesprekken in Doha.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant