Met het Boekenbal werd in het Internationaal Theater Amsterdam vrijdagavond de negentigste editie van de Boekenweek afgetrapt. Thema van de week en het bijbehorende feest: ‘Je moerstaal’. De Volkskrant vroeg schrijvers naar hun taalvoorkeuren.
‘Kint dit waal?! Feestelik danse, drinke en praote euver literatuur? Óngerwiel de waereld in brandj sjteit?’ Met een speech in háár moerstaal – het Roermonds – opende Eveline Aendekerk, directeur van Boekenweek-organisator CPNB, vrijdag het Boekenbal in de grote zaal van het Internationaal Theater Amsterdam.
Zo’n 1.400 toegangskaartjes werden door de organisator verdeeld onder schrijvers, journalisten, uitgeverijmedewerkers en andere mensen uit ‘het wereldje’. Eregasten dit jaar: Gerwin van der Werf, met zijn anoniem ingestuurde novelle De krater winnaar van de wedstrijd voor het Boekenweekgeschenk, Boekenweekessayist Paulien Cornelisse en dichter Sholeh Rezazadeh, die het Boekenweekgedicht in het Nederlands schreef, een taal die zij pas tien jaar beheerst: ‘En mijn taal klopt sterker dan mijn hart/ grijpt vaster dan mijn handen/ gaat verder dan mijn voetenen brengt jou dichterbij.’
De 10-jarige Lise uit de Achterhoek zong, a capella, bij wijze van aftrap Oerend hard van Normaal, schrijver Tom Lanoye droeg voor in het Afrikaans en Waaslands, en Herman Finkers mocht Le Petit Prince ten gehore brengen – in het Twents. Daarna was waar het allemaal om te doen was: het bal, waar de Volkskrant aanwezige auteurs vroeg naar hun favoriete moerstaal.
Wat vind je nou echt een heel vies Nederlands woord om uit te spreken?
‘Murw. Vooral door die w op het eind.’
Meer woorden waarvan je een allergische reactie krijgt?
‘Het woord ode. Dat is zo geëxalteerd, dat sfeertje van o, o, het is zo interessant dat om dat woord hangt – dat trek ik niet.’
Vind je die interessantdoenerij vanavond dan niet heel aanwezig?
‘Ik moet het zaalprogramma nog zien, dus daarover later meer.’
In het kader van het thema moerstaal: wat is het meest sexy woord in het Nederlands?
‘‘Heelal’. Dat vind ik überhaupt het mooiste woord – het is allesomvattend, het woord zegt het al, het is het heel-al.’
Welk woord mis je in het Nederlands?
‘‘Fuck’. Ja, we hebben ‘neuk’, maar ik mis een Nederlandse variant van fuck, een krachtterm die je overal voor kunt zetten. Kanker werkt ook, maar daar wordt iedereen weer heel boos van. Fuck dit, fuck dat, dat hebben we niet.’
En is fuck ook de mentaliteit waarmee je vanavond het Bal opgaat?
‘Altijd.’
Lize, jij bent Vlaams, en je man Rob is Nederlands. Wat pik je van hem op?
Lize: ‘Jullie hebben heel veel mooie spreekwoorden en zegswijzen die wij niet gebruiken. Van Rob hoorde ik het mooie ‘weten hoe de hazen lopen’. Ook leuk: jullie zeggen ‘er is geen kip’, wij: ‘er is geen kat’. Mosterd na de maaltijd, dat gebruiken we in Vlaanderen ook niet.’
Leiden jullie verschillende moerstalen wel eens tot misverstanden?
Lize: ‘Ik gebruik graag u en gij, wat in het Vlaams juist nabijheid en intimiteit vooronderstelt. In het Nederlands komt dat afstandelijk over, zelfs in een uitdrukking als ‘ik zie u graag’.’
Rob: ‘Bedenkingen, een woord dat in het Nederlands een heel zware lading heeft, wordt in het Vlaams op een veel neutralere manier gebruikt – inmiddels weet ik dat ik niet in paniek hoef te raken als Lize het heeft over bedenkingen.’
Welk Nederlands woord zou meer gebruikt moeten worden?
Maurits: ‘Gebbetje. Ik vind dat het mooiste Jiddische woord dat er is. Mijn moeder is Joods, ik vind het belangrijk dat die taal bewaard blijft – daarom probeer ik dit soort woorden in mijn boeken te verwerken, dat is het fijne, dat kunnen wij als schrijvers gewoon doen.’
Doe jij dat ook, Alma?
Alma: ‘Een poosje terug hoorde ik via kunstenaar Vibeke Mascini dat het woord ‘doodsreutel’ (ademgeluid van een stervende van wie de longpijpen met slijm of bloed gevuld zijn, red.) uit de Dikke Van Dale zou verdwijnen. Ze heeft een reddingsactie opgezet, dat vond ik zo geweldig. Een heel akelig woord natuurlijk, doodsreutel, maar ook heel bruikbaar in een roman. Dus ik heb ‘m terugveroverd.’
Met welk woord gaan jullie dit Bal op?
Maurits, met instemming van Alma: ‘Drankzucht!’
Boekenweek bij de Volkskrant
De tournee van haar zesde cabaretvoorstelling moest ze annuleren vanwege haar ziekte, maar het schrijfleven van Volkskrant-columnist Paulien Cornelisse gaat door, ondanks haar kankerdiagnose. Een interview: ‘Ik genoot me altijd al de tering van de kleine dingen. En dat doe ik nog steeds.’
Gerwin van der Werf stuurde, net als 148 anderen, een novelle in naar het CPNB, en won: de musicoloog, componist, muziekdocent, columnist, recensent en romanschrijver is dit jaar de schrijver van het Boekenweekgeschenk. Een profiel.
De keuze voor Van der Werf was ‘totaal niet transparant’, aldus CPNB-directeur Eveline Aendekerk. ‘En zo hoort het ook.’ Over het hoe en waarom van deze jubileumeditie van het Boekenweekgeschenk.
Wie verdient er aan de verkoop van een boek? De Volkskrant zocht het uit en publiceerde vlak voor de Boekenweek de laatste aflevering van een serie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant