Koning Willem-Alexander en koningin Máxima brengen vanaf dinsdag een driedaags staatsbezoek aan Kenia. Talloze jongeren verzetten zich hiertegen, omdat ze vinden dat het bezoek het repressieve beleid van president William Ruto legitimeert.
is correspondent Afrika van de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
‘We zijn lui, eten alleen maar KFC en zitten te veel op onze telefoon.’ Op haar vingers telt Shallet Kibet (25) de hardnekkige vooroordelen die over haar generatiegenoten bestaan. ‘Dat is het frame dat door de regering van president Ruto is bedacht.’
De andere jonge Kenianen die naast haar in de kring zitten knikken instemmend. ‘We zijn nou eenmaal minder volgzaam dan de generaties voor ons,’ zegt ze lachend. ‘We spreken ons uit tegen onrecht en corruptie.’
In een modieuze galerieruimte, met openslaande deuren naar een weelderige tuin in de Keniaanse hoofdstad Nairobi, houden de dertig jongeren een ‘offline ontmoetingsavond’. Hun telefoons liggen in een kluis: vanavond gaat het om ‘echte verbinding maken’.
Dit soort netwerkevenementen zijn in Nairobi steeds populairder, zeker bij jongeren die horen bij ‘Generatie Z’. Zij zijn geboren tussen 1997 en 2012 en zijn samen goed voor een derde van de Keniaanse bevolking. De gemiddelde Keniaan is slechts 20 jaar oud.
Op deze avond uiten de jongeren regelmatig hun onvrede over de manier waarop Keniaanse politici de vele jongeren van het Oost-Afrikaanse land behandelen. Sommigen waren vorig jaar juni betrokken bij grootschalige, via sociale media georganiseerde protesten.
Op het hoogtepunt trokken tienduizenden demonstranten naar het parlementsgebouw, nadat het Keniaanse parlement een begrotingswet met omstreden belastingverhogingen had aangenomen. De protesten werden hardhandig neergeslagen: meer dan zestig mensen werden gedood.
De woede van de Keniaanse jongeren richtte zich al gauw op de regering, met name president Ruto. Hij werd in 2022 gekozen als de ‘hosselaar-president’ die beloofde een einde te maken aan corruptie. Maar onder zijn regering tiert corruptie juist welig.
‘De politieke elites van Kenia vergroten hun invloed via uitgebreide, duistere bureaucratische processen,’ schreef econoom Gedion Onyango (verbonden aan London School of Economics and Political Science) vorig jaar op het academische platform The Conversation. Volgens hem heeft dat geleid tot state capture, waarbij corruptie is ingebed in de publieke sector en wordt gebruikt om politieke macht te behouden en rijkdom op te bouwen.
Die systematische corruptie zijn jonge Kenianen meer dan beu. Toch zijn ze op hun hoede. Gemaskerde agenten ontvoerden de afgelopen maanden tientallen betogers, die vervolgens hardhandig werden ondervraagd. Het was een poging om de leiders van de brede protesten te identificeren. Sommige vrijgelaten jongeren zeggen dat ze zijn gemarteld. Anderen werden dood teruggevonden of zijn nog vermist.
Vlak nadat de Keniaanse mensenrechtencommissie eind december bekendmaakte dat er tenminste 82 Kenianen waren ‘ontvoerd’, kondigde de Nederlandse regering aan dat koning Willem-Alexander en koningin Máxima een staatsbezoek aan Kenia zouden brengen op uitnodiging van president William Ruto.
Dat schoot veel Kenianen in het verkeerde keelgat. Op sociale media riepen zij op het bezoek te annuleren. Een petitie met dezelfde boodschap werd 22 duizend keer ondertekend en begin deze maand aan het ministerie van Buitenlandse Zaken overhandigd.
‘Het is onbegrijpelijk dat de Nederlandse koning ons land juist nu wil bezoeken,’ zegt Nyamisa Chelagat (33) onder de grote avocadobomen in de tuin van de galerie. ‘De Nederlanders zeggen dat ze om mensenrechten geven,’ zegt ze. ‘Daar geloof ik inmiddels helemaal niets meer van. Het koningspaar steunt een regime dat zijn eigen jongeren doodt.’
Nederland ondernam verschillende stappen om de kou uit de lucht te nemen. Zo toog de Nederlandse mensenrechtenambassadeur Wim Geerts vorige maand voor een reeks gesprekken naar Kenia. Het koningspaar spreekt op dinsdag met Keniaanse jongeren die door de Nederlandse ambassade zijn geselecteerd.
‘Dat is opvallend,’ zegt Kibet. ‘Ik ken niemand die bij die gesprekken aanwezig is.’ Door de kritische explainer-filmpjes die ze op haar sociale media deelt, is Kibet uitgegroeid tot een prominente activist. Ze heeft geen uitnodiging voor het gesprek met de koning ontvangen. ‘Ik denk dat Nyamisa en ik te kritisch zijn,’ gniffelt ze.
Kibet en Chelagat zeggen dat er vanwege de ontvoeringen minder mensen de straat op durven. De beweging maakt een transformatie door. Zo hebben ze de afgelopen maanden talloze civiele burgergroepen opgezet, die de overheid ter verantwoording moeten roepen.
Op heimelijke bijeenkomsten houden ze overheidsplannen en bijbehorende geldstromen tegen het licht. Ze trekken aan de bel als ze vermoeden dat er corruptie in het spel is. Het idee is dat de jonge generatie alleen op die manier is opgewassen tegen de corrupte elite die het land bestuurt.
Als de avond op zijn eind loopt, krijgen alle aanwezigen hun telefoons weer terug. Druk checken ze hun gemiste berichten op sociale media. Kibet en Chelaat slaan meteen aan het fotograferen.
Gaan zij tijdens het bezoek van de Nederlandse koning nog de straat op? ‘Het zou een goed moment zijn om aandacht te vragen voor onze zaak,’ zegt ze glimlachend. Dan, op mysterieuze toon: ‘Houd de berichten op X maar in de gaten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant