The Knitwit Stable is een kenniscentrum dat de waarde van wol in Nederland wil herstellen. ‘Ons doel is dat wol weer een toekomst in Nederland kan hebben.’
is schrijver en illustrator. Voor Volkskrant Magazine schrijft ze over duurzame producten.
Het is maart, lammetjestijd! Bij The Knitwit Stable, de boerderij met breistudio van Reina Ovinge, is deze week een tweeling merinolammetjes geboren, Jikke en Jopie. In de kudde van ongeveer vijftig dieren lopen nog tien drachtige merinoschapen en zestien angorageiten rond. In deze tijd van het jaar organiseert de breifabriek in het Utrechtse Baambrugge haar open dag. Het publiek kan kennismaken met de jongste wolproducenten van de producten die hier worden ontwikkeld en gebreid. The Knitwit Stable is de enige plek in Nederland waar je de hele productieketen van wol kunt ervaren: van het houden van de dieren en het verwerken van Nederlandse wol in garens tot aan de productie van hun lokaal gemaakte producten.
Ovinge: ‘Een nieuwe trui is zo gekocht, maar wat weten we van het materiaal en het proces? Elke dierlijke vezel heeft zijn eigen kenmerken en kwaliteiten. Angorageiten geven mohair, een heel ander gevoel dan de eveneens zachte structuur van de wol van de alpaca, waar we ook mee werken. Die verschillen kun je hier zien en voelen.’
Tot veertien jaar geleden werkte Ovinge in de mode-industrie, als leverancier van knitwear. De productie van die breisels vond plaats in China en Bangladesh. Ovinge: ‘Inmiddels een bekend verhaal, en ook ik ondervond het: terwijl de inkoopprijzen al jaren hetzelfde bleven, werd de productie alleen maar groter, sneller en oneerlijker.’
Billy en Betsie, de twee angorageiten die ze voor haar verjaardag kreeg, brachten een ommekeer teweeg. Ovinge kocht er twee merinoschapen bij, en dat was het begin van The Knitwit Stable: een kenniscentrum om de waarde van wol in Nederland te herstellen.
Door de komst van synthetische vezels is wol als materiaal voor kleding en huistextiel zo goed als van de kaart geveegd. Schapen in Nederland worden nog slechts gehouden voor begrazing en voor vlees. De bijna 1,5 miljoen kilo wol die zij jaarlijks voortbrengen – een schaap moet immers een keer per jaar van zijn vacht worden ontdaan – levert nauwelijks iets op. Ovinge: ‘Een Nederlandse boer krijgt 5 cent voor een kilo wol. Voor de wol van een bruin schaap moet je betalen om het afgevoerd te krijgen. Ondertussen liggen kledingwinkels vol met goedkoop gemaakte polyester kleding.’
Synthetische stoffen zijn schadelijk, omdat ze gedurende hun hele levenscyclus blijven vervuilen. Geschat wordt dat 35 procent van alle microplastics in de oceaan komt door het wassen van polyester kleding (bron: IUCN). Wol daarentegen is biologisch afbreekbaar en hernieuwbaar.
Op haar boerderij fokt Ovinge angorageiten en merinoschapen. Haar eigen kudde levert nog niet voldoende wol op voor de volledige productie van de breistudio. Daarom koopt ze ook wol in van biologisch gehouden alpaca’s uit de buurt, en het Kempisch heideschaap, dat zachte wol levert. Van al deze wol maakt The Knitwit Stable garens, truien, vesten en interieurproducten. Niet ambachtelijk, maar industrieel, met brei- en linkingmachines. Ovinge: ‘Ons doel is onze productie naar een middelgrote schaal te brengen, waardoor wol weer een toekomst in Nederland kan hebben.’
Ze is ervan overtuigd dat het creëren van inzicht en transparantie de eerste stap is naar een duurzamer industriemodel. The Knitwit Stable organiseert trainingen en lezingen voor bedrijven die eenzelfde stap voor ogen hebben. Ook werkt het samen met andere bedrijven, makers, en ontwerpers zoals Joline Jolink, en AaBe-dekens. Daarnaast is de boerderij bezig met CO2-opslag, biodiversiteit en een gezond bodemleven.
De knitwearcollectie van The Knitwit Stable bevat spencers, vesten en truien die wat betreft pasvorm, prijs en materiaal niet onderdoen voor populaire duurzame knitwearlabels als het Spaanse Babaà en het Deense Aiayu. Per wolsoort zijn er ongeveer acht modellen te kiezen. Zo nu en dan wordt er iets nieuws aan de collectie toegevoegd, zoals het zomervestje Bien, gemaakt van zacht en kriebelvrij mohair van jonge Hollandse geiten. Alle knitwear is made to order. Wie wil kan een afspraak maken bij de studio om de soorten wol te voelen en speciale wensen door te geven, zoals langere mouwen of een korter lijf.
Het maken en in elkaar zetten van een trui kost 8 uur. Daarna wordt hij gewassen, gedroogd en voorzien van een label. Vrijwilligers werken de trui handmatig af. Binnen drie tot vier weken is de bestelling klaar. De prijs van een op maat gemaakt item ligt tussen de 400 en 500 euro. Desondanks wordt er nog geen winst op gemaakt. Ovinge: ‘Het is goedkoper om een partij gewassen wol uit Nieuw-Zeeland te halen en daarmee te produceren, dan onze eigen wol hier te wassen en te verwerken tot garen. Kleinschaligheid, het handwerk en de arbeidskosten maken het kostbaar.’
Het liefst zou Ovinge zien dat haar producten voor een breder publiek beschikbaar zijn, maar zover is het nog niet. ‘De prijs die we voor reguliere kleding betalen is te laag, dus daar kunnen we niet mee concurreren. Mensen in Bangladesh die het maken, kunnen niet van hun loon rondkomen. De prijs van de vervuiling en het transport dat synthetische kleding met zich meebrengt, wordt evenmin doorberekend.’
Ze ziet graag dat wol de waardering krijgt die het verdient. ‘Steeds meer mensen vinden het fijn te weten waar en hoe hun kleding wordt gemaakt. Met een trui van ons investeer je in onderzoek en materiaal voor kennisoverdracht en bewustwording in de keten van eerlijke, lokale wol.’
Versleten trui
Versleten merinotruien van het Nederlandse truienmerk Joe Merino kunnen in de winkel worden ingeleverd. Van deze truien breit The Knitwit Stable nieuwe truien. Voor de huidige collectie is gebruikgemaakt van blauwe, grijze en bruine truien, wat een nieuw verfproces overbodig maakt. Circulair Crew, € 160 via joemerino.com
Zelf doen
Zelf je eigen sjaal of muts maken van mohair van Nederlandse jonge geiten kan op een workshop van The Knitwit Stable. Ervaring is niet nodig. Kijk voor data op https://theknitwitstable.nl
Het Stedelijk Museum in Amsterdam exposeert tot en met 13 juli Oltre Terra, een onderzoeksproject van designstudio Formafantasma over de geschiedenis, ecologie en wereldwijde impact van wolproductie. Een expositie waarin materialen, objecten en ambachten over de relatie tussen mensen en schapen zijn samengebracht tot een ‘multidisciplinaire kijkervaring’. stedelijk.nl
Voor de open dag van The Knitwit Stable op 22 maart is aanmelden nodig.
Het betere spul is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin de duurzamere keuzes worden besproken op het gebied van design, beauty en mode.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant