Acht Europese landen, waaronder Nederland, dienen maandag een klacht in bij de Verenigde Naties over Rusland. Dat land verstoort hun satellieten. Ze eisen dat Rusland stopt met zijn sabotage.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Waarover gaat de klacht?
Over aanhoudende Russische verstoringen van Europese satellietcommunicatie, zo blijkt uit onderzoek van televisieprogramma Nieuwsuur. De klagende landen zijn Letland, Estland, Litouwen, Polen, Oekraïne, Finland, Frankrijk en Nederland. Naast deze acht landen scharen nog eens zeventien EU-lidstaten en het Verenigd Koninkrijk zich achter het initiatief.
De landen dienen de klacht in bij de International Telecommunication Union (ITU), het VN-agentschap dat geldt als het hoogste internationale orgaan op het gebied van satellietcommunicatie.
Wat zou Rusland hebben gedaan?
Sinds grofweg twee jaar hebben Europese landen te maken met verstoringen van de satellieten van bedrijven Eutelsat en SES. Het zichtbaarste voorbeeld daarvan was de hack van kinderzender BabyTV vorig jaar. In plaats van onschuldige kindervideo’s verscheen op de zender plots Russische propaganda: muziekvideo’s, afgewisseld met oorlogsbeelden. De beelden doken op in Nederland en andere Europese landen.
Eutelsat uit Frankrijk en SES uit Zweden en Luxemburg concludeerden na eigen onderzoek dat Rusland erachter zat, met als doel het hacken van de Oekraïense televisie die ook via de satellieten van de bedrijven liep. De verstoring van BabyTV was dus niet het doel, maar slechts ‘bijvangst’.
Ook een tweede, onafhankelijk, onderzoek in opdracht van Zweden en Luxemburg bevestigde dat Rusland de bron van de verstoringen was. De hacks waren afkomstig uit de door Rusland bezette Krim en de Russische enclave Kaliningrad, blijkt uit documenten in handen van Nieuwsuur.
Waarom verstoort Rusland het satellietverkeer?
Rusland verstoort de satellieten in het kader van de Russische oorlog in Oekraïne. De gevolgen voor andere Europese landen neemt het daarbij voor lief.
Een moderne oorlog kan allang niet meer zonder de ruimte. Strijdkrachten maken gebruik van satellieten voor communicatie, maar ook voor de gps-aansturing van kamikazedrones. Ook worden satellieten ingezet om strategische gegevens over het front te verzamelen.
‘Het is niet meer vriendelijk in de ruimte. Er vinden steeds meer offensieve operaties plaats. Dat is niet vreemd, want de ruimte is letterlijk de high ground, het hoogste punt. Dat is binnen de militaire context van groot strategisch belang’, zei Patrick Bolder, strategisch adviseur bij het The Hague Centre for Strategic Studies, expert op het gebied van de militarisering van de ruimte, onlangs in de Volkskrant.
Niet alleen het verstoren van de satellietcommunicatie heeft invloed op Europa, ook de verstoringen van het gps-signaal boven Oekraïne veroorzaakt nevenschade. Zo weten vliegtuigen in de buurt van het conflictgebied niet meer goed waar ze zich bevinden. Ook Nederlandse vliegtuigen hebben daar last van.
Heeft het zin om een klacht in te dienen bij de ITU?
Eerder ontkende Rusland alle betrokkenheid bij de satellietverstoringen. Op uitnodigingen om in gesprek te gaan met de klagende landen ging het niet in. Toch hebben Frankrijk en Zweden deze week gesprekken gevoerd met een Russische delegatie in Genève, vertellen bronnen tegen Nieuwsuur.
Bolder heeft weinig vertrouwen in de ontvankelijkheid van Rusland voor de klacht, zegt hij in reactie op de nieuwste ontwikkelingen. ‘Maar je kunt dit ook niet zomaar over je kant laten gaan. Dit gaat om exposure, naming, and shaming. In de ijdele hoop dat dat gaat werken.’
Voert Rusland nog meer aanvallen uit in de ruimte?
Naast de verstoringen van communicatie- en gps-satellieten heeft Rusland ook satellieten in de ruimte die eerder al, bij wijze van test, projectielen afvuurden die in staat zijn om andere satellieten uit te schakelen. In 2021 schoot Rusland bij wijze van test al eens een van zijn eigen satellieten kapot.
Amerikaanse inlichtingendiensten kijken al langer met argusogen naar Kosmos-2553, vermoedelijk een prototype voor een nieuw soort nucleaire satelliet. Een opvolger van deze testsatelliet zou in het allerergste geval een kernexplosie in de ruimte kunnen veroorzaken die in één klap duizenden satellieten uitschakelt.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant