DEN HAAG - Als wethouder en later als locoburgemeester maakte Robert van Asten (D66) een ongekend roerige tijd mee op het Haagse stadhuis. Hij onderhandelde vier keer over een coalitieakkoord, waarvan twee keer na een coalitiebreuk, en hij kreeg te maken met drie burgemeesters. Momenteel voert hij een minderheidscoalitie aan. Na tien jaar doet de D66-partijleider een stap terug en stelt zich niet opnieuw verkiesbaar als lijsttrekker.
Eén slapeloze nacht staat Robert van Asten (46) nog helder voor de geest. Dat is in de zomer van 2022 in Tsjechië waar hij en zijn man op vakantie zijn met de vouwwagen.
De verkiezingen zijn een paar maanden eerder geweest en Hart voor Den Haag is als grootste uit de bus gekomen. Maar de corruptiezaak rond Richard de Mos loopt nog en Hart voor Den Haag dreigt in de oppositiebanken terecht te komen. De onderhandelingen tussen D66, VVD, GroenLinks, PvdA en CDA over een coalitieakkoord slepen zich al maanden voort.
'Vlak voor de zomervakantie hadden we besloten om na de vakantie verder te onderhandelen', blikt Van Asten terug. 'Op de laatste dag van mijn zomervakantie kwam er een mail van een van de partijen waarin stond: 'Wij herkennen ons totaal niet in deze teksten voor het akkoord.' Weg vakantierust. Toen heb ik een halve nacht wakker gelegen in de vouwwagen.'
Het zijn de momenten waar hij niet naar terugverlangt, maar zijn liefde voor het politieke en bestuurlijke werk in de stad is desondanks de afgelopen jaren steeds groter geworden. Toch stelt Van Asten zich voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 niet opnieuw verkiesbaar als lijsttrekker.
'Ik heb dat twee keer gedaan en het was een prachtige tijd, maar er moet binnen D66 ook ruimte zijn voor vers bloed', legt hij uit. Voor lijstduwer is hij mogelijk nog te porren en over een derde termijn als wethouder wil hij 'serieus nadenken'. Maar terug in de raad wil hij niet. 'Dat is voor andere mensen die deze functie beter vervullen dan ik.'
Hij sluit volgend jaar een hectische tijd af. 'Als ik terugkijk, dan heb ik vanaf het moment dat ik in de raad zit alleen aan het begin een aantal rustige jaren gehad', zegt hij. Maar daarna belandde het Haagse stadhuis van de ene chaotische periode in de andere.
Robert van Asten (46) kwam in 2014 voor D66 in de Haagse gemeenteraad. Een jaar later werd hij fractievoorzitter. Na de verkiezingen in 2018 ging hij als wethouder aan de slag.
Sinds 2022 heeft hij als wethouder de portefeuille Stedelijke ontwikkeling, Bibliotheken en Europa. Van Asten is ook locoburgemeester en daardoor de eerste vervanger van burgemeester Van Zanen.
Wat Van Asten na de verkiezingen in 2026 gaat doen, weet hij nog niet. Hij 'staat open' voor een functie in de zakelijke wereld. Maar hij zou ook verder willen in het openbaar bestuur, mogelijk als wethouder.
Voor Van Asten beginnen die chaotische periodes als hij als D66-fractievoorzitter in 2017 te maken krijgt met een pijnlijke strijd om het wethouderschap tussen toenmalig D66-raadslid Rachid Guernaoui en partijgenoot Saskia Bruines.
Bruines wordt door de D66-partijtop aangewezen als de gedroomde kandidaat, maar Guernaoui wil ook wethouder worden en stelt zich verkiesbaar. Bruines wint uiteindelijk de stemming in de gemeenteraad met slechts drie stemmen verschil en wordt wethouder. De teleurgestelde Guernaoui stapt vervolgens over naar de partij van Richard de Mos.
'Vanaf het moment dat onze partij te maken kreeg met deze wethouderswissel is het eigenlijk nauwelijks meer rustig geweest in de Haagse politiek. Op af en toe een paar maanden per jaar na', verzucht Van Asten glimlachend.
In 2018 moet Van Asten alsnog samenwerken met Guernaoui in een college. De partij van Richard de Mos wint in dat jaar de gemeenteraadsverkiezingen en wordt de grootste partij in de stad.
D66 gaat een coalitie aan met Hart voor Den Haag, VVD en GroenLinks. Robert van Asten wordt in dat college wethouder Mobiliteit en Cultuur. Rachid Guernaoui krijgt voor Hart voor Den Haag de wethouderspost Financiën.
Van Asten: 'Ik had natuurlijk wel wat uit te spreken met Rachid Guernaoui, die met veel misbaar bij onze partij was weggegaan. En uitspreken was uiteindelijk in dit geval meer het zetten van een punt achter de kwestie.'
'Dat geldt vaker in de politiek. Achter sommige dingen moet je, in het belang van het stadsbestuur, gewoon een punt zetten en niet meer naar terugkijken.'
De samenwerking blijkt van korte duur te zijn. In het najaar van 2019 valt de rijksrecherche de woningen en werkkamers binnen van de toenmalige wethouders De Mos en Guernaoui op verdenking van corruptie. Vijf jaar later spreekt de rechter alle verdachten vrij van corruptie, ook in hoger beroep.
'Het was behoorlijk schrikken natuurlijk', zegt Van Asten terugkijkend op de dag van de inval. 'In het begin weet je helemaal niet wat er precies aan de hand is.' Ook is dan nog niet precies duidelijk wat de 'ombudspolitiek' van De Mos precies inhoudt, zegt hij.
'Welke filosofie zit erachter en hoe kwetsbaar is het? In de tijd van de verkiezingen en de onderhandelingen in 2018 hebben we best vaak gesproken over de vraag welke partijen er eigenlijk achter Hart voor Den Haag zitten', zegt Van Asten.
'Welke belangen spelen er? Wie heeft dadelijk het oor van de wethouder? Dat was best onzeker toen.'
Toch waagt D66 de sprong en gaat een samenwerking aan met De Mos. 'Als wij in het begin twijfels hadden gehad over deze ombudspolitiek en onze verhouding daartoe, dan waren wij niet in het college met Hart voor Den Haag gestapt. Dat hebben we in 2018 bewust gedaan. Dus toen het een jaar later misging, was de schok ook bij ons groot.'
De corruptiezaak leidt ertoe dat de coalitie in het najaar van 2019 klapt. De gemeenteraad zegt het vertrouwen op in De Mos en Guernaoui en Hart voor Den Haag verdwijnt in de oppositie.
Robert van Asten is een groot pleitbezorger van het gebruik van de fiets. 'Als er minder auto's zijn, dan heb je een fijnere leefomgeving', vindt hij.
Het verwijt dat hij iedereen uit de auto wil hebben klopt niet. 'De fiets en de auto kunnen naast elkaar bestaan', zegt hij. 'Maar niet iedereen heeft de auto 24 uur per dag nodig. Er zijn genoeg alternatieven, zoals fietsen of deelauto's.'
Wel is hij inmiddels milder geworden in zijn oordeel. 'Ik krijg steeds meer begrip voor individuele keuzes en problemen waar mensen tegenaan lopen, zoals overvolle trams in de coronaperiode. Toch heb ik nog altijd de overtuiging dat we de auto minder moeten gebruiken als we een leefbare stad willen.'
Maar de gifbeker is die week nog niet leeg. Pauline Krikke neemt, een paar dagen na de inval vanwege de corruptiezaak en de coalitiebreuk, ontslag als burgemeester. Dat doet ze na een vernietigend rapport over de vonkenregen op Scheveningen. Johan Remkes wordt aangesteld als waarnemend burgemeester.
Ondertussen onderhandelen D66, VVD en GroenLinks met de PvdA en het CDA over een nieuw akkoord. Het is de tweede onderhandelingsronde voor Van Asten en er zullen er nog twee volgen.
Zijn derde onderhandelingsperiode heeft Van Asten in 2022 na de verkiezingen. Een jaar later, in de zomer van 2023, begint de vierde onderhandelingsronde nadat de coalitie opnieuw klapt. De VVD stapt dan uit het college, omdat de liberalen het sommige coalitiegenoten verwijten dat ze niet met De Mos in zee willen na zijn vrijspraak.
'Dat zijn niet de leukste tijden', vindt Van Asten. 'De eerste onderhandelingen in 2018 waren leuk, omdat onderhandelen nieuw was voor mij en er tempo in zat. We waren voor de zomer klaar.'
Maar daarna gaan ze stroperig, met als dieptepunt de slapeloze nacht in de vouwwagen in Tsjechië. 'Dat kwam ook doordat de VVD anders keek naar de samenwerking met Hart voor Den Haag dan de andere partijen. Dan zit je met een partij die eigenlijk met tegenzin aan tafel zit', vertelt Van Asten.
'Die gaat er dan ook niet met hart en ziel in. Uiteindelijk stapte de VVD er al snel weer uit. En hup, naar de volgende onderhandelingen.'
Nu is D66 alweer een paar jaar de grootste partij in het college en Van Asten de eerste locoburgemeester. 'De grootste partij zijn in de coalitie is bijna nooit echt leuk', vindt Van Asten.
'Je moet er dan steeds voor zorgen dat andere partijen zich aan de afspraken houden en dat zij zich tegelijkertijd senang voelen in de coalitie. Je moet dus vaak bemiddelen tussen belangen en dan moet je soms zelf dingen opgeven.'
Ondanks alle pogingen om meerderheidscoalities te smeden, lijkt het Haagse college deze periode te eindigen als minderheidscoalitie. Een PvdA- en een CDA-raadslid stapten over naar Hart voor Den Haag, waardoor de coalitie een zetel te weinig heeft en afhankelijk is van oppositiepartijen.
Van Asten: 'Ik was hier eigenlijk heel rustig onder. We wilden als coalitie al veel samen doen met de raad. Dus voor we een minderheidscoalitie werden, gingen de stemverhoudingen al vaak alle kanten op. Het was nooit een blok coalitie tegen de oppositie. Dat wilden we ook nastreven.'
Het betekent volgens hem niet dat het werk stil komt te liggen, omdat besluiten niet genomen kunnen worden. 'Verre van dat. Ik ben bijvoorbeeld nog volop bezig met de doorontwikkeling van de Binckhorst en Laakhaven Centraal en de woningbouwplannen van 9000 woningen', geeft Van Asten als voorbeeld.
'Het zijn allemaal dossiers die allemaal door deze raad besloten moeten worden. Niet omdat ik het leuk vind, maar simpelweg omdat de stad het nodig heeft.'
De keuze om zich niet opnieuw kandidaat te stellen als lijsttrekker betekent voor Van Asten dat hij een stapje terug doet als partijleider. 'Dan moet ik mij dus niet overal meer mee gaan bemoeien.'
'Dat doe ik graag, dus ik ben op advies beschikbaar', lacht hij. 'Maar nu ben ik nog de gekozen lijsttrekker totdat er een nieuwe is. Voor de zomer moet die gekozen zijn en dan hebben we een nieuwe kapitein op het schip. Die wens ik dan veel succes.'
Source: Omroep West Den Haag